Óskhyggja að vona að afgerandi svar fáist þann 29. ágúst Elísabet Inga Sigurðardóttir skrifar 8. ágúst 2026 12:00 Eiríkur Bergmann Eiríkur Bergmann, prófessor í stjórnmálafræði og rithöfundur. vísir/anton brink Það er óskhyggja að vonast til að afgerandi stuðningur með eða á móti aðildarviðræðum við Evrópusambandið fáist upp úr kjörkössunum þann 29. ágúst. Þetta segir prófessor í stjórnmálafræði. Sagan í seinni tíð sýni að afar mjótt verði á munum þegar atkvæði verða talin. Samkvæmt nýrri könnun Gallup sem gerð var fyrir hreyfinguna Áfram-Ísland segjast átta prósent óákveðnir þegar spurt er um afstöðu þeirra í komandi þjóðaratkvæðagreiðslu um aðildarviðræður við Evrópusambandið. 46 prósent ætla að segja já og sami fjöldi, 46 prósent, ætlar að segja nei. Staðan er því hnífjöfn þegar kemur að hópunum tveimur. Eiríkur Bergmann, prófessor í stjórnmálafræði segir það ekki koma á óvart. Reynslan í seini tíð sýni að þjóðaratkvæðagreiðslur sem snúast um Evrópusambandið verði ansi jafnar. Það hafi þó ekki alltaf verið þannig í sögunni. „Til dæmis þegar Austur-Evrópuríkin gengu inn í Evrópusambandið þá gerður þær það allar með yfirgnæfandi stuðningi eða meira og minna í það minnsta en það hefur verið miklu mjórra á mununum í ríkjum sem Íslendingar eru vanari að bera sig saman við eins og á Norðurlöndunum.“ Mjótt á munum Eiríkur segir til dæmis að Svíar hafi gengið inn í sambandið með litlum stuðningi auk þess sem Norðmenn felldu samning naumlega. „Þegar Bretar gengu út úr Evrópusambandinu var það líka mjög naumlega. Seinasta kosningin sem er reyndar fyrrum austantjaldsríki, Moldóva, þar var mjög mjótt á mununum. Þannig þetta hefur verið tilhneigingin ef maður lítur til tímans og samanburðarhæfra ríkja við Ísland þá segi það okkur að mjótt verði á munum.“ Þær atkvæðagreiðslur sem Eiríkur vísar til snérust um aðild að sambandinu eða útgöngu úr því. Í ágúst greiðum við landsmenn atkvæði með eða á móti því að fara í aðildarviðræður. Eiríkur segir þá breytu mögulega hafa einhver áhrif á það hvort mjög mjótt verði á munum, það sé þó erfitt að segja. Kristrún Frostadóttir, forsætisráðherra, var spurð að því í Bítinu á Bylgjunni fyrir helgi hvort 51 prósent niðurstaða væri nógu afgerandi til að hefja ekki viðræður. Sagðist hún þá gjarnan vilja fá meira afgerandi svar frá þjóðinni. Er það raunhæft? „Það er óskhyggja.“ Þjóðaratkvæðagreiðsla um ESB-viðræður Utanríkismál Evrópusambandið Mest lesið Hótar að flytja aftur til Færeyja gangi Ísland í ESB Innlent Gagnrýnir viðbragð lögreglu eftir áhlaup ungmenna Innlent Mikil ungmennadrykkja á Menningarnótt og tveimur skemmtistöðum lokað Innlent Sakamálið sem skekur Bandaríkin Innlent „Ætlar hann að segja já eða nei?“ Innlent Rúmlega hundrað flugferðum aflýst og langar biðraðir Erlent Vaxtaákvörðunin hafi ekki verið rædd Innlent Þrír handteknir eftir árás þar sem eggvopnum og hnúajárni var beitt Innlent „Þeir báðu um of mikið og buðu of lítið“ Erlent Nei eða já frá ólíkum sjónarhornum á Sprengisandi Innlent Fleiri fréttir Vilja að aldursviðmið um börn í vopnalögum verði uppfærð Malbika Vesturlandsveg og stýra umferð á meðan Tvö útköll á svipuðum slóðum á hálendinu með stuttu millibili Tilkynnt um heimilisofbeldi í Reykjavík og Hafnarfirði Vaxtaákvörðunin hafi ekki verið rædd Gagnrýnir viðbragð lögreglu eftir áhlaup ungmenna Ráðherra byrjar með hlaðvarp Höfðu afskipti af á fjórða tug unglinga vegna drykkju „Ætlar hann að segja já eða nei?“ Hótar að flytja aftur til Færeyja gangi Ísland í ESB Hvað gerist á fasteignamarkaði ef við göngum í ESB? Nei eða já frá ólíkum sjónarhornum á Sprengisandi Þrír handteknir eftir árás þar sem eggvopnum og hnúajárni var beitt Mikil ungmennadrykkja á Menningarnótt og tveimur skemmtistöðum lokað Hiti á fundi borgarráðs vegna breytinga á matarþjónustu Báðar þyrlur og flugvél gæslunnar á loft samtímis Sakamálið sem skekur Bandaríkin Allt gengið vel og „ekkert að fara að klikka“ Bíllinn fannst skammt frá en þjófarnir eru ófundnir Handalögmál milli öryggisvarðar og þjófs Límmiðar lifðu ekki af nóttina Segir augljóst að lögum hafi ekki verið framfylgt við kyrrsetninguna Segja Morgunblaðið leggja þeim orð í munn Björguðu veikum göngumanni í kílómetrahæð á Fimmvörðuhálsi Skipunartíminn lengdur án auglýsingar Engin þjónusta: „Staðan er náttúrulega grafalvarleg á þessu svæði“ Bændur órólegir vegna skorts á dýralæknum Aftur í skólastjórastólinn Veðrið „ekki eins slæmt og það lítur út fyrir að vera“ Rannsaka líkamsárás miðsvæðis Sjá meira
Samkvæmt nýrri könnun Gallup sem gerð var fyrir hreyfinguna Áfram-Ísland segjast átta prósent óákveðnir þegar spurt er um afstöðu þeirra í komandi þjóðaratkvæðagreiðslu um aðildarviðræður við Evrópusambandið. 46 prósent ætla að segja já og sami fjöldi, 46 prósent, ætlar að segja nei. Staðan er því hnífjöfn þegar kemur að hópunum tveimur. Eiríkur Bergmann, prófessor í stjórnmálafræði segir það ekki koma á óvart. Reynslan í seini tíð sýni að þjóðaratkvæðagreiðslur sem snúast um Evrópusambandið verði ansi jafnar. Það hafi þó ekki alltaf verið þannig í sögunni. „Til dæmis þegar Austur-Evrópuríkin gengu inn í Evrópusambandið þá gerður þær það allar með yfirgnæfandi stuðningi eða meira og minna í það minnsta en það hefur verið miklu mjórra á mununum í ríkjum sem Íslendingar eru vanari að bera sig saman við eins og á Norðurlöndunum.“ Mjótt á munum Eiríkur segir til dæmis að Svíar hafi gengið inn í sambandið með litlum stuðningi auk þess sem Norðmenn felldu samning naumlega. „Þegar Bretar gengu út úr Evrópusambandinu var það líka mjög naumlega. Seinasta kosningin sem er reyndar fyrrum austantjaldsríki, Moldóva, þar var mjög mjótt á mununum. Þannig þetta hefur verið tilhneigingin ef maður lítur til tímans og samanburðarhæfra ríkja við Ísland þá segi það okkur að mjótt verði á munum.“ Þær atkvæðagreiðslur sem Eiríkur vísar til snérust um aðild að sambandinu eða útgöngu úr því. Í ágúst greiðum við landsmenn atkvæði með eða á móti því að fara í aðildarviðræður. Eiríkur segir þá breytu mögulega hafa einhver áhrif á það hvort mjög mjótt verði á munum, það sé þó erfitt að segja. Kristrún Frostadóttir, forsætisráðherra, var spurð að því í Bítinu á Bylgjunni fyrir helgi hvort 51 prósent niðurstaða væri nógu afgerandi til að hefja ekki viðræður. Sagðist hún þá gjarnan vilja fá meira afgerandi svar frá þjóðinni. Er það raunhæft? „Það er óskhyggja.“
Þjóðaratkvæðagreiðsla um ESB-viðræður Utanríkismál Evrópusambandið Mest lesið Hótar að flytja aftur til Færeyja gangi Ísland í ESB Innlent Gagnrýnir viðbragð lögreglu eftir áhlaup ungmenna Innlent Mikil ungmennadrykkja á Menningarnótt og tveimur skemmtistöðum lokað Innlent Sakamálið sem skekur Bandaríkin Innlent „Ætlar hann að segja já eða nei?“ Innlent Rúmlega hundrað flugferðum aflýst og langar biðraðir Erlent Vaxtaákvörðunin hafi ekki verið rædd Innlent Þrír handteknir eftir árás þar sem eggvopnum og hnúajárni var beitt Innlent „Þeir báðu um of mikið og buðu of lítið“ Erlent Nei eða já frá ólíkum sjónarhornum á Sprengisandi Innlent Fleiri fréttir Vilja að aldursviðmið um börn í vopnalögum verði uppfærð Malbika Vesturlandsveg og stýra umferð á meðan Tvö útköll á svipuðum slóðum á hálendinu með stuttu millibili Tilkynnt um heimilisofbeldi í Reykjavík og Hafnarfirði Vaxtaákvörðunin hafi ekki verið rædd Gagnrýnir viðbragð lögreglu eftir áhlaup ungmenna Ráðherra byrjar með hlaðvarp Höfðu afskipti af á fjórða tug unglinga vegna drykkju „Ætlar hann að segja já eða nei?“ Hótar að flytja aftur til Færeyja gangi Ísland í ESB Hvað gerist á fasteignamarkaði ef við göngum í ESB? Nei eða já frá ólíkum sjónarhornum á Sprengisandi Þrír handteknir eftir árás þar sem eggvopnum og hnúajárni var beitt Mikil ungmennadrykkja á Menningarnótt og tveimur skemmtistöðum lokað Hiti á fundi borgarráðs vegna breytinga á matarþjónustu Báðar þyrlur og flugvél gæslunnar á loft samtímis Sakamálið sem skekur Bandaríkin Allt gengið vel og „ekkert að fara að klikka“ Bíllinn fannst skammt frá en þjófarnir eru ófundnir Handalögmál milli öryggisvarðar og þjófs Límmiðar lifðu ekki af nóttina Segir augljóst að lögum hafi ekki verið framfylgt við kyrrsetninguna Segja Morgunblaðið leggja þeim orð í munn Björguðu veikum göngumanni í kílómetrahæð á Fimmvörðuhálsi Skipunartíminn lengdur án auglýsingar Engin þjónusta: „Staðan er náttúrulega grafalvarleg á þessu svæði“ Bændur órólegir vegna skorts á dýralæknum Aftur í skólastjórastólinn Veðrið „ekki eins slæmt og það lítur út fyrir að vera“ Rannsaka líkamsárás miðsvæðis Sjá meira