Yfir­heyra banda­menn sína í NATO

Í svari við fyrirspurn Vísis til utanríkisráðuneytisins segir að spurningalistinn hafi borist hingað til lands og hann sé til skoðunar.

Blaðamenn Bloomberg hafa komið höndum yfir spurningalistann og segja nokkra reiðin ríkja innan NATO vegna hans.

Ein spurningin á honum snýst um það hvort viðkomandi ríkisstjórnir hafi stutt utanríkisstefnu Bandaríkjanna og þá með opinberum hætti.

Önnur er um það hvort ríkisstjórnirnar hafi bannað Bandaríkjamönnum að nota herstöðvar í ríkjum þeirra og er meðal annars vísað til stríðs Bandaríkjanna gegn Íran og hernaðaraðgerðinnar þegar Nicolas Maduro, forseti Venesúela, var numinn á brott.

Í báðum tilfellum höfðu bandalagsríki Bandaríkjanna ekki verið látin vita af því að hernaðaraðgerðir stæðu til.

Spurningarnar snúast einnig um það hvort viðkomandi ríki kaupi hergögn af bandarískum vopnaframleiðendum. Þá er einnig spurt, samkvæmt Bloomberg, um það hvaða afstöðu umræddar ríkisstjórnir hafa til viðmiða innan Evrópusambandsins gagnvart vopnakaupum frá Bandaríkjunum.

Unnið er að töluverðri hernaðaruppbyggingu í Evrópu, sem á að miklu leyti rætur að rekja til þess að Trump og hans fólk hefur kallað eftir því af miklum krafti að Evrópa standi meira á eigin fótum. Innan Evrópu óttast einnig sífellt fleiri að ekki sé lengur hægt að reiða á Bandaríkin.

Sjá einnig: Skortir fólk til framleiðslu hergagna í Evrópu

Trump sjálfur hefur ítrekað gefið til kynna á undanförnum mánuðum að hann myndi ekki koma öðrum ríkjum í NATO til aðstoðar og hótað því að innlima Grænland og Kanada, sem eru einnig í NATO.

Ríki Evrópu hafa lengi keypt stóran hluta hergagna þeirra frá Bandaríkjunum en leiðtogar Evrópusambandsins settu í fyrra reglur um að til að fá lán hjá sambandinu fyrir hergagnakaupum, verða 65 prósent þeirra hergagna að vera framleidd innan landamæra þess. Markmiðið með því er að auka sjálfbærni Evrópu í hergagnaframleiðslu.

Þessu hafa Bandaríkjamenn brugðist reiðir við. Þeir vilja að Evrópa fari í hernaðaruppbyggingu en að vopnin séu keypt af Bandaríkjunum.

Í spurningunum til NATO-ríkjanna er spurt hvort viðkomandi ríkisstjórnir hafi mótmælt þessum reglum. Einnig er spurt hvort ríkisstjórnirnar séu tilbúnar til þess að mótmæla þeim.

Bandaríkjamenn ætla sér að funda með bandamönnum sínum í Brussel seinna í mánuðinum og ræða viðveru bandarískra hermanna í Evrópu.

Yfirherforingi á Íslandi

Þessi spurningalisti er eins og áður segir hluti af áætlunum Bandaríkjamanna um að draga úr viðveru sinni í Evrópu. Þegar er búið að tilkynna að til standi að fækka töluvert herþotum, flugvélum og herskipum í Evrópu. Um er að ræða hersveitir sem tekið hafa þátt í aðgerðum NATO í gegnum áratugina og stendur meðal annars til að fækka orrustuþotum í Evrópu um þriðjung.

Þegar þetta var tilkynnt var haft eftir herforingjanum Alexus G. Grynkewich, yfirmanni EUCOM og þar af leiðandi yfirmanni herafla NATO (SACEUR), að önnur ríki NATO hafi um langt skeið reitt sig allt of mikið á hernaðargetu Bandaríkjanna. Svo mikið að það verði að teljast óheilbrigt og verið sé að leiðrétta það.

Grynkewich er nú staddur á Íslandi vegna NATO-æfingarinnar „Norður Víkingur“ sem hefst á morgun. Meðal annars mun hann hitta bæði Kristrúnu Frostadóttur, forsætisráðherra, og Þorgerði Katrínu Gunnarsdóttur, utanríkisráðherra.

Sjá einnig: Í­huga að sleppa taumnum á NATO lausum

Eftir að bandaríski herinn yfirgaf varnarsvæðið á Keflavík árið 2006 hafa reglulega verið gerðar út P-8A Poseiden kafbátaleitar- og eftirlitsflugvélar frá Keflavík. Önnur ríki sem hafa tekið þátt í því starfi eru Bretland, Noregur, Kanada og aðrir.

Ekki liggur fyrir hvort Bandaríkjamenn ætli að draga úr viðveru hér landi.

Í frétt Bloomberg segir að innan NATO ríki nokkur reiði vegna spurningalistans. Einhverjir segja hann tilraun til að kúga bandalagsríki Bandaríkjanna og að tengja hernaðarsamstarf við pólitíska hollustu á alþjóðasviðinu.

Fleiri telja Bandaríkin andstæðing

Fyrr á þessu ári voru birtar niðurstöður könnunar sem snerist meðal annars um viðhorf Íslendinga til Bandaríkjanna og Bandaríkjamanna. Þar kom fram að rúmlega fjörutíu prósent svarenda sögðust telja Bandaríkin andstæðing Íslands.

Tæpur þriðjungur sagði Bandaríkjamenn bandamenn en fjórðungur sagðist ekki vita svarið.

Sjá einnig: Fleiri telja Bandaríkin andstæðing en bandamann

Skömmu áður en könnunin var framkvæmd hafði Trump haldið ræðu á ráðstefnunni World Economic Forum í Davos í Sviss. Þar ítrekaði hann enn eina ferðina að Bandaríkin „verði“ að eignast Grænland, eins og hann hafði ítrekað sagt áður og hefur ítrekað sagt síðan.

Í ræðunni ruglaðist hann þó nokkrum sinnum á nöfnum Íslands og Grænlands.

Sjá einnig: Verði að eignast þetta „stóra fallega stykki af ís“

Þá fór hann einnig hörðum orðum um ríki Evrópu, sem hann og ráðherrar hans hafa ítrekað gert síðan hann varð aftur forseti.

Forsetinn hefur einnig nokkrum sinnum gefið til kynna að Bandaríkin myndu ekki koma bandalagsríkjum Bandaríkjanna í NATO til aðstoðar ef ráðist yrði á þau. Þetta sjónarmið Trumps virðist hafa styrkst eftir að hann og Benjamín Netanjahú, forsætisráðherra Ísrael, hófu árásir á Íran í lok febrúar.

Eftir að stríðið dróst á langinn byrjaði Trump að gagnrýna NATO-ríki fyrir að hafa ekki komið Bandaríkjunum til aðstoðar, á sama tíma hefur hann sagt að Bandaríkin þurfi enga hjálp frá Evrópu.