Vilja sinna Ís­lendingum á Spáni betur

Fjallað var um það í Morgunblaðinu fyrr í vikunni að tillaga utanríkisráðuneytisins væri til skoðunar í fjárlaganefnd í tengslum við umræðu nefndarinnar um fjármálaáætlun fyrir árin 2025 til 2029. Í frétt Morgunblaðsins kom fram að gert væri ráð fyrir 45 milljóna stofnkostnaði á fyrsta árinu, 2025, en að rekstrarkostnaður yrði um 132 milljónir á ári. Það væri til að mæta kostnaði við tvo starfsmenn sem myndu vinna í sendiráðinu, það er sendiherra og staðgengil hans, starfsmenn sem eru ráðin á staðnum, húsaleigu og annan rekstrarkostnað.

Gísli Rafn er sérstakur áhugamaður um sendiráð á Spáni og fór yfir málið í Bítinu á Bylgjunni í morgun. Hann segir alla þingmenn Pírata hafa búið erlendis og þurft að leita aðstoðar hjá sendiráði. Vegna týnds vegabréfs eða til að kjósa til dæmis. Í samtölum þeirra við Íslendinga sem búa erlendis hafi komið fram skýr vilji til að bæta þessa þjónustu, og þá sérstaklega frá fólki sem býr á Spáni.

„Þar sem það er mjög erfitt fyrir þau að fá alla þá venjulegu þjónustu sem Íslendingar erlendis geta fengið þar sem sendiráð eru til staðar,“ segir hann og að þingflokkurinn hafi því farið að ýta á málið.

Hann segir það sem stöðvi opnun sendiráðs vera vilja ráðuneytisins en fjármagn hafi verið helsta hindrunin. Það kosti að vera með starfsfólk og skrifstofu.

„En það gleymist oft að kostnaðurinn við að vera með það ekki er mjög mikill,“ segir Gísli Rafn og að sem dæmi sé 80 prósent af þeirri þjónustu sem borgaraþjónusta utanríkisráðuneytisins veitir vegna fólks á Spáni. Þjónustan sem sé þegar veitt sé því umfangsmikil. 

Sem dæmi hafi 25 einstaklingar látist á Spáni árið 2022 sem utanríkisráðuneytið hafi þurft að aðstoða við að koma heim. Þá eiga Íslendingar um fjögur þúsund hús í kringum Alicante og um þúsund á Kanaríeyjum. Auk þeirra sem búi þarna ferðist um 60 til 70 þúsund Íslendingar árlega til Spánar.

Ellefu kjörræðissmenn á Spáni

Gísli segir að í augnablikinu sjái sendiráðið í París um alla þjónustu við fólk á Spáni og til að bæta við þjónustuna séu kjörræðismenn. Það séu sjálfboðaliðar, yfirleitt fólk frá landinu sem um ræðir. Á Spáni séu ellefu slíkir en þeir séu að drukkna í verkefnum og það bætist aðeins ofan á nú þegar það eiga að fara fram kosningar.

Gísli segir að það sé vilji á þinginu til að hugsa betur um þá Íslendinga sem búa á Spáni. Þær upphæðir sem séu til umræðu séu ekki stórar miðað við hvað er eytt í utanríkisþjónustu yfir höfuð.

Verði sendiráðið opnað verður það staðsett í Madríd, höfuðborg Spánar, sem er í töluverðri fjarlægð frá þeim stöðum þar sem Íslendingar hafa fjölmennt. Þannig muni enn vera þörf á kjörræðismönnunum en að þeir fái betri stuðning. Þá sé það algengt að starfsmaður sendiráðsins myndi til dæmis fara til Kanaríeyja í viku ef það væru kosningar, til að aðstoða.

„Það er flóknara að vera að senda einhvern frá Frakklandi því það er líka stórt land og þar eru líka Íslendingar sem þarf að sinna.“

Rætt í nefnd

Gísli Rafn segir málið nú til umræðu í fjárlaganefndinni og að hann beri miklar vonir til þess að nefndin muni hlusta á bæði ráðuneytið og Íslendinga á Spáni og bæti þessu inn í áætlun.

„Þegar þingið kemur saman í haust fáum við fjárlögin fyrir næsta ár og þau eiga að vera svona nokkurn veginn eins og áætlunin er, nema kannski með litlum breytingum. Þá er þetta komið á fjárlög og þá væri hægt að opna sendiráð í byrjun næsta ár.“

Íslenska ríkið er með 17 sendiráð um allan heim og svo fjölda sendiskrifstofa. Flest sendiráðin og sendiskrifstofurnar eru í Evrópu