Fagnað á götum Kabúl

Stjórn Talíbana hefur frá valdtöku verið harðlega gagnrýnd af mannréttinda- og hjálparsamtökum. Þá nýtur ríkisstjórnin ekki viðurkenningar Sameinuðu þjóðanna, og raunar er Rússland eina aðildarríki Sameinuðu þjóðanna sem hefur opinberlega viðurkennt hana. Ýmis nágrannaríki hafa þó átt í formlegum samskiptum við ríkisstjórnina og hefur til að mynda verið komið upp sendiráði hennar í Peking, höfuðborg Kína.

Ríkisstjórninni hefur heilt yfir reynst erfitt að halda uppi góðum samskiptum við nágranna sína. Þessa dagana andar köldu milli hennar og ríkisstjórnar Pakistan vegna meints stuðnings Talíbana við pakistanska uppreisnarmenn. Það var einmitt af svipuðum ástæðum sem Talíbönum var upprunalega komið frá völdum en Bandaríkjastjórn hafði þá grunaða um að veita al-Qaeda hryðjuverkasamtökunum og Osama Bin Laden skjól eftir árásina á Tvíburaturna New York-borgar 11. september 2001.

Óstöðugleiki innanlands

Sótt hefur verið að Talíbönum innanlands síðustu vikur, sérstaklega í landinu norðaustanverðu. Í Badakhshan-héraði var samskiptastjóri Talíbana myrtur í árás í lok júlí og borgarstjóri héraðshöfuðborgarinnar var myrtur í árás nú í vikunni.

Lofuðu bót og betrun

Talíbanar sögðust í upphafi núverandi valdatíðar sinnar ætla að gerast frjálslyndari í stjórnunarháttum en síðast þegar þeir voru við völd en það hefur ekki raungerst. UNESCO metur að tveimur og hálfri milljón stúlkna hafi verið vísað úr skólum frá valdatöku þeirra.

Samkvæmt nýútgefinni tölfræði UN Women yfirgefur helmingur afganskra kvenna nú heimili sitt aðeins einu sinni til tvisvar í mánuði. Samkvæmt samtökunum meta sjö af hverjum tíu konum andlega heilsu sína slæma eða mjög slæma. Samtökin segja afgönsk stjórnvöld þau einu í heiminum sem banna stúlkum og konum að sækja sér framhaldsmenntun. Aðeins sjö prósent afganskra kvenna eru á vinnumarkaði.

Flóttamannakrísan búbót

Þó svo að flest hinna gömlu sendiráða í Kabúl séu nú yfirgefnar byggingar hefur aukinn vilji ríkisstjórna Evrópu til að fá afganska flóttamenn brottflutta unnið með stjórn Talibana og þeir hafa að auknu leyti nýtt sér þetta til að öðlast meiri áhrif og koma á formlegri samskiptum. Þá hefur strategísk lega landsins, milli Suður-Asíu, Austur-Asíu og Mið-Asíu, nýst Talíbönum til að mynda aukin efnahagsleg tengsl.

Bókstafstrúaðir uppreisnarseggir

Talíbanar voru við völd í Afganistan milli áranna 1996 og 2001 þegar þeim var steypt af stóli af innrásarliði Bandaríkjanna. Við tók tuttugu ára herseta landsins þar sem reynt var að byggja upp innviði og koma á lýðræði í landinu. 

Á sama tíma hélt hreyfing talíbana uppi skæruhernaði og náðu þeir að lokum tökum á landinu á einungis þremur mánuðum eftir að erlent herlið hóf að taka sig upp og yfirgefa landið. Þar náðu þeir stjórn á um helmingi héraðshöfuðborga á aðeins níu dögum í ágúst 2021 uns þeir náðu höfuðborginni sjálfri, Kabúl, á sitt vald þann 15. ágúst.

Hreyfing Talíbana byggir að stóru leyti á bókstafstrú og bannar meðal annars aðrar stjórnmálahreyfingar á þeim grundvelli, auk þess að skerða stórkostlega frelsi kvenna, svo eitthvað sé nefnt.