Sveitar­fé­lögin óþreyju­full og krefjast svara frá ráð­herrum

Landshlutasamtök sveitarfélaga um allt land telja brýnt að ráðuneytin svari því án tafar hvernig staðið verði að framkvæmd breytinganna. Sveitarfélög þurfi að geta undirbúið næstu skref og mörgum lykilspurningum sé enn ósvarað. 

Breytingin er hluti af frumvarpi Jóhanns Páls Jóhannssonar, umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra, um einföldun eftirlits með hollustuháttum og mengunarvörnum en það var samþykkt í júní.

„Hér er um er að ræða stórt yfirfærsluverkefni sem krefst mikils samráðs. Landshlutasamtök sveitarfélaga víða um land hafa óskað eftir samtölum við ráðuneyti og stofnanir sem að málum koma án þess að fá fullnægjandi svör um næstu skref,“ segir í sameiginlegri yfirlýsingu frá landshlutasamtökunum.

Vita ekki hver ber ábyrgð á uppsagnarkostnaði

Beinast spurningar meðal annars að því hver beri ábyrgð á starfsfólki og skuldbindingum, hver greiði fyrir yfirfærsluna og hvaða verkefni verði eftir hjá sveitarfélögum.

Að sögn landshlutasamtakanna hefur ekki verið skýrt hvort allt núverandi starfsfólk flytjist yfir til áðurnefndra ríkisstofnana. Sveitarfélög þurfi til að mynda að vita hver beri ábyrgð á uppsagnarkostnaði, lífeyrisskuldbindingum og öðrum starfsmannatengdum réttindum ef ekki verður um beina yfirfærslu að ræða.

„Á sama tíma þarf að skýra hvernig farið verður með húsnæði, bifreiðar, tækjabúnað, tölvukerfi, skjalasöfn, samninga og aðrar eignir sem byggðar hafa verið upp af sveitarfélögum í áratugi. Enn liggur ekki fyrir hvernig slíkt uppgjör verður framkvæmt eða hver greiðir þann kostnað sem af því hlýst.“

Geti ekki sætt sig við að kostnaður við tilfærslu lendi sjálfkrafa á sveitarfélögum

Heilbrigðiseftirlitin hafi bent á að vinna við að flytja gögn, málaskrár, eftirlitssögu, leyfi, samninga og önnur stjórnsýslugögn yfir í kerfi ríkisins verði tímafrekt og kostnaðarsamt verkefni.

„Samt hefur ekki verið gerð grein fyrir því hver eigi að bera þann kostnað eða hvernig tryggt verði að gögn skili sér til réttra stofnana og sveitarfélaga. Sveitarfélög geta ekki sætt sig við að ákvörðun ríkisins leiði til þess að kostnaður vegna framkvæmdarinnar lendi sjálfkrafa á þeim. Það þarf að liggja skýrt fyrir áður en breytingarnar taka gildi.“

Landshlutasamtök sveitarfélaganna gera einnig athugasemdir við að ekki liggi fyrir hvaða verkefni verði áfram hjá sveitarfélögunum.

„Bráðabirgðagreiningar benda meðal annars til þess að sveitarfélög muni áfram sinna verkefnum tengdum staðbundnum samþykktum, umgengni á lóðum, úrgangsmálum, gæludýrahaldi, fráveitum, loftgæðum, hávaða, vatnsvernd og ýmsum nærumhverfismálum.“

Ekki hafi verið birt yfirlit yfir hvaða verkefni verða eftir, hvernig þau verða fjármögnuð eða hvaða stjórnvaldsheimildir sveitarfélög hafa til að sinna þeim.

Hagsmunamál alls samfélagsins

Kallað er eftir „afdráttarlausum svörum“ frá atvinnuvegaráðuneyti, umhverfis-, orku- og loftslagsráðuneyti og þeim stofnunum sem taka við verkefnum frá heilbrigðiseftirliti sveitarfélaganna.

„Sveitarfélög, starfsfólk, atvinnulíf og íbúar eiga rétt á að vita hvernig breytingarnar verða útfærðar, hver ber kostnaðinn og hvernig tryggt verður að þjónusta, staðþekking og fagleg geta glatist ekki í ferlinu.

Ef takast á að koma nýju kerfi í framkvæmd um næstu áramót þarf að liggja fyrir skýr og tímasett framkvæmdaráætlun eigi síðar en í haust. Það er ekki aðeins hagsmunamál sveitarfélaga heldur alls samfélagsins.“

Undir yfirlýsinguna skrifa formenn Samtaka sunnlenskra sveitarfélaga, Samtaka sveitarfélaga á Norðurlandi vestra, Samtaka sveitarfélaga og atvinnuþróunar á Norðurlandi eystra, Samtaka sveitarfélaga á Vesturlandi, Samtaka sveitarfélaga á höfuðborgarsvæðinu, Sambands sveitarfélaga á Suðurnesjum, Sambands sveitarfélaga á Austurlandi og formaður Vestfjarðastofu.

Ætlað að lækka kostnað og auka skilvirkni

Fram að þessu hefur yfirumsjón eftirlits með hollustuháttum og mengunarvörnum verið á vegum Umhverfis- og orkustofnunar en framkvæmd eftirlitsins verið á hendi sveitarfélaga. 

Sú breyting að færa málaflokkinn á eitt stjórnsýslustig veitir aukin tækifæri til einföldunar, samræmingar og skilvirkni í framkvæmd, að sögn umhverfis- orku og loftslagsráðuneytisins. 

„Markmið laganna er að skapa samræmdara og markvissara fyrirkomulag eftirlits um land allt. [...] Samræmt form eftirlitsskýrslna, skráning frávika og samhæft ferli vegna eftirfylgni munu stuðla að bættu viðmóti og auknum skýrleika fyrir eftirlitsþega og samræmdri framkvæmd eftirlits um allt land. Með uppfærðu áhættumati vegna reglubundins eftirlits er gert ráð fyrir að eftirlitsferðum til þeirra fyrirtækja sem standa sig vel muni fækka og kostnaður minnka,“ segir í tilkynningu ráðuneytisins um lagabreytinguna.

Fréttin hefur verið uppfærð.