Vinstrikona gegn ESB og NATO lík­legur næsti for­seti Ír­lands

Kosningarnar eru sagðar standa í reynd aðeins á milli tveggja frambjóðenda, þeirra Catherine Connolly sem nýtur stuðnings vinstriþjóðernisflokksins Sinn Féin og Heather Humphreys, frambjóðanda miðhægriflokksins Fine Gael. 

Jim Gavin, frambjóðandi stjórnarflokksins Fianna Fail, heltist úr lestinni og dægurflugur eins og tónlistarmaðurinn Bob Geldof og bardagaíþróttmaðurinn Conor McGregor nutu ekki nægileg stuðnings til þess að gera alvöru úr framboði.

Connolly hefur mælst með töluvert forskot á Humphreys í könnunum, um fjörutíu prósent gegn tuttugu til tuttugu og fimm prósentum, að sögn AP-fréttastofunnar.

Aðeins ein umferð er í kosningunum en kjósendur geta forgangsraðað frambjóðendum. Ef enginn frambjóðandi fær hreinan meirihluta atkvæða færast atkvæði frambjóðenda sem hljóta fæst atkvæði til þeirra sem kjósanda hugnaðist næstbest þar til einn frambjóðandi stendur uppi sem sigurvegari.

Talning atkvæða hefst ekki fyrr en á morgun og er búist við því að úrslit liggi fyrir seinna um daginn. 

Á móti Ísrael, ESB og NATO

Connolly er nokkuð umdeild. Hún er 68 ára gömul og fyrrverandi lögmaður sem vann meðal annars fyrir banka sem tóku heimili fólks upp í skuldir. Hún er sósíalisti og hefur verið óháður þingmaður frá árinu 2016. Áður var hún borgarstjóri í Galway á vesturströnd Írlands.

Ummæli hennar um Hamas-samtökin í Palestínu hafa meðal annars sætt gagnrýni en hún lýsti þeim sem „hluta af samfélagsgerð palestínsku þjóðarinnar“. Hún hefur deilt hart á framferði Ísraela á Gasaströndinni.

Hún hefur ítrekað sett spurningarmerki við vestræna samvinnu, kosið gegn sáttmálum Evrópusambandsins og gagnrýnt „hervæðingu“ þess. Það olli þannig írafári þegar hún líkti boðaðri útgjaldaaukningu Þjóðverja til varnarmála í skugga ógnarinnar af Rússum við hervæðingu nasista í aðdragada síðari heimsstyrjaldarinnar, að því er segir í umfjöllun blaðsins Politico.

Þá hefur hún tekið undir málflutning Rússa um að Atlantshafsbandalagið bæri ábyrgð á stríðinu í Úkraínu. Heimsókn hennar og tveggja róttækra sósíalista til svæða undir stjórn einræðisherrans Bashars al-Assad í Sýrlandi árið 2018 var einnig harðlega gagnrýnd.

„Öfgalaus“ miðjumaður

Keppinauturinn Humphreys er 64 ára gömul og fyrrverandi ráðherra, meðal annars menningar-, viðskipta- og sveitarstjórnarmála. Hún sat á þingi frá 2011 til 2024, er fylgjandi Evrópusambandinu og jákvæð í garð fyrirtækja.

Ólíkt meirihluta Íra er Humphreys uppalin í öldungakirkjunni, kalvinískum kristilegum söfnuði.

„Ég er miðjumanneskja. Ég er öfgalaus manneskja eins og meirihluti írsku þjóðarinnar,“ sagði hún í kappræðum í vikunni.

Embætti forseta í Írlandi svipar að ýmsu leyti til þess íslenska. Áhrif hans eru að mestu leyti táknræn þó að hann skipi forsætisráðherra eftir atkvæðagreiðslu í þinginu og æðstu embættismenn að tillögu ríkisstjórnar. Þá skrifar hann undir lagafrumvörp og getur boðað til kosninga ef vantraust kemur fram á forsætisráðherra.

Írski forsetinn kemur fram fyrir hönd þjóðarinnar á alþjóðavettvangi. Sumir þeirra hafa notað stöðu sína til þess að útala sig um menn og málefni. Michael D. Higgins, fráfarandi forseti, hefur þannig talað gegn átökunum á Gasa og framlögum til NATO.