„Þessi um­ræða er rosa­lega niður­lægjandi“

Læknafélag Íslands lýsir þungum áhyggjum af fyrirhuguðum breytingum á almannatryggingakerfinu í ályktun sem var samþykkt á mánudag. Bent er á að öryrkjum hafi fjölgað verulega á síðustu árum og reiknar félagið með að breytingarnar dragi úr því að öryrkjar leiti á vinnumarkað.

Læknar hvetja stjórnvöld til að hverfa frá áformum um að tengja bætur almannatrygginga-, örorku og ellilífeyris við launavísitölu og vísitölu neysluverðs. Einnig er því vísað til stjórnvalda að taka til endurskoðunar hlutaörorku og greiðslur frá lífeyrissjóðum vegna örorkulífeyris með framreikningi. Nú sé hlutfall öryrkja tólf prósent en var 9,4 prósent fyrir breytingu á kerfinu árið 2024.

Alma Ýr Ingólfsdóttir, formaður ÖBÍ, gefur lítið fyrir ályktun Læknafélagsins og segir vegferð félagsins furðulega. Hún segir gagnrýnina miklu frekar eiga við þær breytingar sem voru gerðar árið 2024 og að ályktun félagsins komi því of seint. 

„Mér finnst hún mjög einkennileg. Hreint út sagt átta ég mig ekki á ályktuninni sjálfri. Mér finnst hún fara úr einu yfir í annað og alls ekki eiga við það frumvarp sem nú hefur verið í umræðunni,“ segir hún og bætir við að hún átti sig ekki á hvata Læknafélagsins.

Hún segir breytinguna snúast um að koma í veg fyrir kjaragliðnun milli öryrkja og þeirra á vinnumarkaði. Að hennar mati mun breytingin ekki draga úr vilja öryrkja til að snúa aftur á vinnumarkað.

„Það er bara ekki rétt. Fólk er ekkert að græða á því að fá lífeyrisgreiðslur þó að þessi kjaragliðnun verði afnumin. Þessi gagnrýni sem þau eru að koma fram með á bara við um allt allt annað frumvarp sem var samþykkt 2024. Þau hefðu betur nýtt krafta sína þá en þau gerðu það ekki. Það er verið að tala um að hækka lífeyrisgreiðslur svo þær nái lágmarkslaunun og stöðva kjaragliðnun sem hefur verið viðvarandi síðustu ár. Mögulega er einhver hópur sem nýtur síns lífeyrissjóðs sem kemur ofan á almannatryggingar og það er bara vel enda hefur hann greitt í lífeyrissjóð skyldu samkvæmt.“

Frumvarpið hefur mætt töluverðri gagnrýni frá stjórnarandstöðunni sem varar við mögulegum afleiðingum. Hagfræðingar hafa einnig gagnrýnt frumvarpið. Alma segir breytinguna verulega mikilvæga og kveðst langþreytt á gagnrýninni.

„Eins og þetta er sett fram, bæði er þetta ótrúlega niðurlægjandi og þessi umræða er rosalega niðurlægjandi og orðin ofboðslega langþreytt. Að þarna sé einhver hópur sem nýti sér það að vera með örorku. Fyrir utan það að þá er nálaraugað svo lítið til að komast í gegnum örorku að það er ekki fræðilegt. Núna er örorkan þannig að þú ert varanlega metinn og það er enginn að fara þar inn nema að þú þurfir á því að halda. Mér finnst þessi ályktun neyðarleg og ekki réttmæt“

„Við höfum reynt að svara áhyggjum með umsögnum og umfjöllun en það virðist ekki ná í gegn. Fólk virðist bara halda það að þarna sé einhver stór hópur fólks sem er að fara fá það háar greiðslur eftir skatt að þau muni bara ditta af húsunum sínum, hafa það ofboðslega gott og þurfa ekki að leggja neitt til samfélagsins. Þetta er bara svo rangt. Það er pínulítill hópur sem mun kannski njóta þess að fá þessar lífeyrisgreiðslur líka en hópurinn er alltaf stærri sem er þar ekki.“