Vill laga­legt álit til að út­kljá á­greining um flótta­fólk

Forsætisráðherra segir lögfræðinga forsætis- og félagsmálaráðuneytisins sammála um að sveitarfélög eigi að taka við flóttafólki sem svipt hefur verið rétti til þjónustu og búsetu á meðan lögfræðingar dómsmálaráðuneytisins telja sveitarfélögin ekki eiga að taka við þeim. Forsætisráðherra hefur óskað eftir áliti frá Lagastofnun Háskóla Íslands til að útkljá um þennan ágreining.

„Það liggur fyrir að forsenda þess að þessi lög voru afgreidd á sínum tíma var að þar lá fyrir álit félagsmálaráðuneytisins að sveitarfélögin myndu veita ákveðna þjónustu sem þyrfti að skilgreina þeim sem höfnuðu samstarfi og misstu réttinn til þjónustu,“ segir Katrín og að ágreiningur sé nú um hver þessi skylda sveitarfélaga sé.

Hún segist hafa beðið lögfræðinga forsætisráðuneytisins að fara yfir málið og segir að þeirra mat sé það að lög um félagsþjónustu sveitarfélaga og ákvæði stjórnarskrár um lágmarksþjónustu eigi ekki að víkja fyrir nýjum ákvæðum útlendingalaga en ákvæðið í lögum um félagsþjónustu sveitarfélaga er það 15. og kveður á um aðstoð til útlendinga.

„Til þess að þetta liggi algerlega skýrt fyrir hef ég líka óskað eftir áliti Lagastofnunar á þessu máli því það má segja að þetta hafi verið ein forsenda sem voru hafðar til huga þegar frumvarpið var samþykkt á sínum tíma.“

Um 30 eru í þeirri stöðu að vera án réttinda á Íslandi eftir að hafa fengið endanleg synjun um alþjóðlega vernd en 53 hefur verið tilkynnt um lok á þjónustu. Katrín segir áríðandi að dómsmála- og félagsmálaráðuneytið leysi málið með sveitarfélögunum.

„Það þarf að setja þennan ágreining á borðið og finna lausnir. Það þarf að skilgreina hvenær slík aðstoð myndi eiga við og hvernig hún væri útfærð.“

Dómsmálaráðherra hefur aðra sýn á lausn vandans og sagði fyrr í dag að hún vilji opna búsetuúrræði með takmörkunum fyrir þau sem hafa fengið endanlega synjun.

Forsætisráðherra segir að forsenda þess að lögin hafi verið samþykkt hafi verið að slíkt úrræði hafi ekki verið að finna í þeim.

„Það var ekki hluti af því frumvarpi sem var samþykkt í vor. Ég þekki auðvitað til slíkra úrræða sem hafa verið sett upp víða á Norðurlöndum og það er nokkuð sem okkur hefur ekki hugnast og ég las það þannig á Alþingi að það væri ekki mikill vilji fyrir slíku úrræði og að við ætluðum að fara aðrar leiðir, og það var eins og ég sagði, ein af forsendum fyrir því að þetta frumvarp var samþykkt,“ segir Katrín og að hennar mati hafi þetta allt legið skýrt fyrir við samþykkt frumvarpsins.

Hún segir áríðandi að leyst verði úr ágreiningi um þessi mál og segir að það megi gagnrýna það að ekki hafi verið rætt áður við sveitarfélögin og hún vænti þess að það samtal eigi sér stað sem fyrst.

Spurð hvað eigi að gera við fólkið sem sé réttinda- og heimilislaust á meðan þess er beðið að málið verði leyst segir Katrín að það liggi fyrir að svona framkvæmd þurfi að undirbúa vel.

„Svona spurningum þarf að svara og ég hef litið svo, hafandi fylgst með framkvæmd laganna upp á síðustu daga, að það sé ljóst að það þarf að læra af þessum dögum til að tryggja að þessi framkvæmd geti gengið almennilega fyrir sig.“

Spurð hvort henni þyki rétt að beita ekki ákvæði um þjónustusviptingu á meðan þess er beðið að málið sé leyst segir Katrín að það þurfi að leysa ágreininginn og að verði hægt að finna út úr þessu á næstu dögum.

„Ég held að þessi mál verði að skýrast mjög hratt og örugglega.“