Einn uppgötvenda byggingar DNA látinn

Watson var fæddur í Chicago árið 1928 og ólst þar upp. Hann lærði dýrafræði og hlaut síðar doktorspróf undir leiðsögn Salvadors E. Luria sem hlaut Nóbelsverðlaun í læknisfræði sjálfur árið 1969 fyrir rannsóknir á bakteríuveirum. Að doktorsprófu loknu vann hann á rannsóknarstofum Hermans Kalckar og Ole Maaløe. Þar hitti hann fyrir eðlisfræðinginn Francis Crick. Báðir höfðu þeir velt fyrir sér hlutverki deoxýríbósakjarnsýru, DNA, sem sumt benti til að væri erfðaefni lífvera.

Fjallað er um ævi hans og störf á Vísindavefnum. Þar kemur fram að þegar Watson hóf rannsóknir sínar hafi verið vitað að DNA-sameindir séu settar saman úr einingum sem nefnast kirni.

„Niturbasarnir eru af fjórum gerðum, adenín (A), gúanín (G), týmín (T) og cýtósín (C), og eru tengdir við sykrusameindirnar með samgildum tengjum. Það eru hins vegar samgild tengi milli sykru- og fosfathópa kirnanna sem binda þau saman í keðjur. Menn vissu að þær geta verið afar langar og að þær fyrfinnast í litningum allra lífvera. En ekkert var vitað um lögun DNA-keðjanna eða fyrirkomulag þeirra í litningum,“ segir þar.

Það sem einna helst benti til þess að DNA væri erfðaefni lífvera voru tilraunir örverufræðingsins O.T. Avery og samstarfsmanna hans með bakteríuna pneumococcus. Þeir höfðu sýnt fram á að DNA úr einum stofni bakteríunnar geti valdið ákveðinni arfgengri breytingu á öðrum stofni hennar. Watson og Crick tóku til við smíð líkans af DNA-sameindinni byggt á þeirri vitneskju um byggingu hennar sem fyrir lá.

Í apríl ársins 1953 birtu Watson og Crick grein í tímaritinu Nature þar sem þeir lýstu nýju líkani sínu. DNA-byggingin sem líkanið sýnir var í raun ósönnuð þegar greinin var birt en hún hefur staðist alla gagnrýni. Wilkins átti mestan þátt í að sannprófa hana. Þeir Watson, Crick og Wilkins hlutu Nóbelsverðlaun í læknisfræði fyrir þessar rannsóknir árið 1962.

Í seinni tíð hafa þó ýmis rasísk ummæli varpað skugga á starf hans. Árið 2007 vöktu ummæli hans í viðtali við Sunday Times mikla úlfúð en það sagðist hann hafa áhyggjur af framtíð Afríku.

„Öll okkar stefna í félagsmálum byggir á því að gáfur þeirra séu jafnar okkar þegar allar rannsóknir benda á hið gagnstæða,“ sagði hann meðal annars en þetta er ekki satt. Hann baðst síðar afsökunar á þessum ummælum sínum og sagði upp starfi sínu við rannsóknarstofnun í New York.

Lesa má meira um ævi hans og feril á Vísindavefnum.