Boðar fyrstu lögin og reglurnar gagn­vart gervi­greind

Fjallað var um stöðu gervigreindarinnar í nýjasta þætti Hvað er að frétta? Engin heildarlög varðandi tæknina hafa verið sett. Evrópusambandið setti lög árið 2024 sem setja sérstakar kröfur á áhættumikil kerfi en þær reglur hafa ekki verið teknar upp hér á landi. Menningar- og nýsköpunarráðuneytið birti aðgerðaráætlun á síðasta ári og var frumvarp til laga um gervigreind boðað í vor.

Enn hefur ekkert bólað á umræddu frumvarpi en Logi Már Einarsson, menningar-, háskóla- og nýsköpunarráðherra, segir að vænta megi nýrra laga í vetur.

„Við munum auðvitað innleiða þessa reglugerð sem er kölluð AI Act og hefur að geyma svona áhættumiðaðar reglur til að bæta starfsemi innri markaðarins. Þannig að það sé samræmdur lagarammi fyrir þróun. Við munum boða og setja þetta í samráð strax í haust og boðum þetta svo sem innleiðingarfrumvarp í kjölfarið en við munum hins vegar strax leggja fram okkar eigið frumvarp sem inniheldur eitthvað sem er úr þessu regluverki sem að varðar þá höfundarrétt og djúpfölsun.“

Mikilvægt sé að fylgjast með gervigreindinni enda þróist hún á heljarhraða og ljóst að lög þurfi að breytast í takt við það.

„Auðvitað munu íslensk stjórnvöld aldrei geta tekið á þessu ein og þetta er auðvitað tækni sem að unir ekki neinum landamærum þannig að hún verður hluti af okkar veruleika hvort sem okkur líður betur eða verr. Við þurfum hins vegar að setja umgjörð um hana í samstarfi við aðrar þjóðir. Við þurfum að stefna að svokölluðu gervigreindarfullveldi. Það lítur þá að því að við getum tileinkað okkur tæknina og nýtt okkur hana án þess að okkur stafi öryggisógn af því,“ segir hann og ítrekar mikilvægi innviða og þekkingu.

Forstjórar helstu gervigreindarfyrirtækja heims stigu fram um daginn og sögðu mikilvægt að hægja á þróuninni. Svartsýnistu spámenn segja gervigreindina geta tekið völdin í eigin hendur.

„Hins vegar get ég alveg tekið undir með bæði forstjórum tæknirisanna og fleiri og leiðtögum ríkja um allan heim að þetta er. Þetta er það sem er kannski einna mikilvægast núna að við náum einhverri víðtækri löggjöf um á heimsvísu.“

Í fyrrnefndri aðgerðaáætlun kemur fram að gervigreindin verði nýtt í opinberri stjórnsýslu, í umsóknar- og úthlutunarferlum samkeppnissjóða og til að styrkja heilbrigðisþjónustu. Stærsta dæmið er kannski að Skatturinn stefnir á að nota gervigreindina til að greina frávik í skattagögnum svo erfiðara verði að stinga undan skatti.

Logi segir að auðvitað þurfi að fara varlega þegar um réttindi eða skyldur almennings er að ræða.

„Við þurfum auðvitað bara að passa okkur að við getum ekki sko látið hana auðvitað taka ákvarðanir fyrir okkur. Og við erum meira að segja bara í þeirri stöðu núna miðað við það sem ég nefndi áðan um öryggi gagna og annað slíkt að við getum ekki sett hvaða gagn sem er inn í þessa tækni án þess að huga vel að því,“ segir hann og heldur áfram:

„Við erum auðvitað farin að stíga okkar fyrstu skref til þess að hagnýta þetta okkur í hag og þetta getur skilað töluverðum árangri. En við tökum ekki ákvörðunina út frá tækninni heldur nýtum okkur þá tæknina til þess að skapa betri þjónustu fyrir fólk. Starfsmenn geta þá betur nýtt tímann í aðra mikilvæga hluti.“