Lá við á­rekstri flug­vélar og „kústa“ vegna gleymsku flug­um­ferðar­stjóra

Atvikið átti sér stað á Keflavíkurflugvelli að kvöldi 2. desember árið 2024. Flugumferðarstjóri gaf þá fraktflugvél á vegum Icelandair heimild til flugtaks en gaf hópi snjóruðningstækja leyfi til að þvera flugbrautina skömmu seinna.

Ökumaður fremsta snjóruðningstækisins tók eftir flugvélinni á flugbrautinni og náði að stöðva það áður en hann ók inn á brautina. Þó skagaði hægri endi framtannar snjóruðningstækisins yfir hliðarlínu flugbrautarinnar.

Rannsóknarnefnd samgönguslysa, sem rannsakaði uppákomuna sem alvarlegt flugatvik, áætlar að minnsta fjarlægð á milli vænglings á enda vængs flugvélarinnar og stýrishúss snjóruðningstækisins hafi verið fimm metrar.

Var búinn að taka upplýsingar um vélina úr vinnuborði sínu

Fram kemur í skýrslu rannsóknarnefndarinnar að flugumferðarstjórinn hefði ekki fylgt verklagi þegar hann gaf fraktvélinni leyfi til flugtaks. 

Hann hefði skráð niður flugtakstíma á ræmu í vinnuborði, sem flugumferðarstjórar nota til þess að halda utan um ferðir faratækja um völlinn, áður en vélin var komin á flugbrautina. Hann hefði síðan tekið ræmuna úr vinnuborðinu og byrjað að undirbúa sig fyrir fund síðar um nóttina.

Þegar forystusauður sameykis snjóruðingstækjanna bað um leyfi til að þvera flugbrautina sá flugumferðarstjórinn enga ræmu fyrir fraktvélina og gaf honum leyfi.

Flugumferðarstjórinn sagði rannsóknarnefndinni að hann hefði hleypt snjóruðningstækjunum inn á brautina því hann hefði verið búinn að gleyma að flugvélin væri að taka á loft þar. 

Í tillögum sínum í öryggisátt setti rannsóknarnefndin mikilvæga ábendingu um mikilvægi þess að flugumferðarstjórar fyrir verklagsreglum.

„Kústar, afsakið þetta“

Eftir að flugumferðarstjórinn áttaði sig á mistökum sínum gaf hann engar viðvaranir um að það stefndi í árekstur, hvorki til flugmanna fraktvélarinnar né ökumanna sameykisins.

„Kústar, afsakið þetta,“ sagði flugumferðarstjórinn þegar hann hafði samband við snjóruðningstækin, sem eru kölluð kústar óformlega, eftir atvikið.

Flugumferðarstjórinn sagði síðar að hann hefði ekki kallað til snjóruðningstækjanna til að afturkalla heimild þeirra inn á flugbrautina vegna þess að fremsta tækið hefði þegar verið búið að bregðast við, beygja og hin tækin hefðu verið stopp fyrir aftan það.

Rannsóknarnefndin bendir á að flugumferðarstjórinn hefði átt að afturkalla flugtaksheimild flugvélarinnar og að tilkynna flugmönnum hennar um mögulega hindrun á flugbrautinni þegar hann varð var við möguleikann á árekstri.

Fékk þjálfun og talstöðvarskannar settir í kústana

Flugumferðarstjórinn fékk þjálfun til þess að skerpa á viðbrögðum hans eftir atvikið og atvikið tekið fyrir í síþjálfun flugumferðarstjóra.

Þá setti Isavia upp talstöðvarskanna í sjö af ellefu snjóruðningstækjum í framhaldinu. Ökumaður fremsta kústsins í atvikinu sagði að slíkur skanni hefði getað hjálpað til við að koma í veg fyrir uppákomuna þar sem hann hefði gert honum kleift að fylgjast með samskiptum flugturnsins við flugvélina.