Verð­bólga í tveggja ára há­marki eftir að skatta­lækkun rann út

Vísitala neysluverðs hækkaði um 0,39 prósent frá ágúst, þegar ársverðbólga var 5,6 prósent. Hún var síðast meiri í ágúst 2024, þegar hún mældist sex prósent.

Skatturinn aftur kominn í 24 prósent

Bensín hækkaði um 16,1 prósent milli mánaða og dísilolía um 18,1 prósent, samkvæmt Hagstofunni. Tímabundin lækkun virðisaukaskatts á eldsneyti rann út 1. september og fór skatturinn þá aftur úr ellefu í 24 prósent.

„Eldsneyti í heild sinni er að hækka ársverðbólguna um 0,45 prósentustig og þar af er hækkunin vegna hækkunar á virðisaukaskatti 0,32 prósentustig,“ segir Una í samtali við Vísi.

Skattbreytingin skýrir stærstan hluta eldsneytishækkunarinnar. Eldsneyti hefði þó einnig hækkað án hennar. Hagstofan reiknar út að með óbreyttum virðisaukaskatti hefði bensín hækkað um 3,9 prósent frá ágúst og dísilolía um 5,7 prósent. Una bendir jafnframt á hækkun olíuverðs á heimsmarkaði.

Á móti eldsneytishækkununum lækkuðu flugfargjöld til útlanda um 11,7 prósent í september. Hagstofan segir jafnframt að kostnaður við göngudeildarþjónustu hafi hækkað um 2,6 prósent, meðal annars vegna hækkunar komugjalda á heilsugæslu.

Rólegra á fasteignamarkaði

Una segir húsnæðiskostnað enn hækka, en minna en á sama tíma í fyrra. Hann ýti því áfram undir verðbólgu þótt áhrifin fari minnkandi. Hún segir fasteignamarkaðinn ekki frosinn, en þar sé minni gangur en á síðustu misserum.

„Hann er enn þá að hækka vísitöluna en hækkunin er bara minni þannig að þetta er að draga úr verðbólguþrýstingi,“ segir Una um húsnæðiskostnaðinn.

Hagstofan styðst við leigusamninga þegar hún metur kostnaðinn við að búa í eigin húsnæði. Breytingar á leiguverði hafa því áhrif á húsnæðislið verðbólgumælingarinnar, eins og Una bendir á. Verðbólga án húsnæðiskostnaðar mældist 5,7 prósent í september.

Evran um tíu krónum ódýrari en í ársbyrjun

Krónan hefur styrkst um tæp sex prósent gagnvart gjaldmiðlum helstu viðskiptalanda frá áramótum, samkvæmt gengistölum Seðlabankans. Evran kostaði tæpar 148 krónur í ársbyrjun en um 137 krónur nú.

„Það ætti að valda því að við sjáum minni þrýsting koma úr ýmsum innfluttum vörum. Nú, við sjáum það að föt og skór eru til dæmis ódýrari núna en fyrir ári síðan,“ segir Una.

Hún segir að sterkari króna gæti einnig haft áhrif á verð matvöru en að enn eigi eftir að koma í ljós hversu mikið skili sér þar. Una telur jákvætt að sveitarfélög hafi lýst yfir vilja til að halda hækkunum almennra gjaldskráa innan 2,5 prósenta á næsta ári. Það breyti þó ekki horfum hennar fyrir næstu mánuði.

„Ég held að við getum alveg búist við því að vera í þessum gildum, svona yfir 5% verðbólgu, núna næstu mánuðina.“

Landsbankinn hafði spáð 5,8 prósenta verðbólgu í september. Nýja mælingin er því lítillega hærri en bankinn gerði ráð fyrir.