Að­för sem krefjist þess að talað sé um kven­réttindi frekar en kynja­jafn­rétti

Stella segir fundinn fara fram árlega í höfuðstöðvum þeirra í New York til þess að setja markmið fyrir heiminn varðandi kynjajafnrétti, fara yfir það sem hefur áunnist í jafnréttisbaráttunni og til þess að hvetja ríkisstjórnir til að grípa til aðgerða í þágu réttinda allra kvenna og stúlkna. Þar komi saman fulltrúar stjórnvalda og grasrótar á einum stærsta fundi Sameinuðu þjóðanna.

Á hverju ári fari íslensk sendinefnd á fundinn og frjáls félagasamtök, eins og UN Women á Íslandi, hafi haft þess kost að vera skráð í sendinefndina og hafi þannig auðveldan aðgang að viðburðum fundarins.

Aðgengi að réttarkerfinu þema

Stella segir að á hverjum fundi sé ákveðið þema og í ár hafi átt að ræða aðgerðir til að styrkja aðgang kvenna að réttarkerfinu, hvernig sé hægt að gera umbætur og bregðast við hindrunum að réttarkerfinu. Dómsmálaráðuneytið hafi því verið með vinnustofu því málaflokkurinn sé á þeirra herðum. Þau hafi fjallað um stefnu stjórnvalda og nýja aðgerðaáætlun.

„Dómsmálaráðherra leiddi nefndina í ár og í henni eru alltaf fulltrúar stjórnvalda, þingmanna og frjálsra félagasamtaka,“ segir Stella.

Hún segir fundinn hafa verið öðruvísi en vanalega.

„Fundurinn var öðruvísi í ár en vanalega vegna bakslags í heiminum varðandi mannréttindi, jafnrétti kynjanna og hinsegin málefni. Það var áþreifanlegt að stemningin var öðruvísi en hún hefur verið undanfarin ár.“

Bandaríkin kröfðust atkvæðagreiðslu

Hún segir New York-borg yfirleitt iðandi af lífi á þessum tíma þegar þúsundir kvenna hvaðanæva um heim koma saman í borginni. En það hafi verið munur á stemningunni í ár.

„Það var einkennandi núna að það var ekki verið að halda áfram og reyna að breyta og bæta, heldur snerist umræðan miklu frekar um að verja það sem búið er að ná og standa vörð um það. Þetta var fyrsti fundurinn sem var þannig og í fyrsta sinn í 70 ára sögu fundarins þurfti atkvæðagreiðslu til að samþykkja niðurstöðuskjal fundarins,“ segir Stella en aðeins eitt ríki kallaði eftir því, Bandaríkin, vegna þess að þau gátu ekki sætt sig við það sem fram kom í skjalinu.

„Það var helst varðandi hugtakanotkun sem þau vildu að yrði ekki notuð. Það má ekki tala um kyn og frjósemisréttindi, það má ekki lengur tala um kyn.“

Í Bandaríkjunum hafa undanfarið ár átt sér stað miklar breytingar í þátttöku þeirra í alþjóðastarfi. Fjármögnun hefur verið verulega skert og þátttaka stjórnvalda í hvers kyns starfi sem snýr að fjölbreytileika. Stella segir að Bandaríkin hafi til dæmis gert margar athugasemdir við orðalag og orðanotkun í skjalinu um kyn eða gender á ensku.

„Það er verið að veikja allt orðalag, þannig að það sé ekki hægt að lesa í það. Eins og um að það eigi bara að vera tvö kyn. Orðið gender sé orðið of vítt og geti falið í sér mörg kyn,“ segir hún og að sem dæmi hafi því verið mótmælt að talað sé um gender equality eða kynjajafnrétti og frekar eigi að tala um women‘s rights, eða kvenréttindi.

„En það jákvæða sem gerðist var að 37 ríki greiddu atkvæði með, eitt á móti og sex sátu hjá,“ segir hún og að þau greiði atkvæði sem eigi aðild að fundinum.

„Það var meirihlutinn sem samþykkti en þetta sýnir að við verðum að vera vakandi og megum ekki sofna á verðinum til að tryggja að það verði ekki afturför.“

Vel skipulögð og fjármögnuð hreyfing

„Það er verið að þrengja allt orðalag í þessari anti-gender-hreyfingu, sem er andfemínísk og andlýðræðisleg hreyfing sem er alþjóðleg. Hún er ótrúlega vel fjármögnuð og skipulögð, berst gegn réttindum kvenna og hinsegin réttindum, og markmiðið er að grafa undan lýðræði. Við sjáum þetta um allan heim og líka í okkar samfélagi,“ segir hún og nefnir að það blasi við aukin skautun, mismunun, fordómar og ofbeldi.

„Það er verið að gera ákveðna hópa tortryggilega, þetta er mjög vel skipulögð og fjármögnuð aðför að mannréttindum og við erum að sjá að þessi aðför að réttindum hinsegin fólks er hluti af stærra bakslagi. Löngu fengin réttindi kvenna eru allt í einu dregin til baka,“ segir hún en sem dæmi hefur þungunarrof, sem var lögfest í Bandaríkjunum fyrir áratugum, verið umdeilt þar síðustu ár og fjöldi kvenna hefur misst þann rétt.

„Við erum allt í einu komin í umræðu um hlutverk kvenna,“ segir hún og að skýrslur UN Women sýni aukna aðför gegn konum í stjórnmálum, fjölmiðlum og baráttukonum fyrir jafnrétti.

„Þetta er skipulögð aðför.“

Hún segir mannréttindastjóra Sameinuðu þjóðanna, Volker Türk, hafa varað við aðför að réttindum hinsegin fólks í síðustu viku og að það gæti aðeins verið byrjunin.

„Svona byrjar þetta, þetta er þróun og stef og sagan hefur sýnt að þegar við tökum mannréttindi eins hóps fylgja hin á eftir. Við erum að normalísera hatur og mismunun gegn hinsegin fólki, það mun hafa snjóboltaáhrif á frekari mannréttindabrot gegn öðrum hópum.“

Samtökin ætla að funda um niðurstöður fundarins seinni partinn í dag í Hannesarholti. Þar mun Stella byrja á því að ávarpa fundinn og Kristín Ástgeirsdóttir, fyrrverandi jafnréttisstýra, ræða CEDAW, Peking og CSW, þá mun fulltrúi frá dómsmálaráðuneytinu ræða niðurstöður fundarins í ár og svo verða innlegg frá frjálsum félagasamtökum. Eftir það munu fara fram umræður. Hægt er að kynna sér fundinn hér.