Vilja banna frjáls ferða­lög ísraelskra ferða­manna á Ís­landi

Fyrir hönd sniðgönguhreyfingarinnar á Íslandi skrifa undir áskorunina þær Elsa María Blöndal, Katrín Harðardóttir, Margrét Kristín Blöndal og Sigurlaug Knudsen Stefánsdóttir. Saman skrifuðu þær fjórar aðsenda grein á Vísi sem birtist um helgina.

„Við fórum út í þetta því maður finnur aukinn stuðning í samfélaginu, ekki síst eftir þessa epísódíu með Samúel og Shmuley,“ segir Elsa María Blöndal í samtali við fréttastofu og á við opinber átök Samúels Guðmundssonar og bandaríska rabbínans Shmuley Boteach.

Í tilkynningu BDS-hreyfingarinnar um málið segir að nýlega hafi borið á viðveru ísraelskra hermanna og stuðningsmanna þeirra á Íslandi og hafa þeir orðið uppvísir að því að áreita vísvitandi almenning á götum úti.

Sem dæmi var nokkuð fjallað um veru bandaríska rabbínans Shmuley Boteach í síðustu viku en sonur hans, sem var með honum á landinu, hefur barist fyrir ísraelska herinn. Þá var fjallað um það um helgina að eigendur kaffihússins og sætabrauðsverslunarinnar Lava Sweet við Hafnargötu í Keflavík segja fjóra menn hafa ógnað starfsmanni staðarins og valdið tjóni eftir að hafa séð að á veggnum var kort af Palestínu með vinsælu slagorði. Eigendur staðarins eru Palestínumenn.

Morðhótanir og áreitni

Í tilkynningu BDS-hreyfingarinnar segir að friðarsinnum hafi einnig borist morðhótanir í tengslum við meinta stríðsglæpamenn sem hafa heimsótt landið.

„Yfirvöldum er fullkunnugt um þetta en hafa ekki aðhafst og ber þess vitni að ekki sé verið að bregðast við á Íslandi í samræmi við lög og alvarleika þessara brota,“ segir í tilkynningunni og er bent á að samkvæmt almennum hegningarlögum beri íslenskum stjórnvöldum skylda til þess að rannsaka og sækja til saka einstaklinga sem gætu hafa gerst sekir um stríðsglæpi og staddir eru hér á landi.

„Manni er innilega nóg boðið. Manni finnst bara öryggi okkar bókstaflega ógnað af glórulausum ofbeldismönnum, sem fá að valsa um refsilaust. Það skiptir máli að yfirvöld stígi niður fæti, það er löngu kominn tími til að þau geri það. Standi með almenningi og okkur og öryggi okkar,“ segir Elsa María.

Hún segir að henni líði eins og það sé vilji margra að hertari reglur séu settar um ferðalög Ísraela.

„Það virðist aldrei vera neitt mál að banna Rússum og Rússlandi að gera alla hluti og tvískinningurinn verður svo geigvænlegur. Þegar maður ber þetta saman þá meikar þetta ekki alveg sense,“ segir hún.

Sniðgangan aðalvopnið

Fjallað hefur verið um sniðgöngu á ísraelskum vörum og þjónustu síðustu ár og var í fyrra, til dæmis, gengin Sniðgangan. Elsa María segist sjálf hafa tröllatrú á sniðgöngu.

„Það er okkar aðalvopn og ég þreytist ekki á að tala um það við fólk í kringum mig. Ég finn ekki annað. Þetta eru tiltölulega einfaldar aðgerðir fyrir almenna neytendur og skila sér,“ segir Elsa María og minnir á að um sé að ræða langhlaup.

„Þessi barátta verður ekki unnin á einum degi, eins erfitt og það er að horfast í augu við það og það er gríðarlega mikilvægt að fylgja þessum bds-sniðgöngulistum,“ segir hún og að hægt sé að kynna sér listana yfir vörur sem BDS-hreyfingin mælir með á heimasíðu sinni.

Þúsundir ferðamanna frá Ísrael

Samkvæmt samningi við Evrópusambandið og ríki innan Schengen-samstarfsins hafa Ísraelar heimild til að ferðast án vegabréfsáritunar í 90 daga á hverju 180 daga tímabili til allra landa í Evrópu. Samkvæmt gögnum Ferðamálastofu komu til Íslands árið 2018 um 5.658 ferðamenn frá Ísrael. Þeim fækkaði svo 2019 í um 3.700. Nýjustu tölur eru fyrir 2021 og 2020 þegar heimsfaraldur Covid var í gangi og fjöldi þeirra þá lítill, 51 árið 2020 og 727 árið 2021.

Rúm 800 hafa skrifað undir undirskriftalista á Ísland.is í tengslum við ákall hreyfingarinnar. Í tilkynningu frá hreyfingunni kemur fram að erindið hafi verið sent á dómsmálaráðherra, ríkislögreglustjóra, ríkissaksóknara, utanríkisráðherra, forsætisráðherra, dómsmálaráðuneytið, utanríkisráðuneytið, forsætisráðuneytið og Alþingi.

Elsa María segir hreyfinguna ekki hafa fengið nein viðbrögð eða svör frá þeim stofnunum eða embættum sem fengu áskorunina. Undirskriftalistinn er opinn til 17. nóvember. Elsa María segir að þau vilji frekar gefa sér góðan tíma til að „hamra á þessu“ og ítreka mikilvægi þess.

Alþjóðlegt ákall

Í tilkynningu segir að BDS Ísland, í samvinnu við alþjóðlegu hreyfingu BDS og palestínsku þjóðarnefndina BNC, samhliða bandamönnum sínum og stuðningsfólki um heim allan, þrýsti á íslensk stjórnvöld um að þau breyti innflytjenda- og vegabréfsáritunarstefnu sinni svo hún samræmist alþjóðlegum lögum og skuldbindingum.

Hreyfingin krefst því eftirfarandi aðgerða:

• Dómsmálaráðherra ber að innleiða skimun á Ísraelum á landamærunum og auka skimun á þeim sem eru á herskyldualdri til að kanna hvort einstaklingar með ísraelskan eða tvöfaldan ríkisborgararétt séu hugsanlega þátttakendur í stríðsglæpum, glæpum gegn mannkyni eða þjóðarmorði gegn Palestínufólki. Einnig að hún beiti sér á vettvangi Schengen-samstarfsins fyrir því að afturkalla „Visa free travel“ fyrir Ísraela.
• Lögreglu ber skylda að tilkynna ef einstaklingar sem grunaðir eru um stríðsglæpi hafa sloppið í gegn eða hafa komist hjá skimun en finnast innan landsins, að rannsaka möguleg refsiverð brot og, ef svo ber undir, sækja þá til saka að fullu samkvæmt lögum þessa lands og alþjóðlegum mannréttindalögum.
• Ríkislögreglustjóra ber að ráðast í áhættumat á því hvað koma og vera ísraelskra hermanna þýði fyrir öryggi almennra borgara á Íslandi.
• Ríkissaksóknara ber að gefa út leiðbeinandi reglur um rannsókn á mögulegum stríðsglæpum erlendra aðila sem ferðast til Íslands.

„Við teljum það eitt brýnasta verkefni og grundvallarskyldu íslenska réttarríkisins að bregðast við mögulegri ógn til að tryggja öryggi borgara landsins. Vegna alvarleika málsins óskum við eftir skjótum viðbrögðum og svari við erindi okkar samkvæmt upplýsingalögum nr. 140/2012,“ segir að lokum í tilkynningunni.