„Við megum vera vond við börn“

Jón Kalman segir brotið á Barnasáttmálunum og gagnrýnir að félagsmálaráðherra geti ekki tekið undir það. Hann gagnrýnir að öll börn á Íslandi njóti ekki sama réttar og þá sérstaklega börn hælisleitenda.

Jón Kalman skrifaði aðsenda grein á Vísi í dag þar sem hann fjallar um frétt á RÚV um helgina þar sem kom fram að börn sem sækja um alþjóðlega vernd á Íslandi hafa ekki aðgang að leikskólum, tómstundum eða frístundaheimilum.

„Börn sem þurfa að flýja heimaland sitt sem flóttamenn, segir í Barnarsáttmála Sameinuðu þjóðanna, eiga rétt á vernd og stuðningi við að nýta sér þau réttindi sem þau eiga … í nýja landinu,“ segir Jón Kalman í grein sinni og að í Barnasáttmálanum, sem var lögfestur á Íslandi árið 2016, standi einnig að aldrei eigi að koma fram við barn af óréttlæti.

Taka framfærslu af foreldrum

Jón Kalman bendir á að í svari ráðherra til umboðsmanns barna um þetta mál hafi verið vísað í útlendingalög og að þau séu þannig álitin rétthærri en Barnasáttmálinn. Hann segir að í frétt RÚV hafi komið fram að fjöldi barna hafi dvalið með foreldrum sínum í JL-húsinu í Vesturbænum á meðan þau bíða þess að umsókn þeirra sé tekin til meðferðar.

„… og að þeim sé ekki einungis meinaður aðgangur að leikskólum og brennt kirfilega fyrir möguleika þeirra á að stunda tómstundir, heldur er þeim bannað að vera ein á ferli í stigaganginum, og að leika sér úti án fullorðinna. Og til að skilaboðin færu ekki fram hjá neinum þá hengdu starfsmenn Vinnumálastofnunar, sem framfylgir vilja Alþingis í þessum málum, upp tilkynningar þess efnis, þar sem tekið er fram að ef börnin brjóti reglurnar, þá missi foreldrarnir framfærsluna,“ segir Jón Kalman í grein sinni.

„Öll börn, segir í Barnasáttmálanum, eiga rétt á hvíld, leik og að taka þátt í menningarlífi. Nema þau séu stödd á Íslandi?“ spyr hann svo.

Hann segist ekki gera ráð fyrir því að starfsfólk Vinnumálastofnunar beri sérstakan kala til barna heldur sé málið frekar að í íslensku samfélagi séu viðhorf almennt til hælisleitenda nú þannig að „venjulegt fólk hengir upp skilaboð haturs. Að venjulegt fólk hótar börnum.“

Hann fer einnig í grein sinni yfir svör Ragnars Þórs Ingólfssonar félagsmálaráðherra við þessari stöðu og þeirri staðreynd að félagasamtökin Barnaheill hafi í óþökk stjórnvalda sinnt þessum börnum í samstarfi við Listasafn Reykjavíkur og Borgarbókasafnið.

„Ég vona að ríkisstjórnin eða Alþingi eigi ekki eftir að refsa Barnaheill fyrir að hafa gefið börnunum tækifæri til að leika sér, að tjá sig í leikjum sínum, án þess að óttast að foreldrum þeirra yrði refsað af íslenskum stjórnvöldum.“

Hann segir ráðherra mjög hafa vandað orð sín í fréttum RÚV í þessu máli.

„Umræðan um flóttamenn og hælisleitendur er full af mótsögnum, slagorðum, upphrópunum, og það getur verið erfitt að átta sig á staðreyndum; en síðustu árin hafa reglur verið hertar verulega hérlendis. Það er talað um útlendingavandann, og nauðsyn þess að senda út þau skilaboð að Ísland sé land þar sem torsótt er að fá hæli. Skýr vilji stjórnvalda og Alþingis til að brjóta Barnasáttmála Sameinuðu þjóðanna staðfestir það,“ segir Jón Kalman og gagnrýnir að Ragnar Þór hafi ekki getað svarað því hvort að það væri verið að brjóta á Barnasáttmálanum.

„Það er búið að hóta börnum að ef þau sjáist einsömul að leik, þá verði framfærslan tekin frá foreldrum þeirra, fyrir utan að börn hælisleitanda hafi ekki aðgang að leikskólum, frístundaheimilum og tómstundastarfi – og hann getur ekki svarað því hvort sáttmálinn hafi verið brotinn,“ segir hann og að á sama tíma sé Inga Sæland barnamálaráðherra alveg þögul.

Þjóðin sammála þingi og Vinnumálastofnun

Jón Kalman segir auðvelt að gera hróp að starfsfólki Vinnumálastofnunar fyrir að festa upp „hótanir gagnvart börnum“ en það sé eins auðvelt að gagnrýna félagsmálaráðherra fyrir hans viðbrögð.

„En bæði ráðherra og Vinnumálastofnunin hreyfa sig í andrúmslofti samfélagsins, og bregðast við samkvæmt vilja Alþingis. Það voru því ekki einvörðungu starfsmenn Vinnumálastofnunar sem hengdu upp skilaboð haturs og kulda í JL-húsinu, því allir þeir þingmenn Alþingis sem samþykktu það að börn sem sæki um alþjóðlega vernd falli ekki undir Barnasáttmálann, hjálpuðu þar til. Ég geri því ráð fyrir að gangur hússins hafi verið sneisafullur af þingmönnum allra flokka, reiðubúnir að hjálpa til, vildu kannski bæta við skilti með tilvísun í það sem Jesús á að hafa sagt: Leyfið börnunum að koma til mín, varnið þeim eigi; nema alþingismenn Íslands vildu hafa það: Leyfið börnunum að koma til mín, varnið þeim eigi, nema þau séu hælisleitendur,“ segir hann í grein sinni.

Jón Kalman segist hafa verið hugsi eftir þessa frétt. Hún hafi bæði sýnt kulda gagnvart varnarlausum börnum og hversu miskunnarsnauð stjórnvöld eru orðin gagnvart því fólki sem kemur hingað til landsins í leit að betra lífi fyrir sig og börnin sín.

„Kannski vegna þess að bæði við, þjóðin og gervallt Alþingi, hafa sammælst um að grimmd og kuldi gagnvart börnum sé fullkomlega réttlætanlegur – svo lengi sem þau eru ekki íslensk,“ segir hann að lokum.