Máli Kaupþingstoppa vísað frá vegna ófullnægjandi rannsóknar

Fjölskipaður Héraðsdómur Reykjavíkur vísaði í hádeginu frá dómi máli þriggja fyrrverandi yfirmanna hjá Kaupþingi. Um er að ræða svokallað CLN-mál en Hæstiréttur ómerkti í október í fyrra sýknudóm í málinu.

Í málinu voru þeir Hreiðar Már Sigurðsson, fyrrverandi forstjóri Kaupþing, Sigurður Einarsson, fyrrverandi stjórnarformaður bankans, og Magnús Guðmundsson, fyrrverandi forstjóri Kaupþings í Lúxemborg, ákærðir fyrir umboðssvik en héraðsdómur sýknaði þá alla af ákærunni í janúar 2016.

Ákæruvaldið vildi meina að þremenningarnir hefðu misnotað aðstöðu sína sem stjórnendur Kaupþings í lánveitingum til nokkurra eignarhaldsfélaga sem voru í eigu vildarviðskiptavina bankans.

Lánin, sem hljóðuðu upp á 510 milljónir evra og voru veitt á tímabilinu ágúst til október 2008, voru notuð til að kaupa lánshæfistengd skuldabréf af þýska bankanum Deutsche Bank sem tengd voru skuldatryggingarálagi Kaupþings.

Markmið kaupanna var að lækka skuldatryggingarálagið. Þá voru lánin einnig notuð til að leggja fram viðbótarframlag ef skuldatryggingarálag Kaupþings fór yfir ákveðin mörk.

Samkomulag upp á tugi milljarða króna

Fyrir Hæstarétti fóru þremenningarnir fram á frávísun málsins vegna upplýsinga sem komu fram í umfjöllun RÚV í mars í fyrra um samkomulag um greiðslur sem Deutsche Bank innti af hendi til Kaupþings ehf. og eignarhaldsfélaganna tveggja, Chesterfield United og Partridge Management Group, í desember síðastliðnum.

Greiðslurnar vörðuðu uppgjör vegna viðskiptanna sem þau lán sem ákært var fyrir höfðu verið veitt til.

Með samkomulagi um greiðslur til Kaupþings annars vegar og eignarhaldsfélaganna hins vegar var hætt við dómsmál sem Kaupþing og eignarhaldsfélögin höfðu höfðað gegn Deutsche Bank hvort fyrir sig. Samkomulagið hljóðaði upp á 425 milljónir evra eða tugi milljarða króna. Af þessari upphæð myndu 400 milljónir evra renna til Kaupþings.

Hæstiréttur féllst ekki á frávísun málsins sem þremenningarnir kröfðust á grundvelli þess að lögreglan hefði ekki rannsakað ástæður þess að Deutsche Bank greiddi framangreinda upphæð.

Rannsókn á ákveðnum atriðum geti haft þýðingu fyrir málið

Hins vegar ómerkti Hæstiréttur dóm héraðsdóms og sagði ekki liggja fyrir hvers vegna þýski bankinn hefði innt umræddar greiðslur af hendi né með hvaða rökum eða á grundvelli hvaða gagna Kaupþing ehf. og eignarhaldsfélögin tvö reistu málssóknir sínar á hendur bankanum um greiðslurnar.

„Þá lægi ekki fyrir hvers eðlis greiðslurnar væru. Taldi Hæstiréttur að rannsókn á þessum atriðum gæti haft þýðingu við mat á því hvort skilyrðum umboðssvika hefði verið fullnægt og við ákvörðun um refsihæð ef skilyrði sakfellingar yrðu talin fyrir hendi. Samkvæmt því voru hinn áfrýjaði dómur og meðferð málsins í héraði frá upphafi aðalmeðferðar ómerkt og málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar,“ segir í reifun Hæstaréttar.

Var málinu því vísað aftur heim í hérað.

Málið ekki rannsakað sem skyldi

Björn Þorvaldsson saksóknari hjá héraðssaksóknara sótti málið í Héraðsdómi Reykjavíkur í maí. Í frávísun héraðsdóms, sem birt hefur verið á vef dómstólsins, segir að við rannsókn sína í framhaldi af dóminum hafi ákæruvaldið ekki leitað til hins þýska banka heldur til Kaupþings ehf. sem ekki gat upplýst um ástæður þess að hinn þýski banki greiddi þessa fjárhæð.

Í svari bankans komi hins vegar fram á hvaða grundvelli bankinn rak dómsmál á hendur hinum þýska banka. Kaupþing ehf. hafi hins vegar bent á að það var ekki aðili að dómsmálum félaganna tveggja. Þá segir í svarinu að samkomulagsgreiðslan hafi verið til uppgjörs á öllum kröfum sem hafðar höfðu verið uppi á hendur Deutsche Bank AG.

„Ekki verður séð að leitað hafi verið eftir upplýsingum frá skiptastjórum félaganna tveggja sem um getur í dómi Hæstaréttar. Þá var tekin skýrsla af lögmanni sem unnið hafði fyrir Deutsche Bank AG og var efni hennar rakið hér að framan. Hann kvað bankann hafa verið að bregðast við dómkröfum um riftun og skaðabætur. Síðar í yfirheyrslunni neitaði hann því hins vegar að greiðslurnar frá bankanum hefðu verið skaðabætur án þess að spurt væri nánar út í þetta ósamræmi,“ segir í niðurstöðu héraðsdóms.

Telur dómurinn ákæruvaldið ekki hafa rannsakað sem skyldi þau atriði sem Hæstiréttur taldi að rannsaka þyrfti. Málið væri því í sama búningi fyrir dóminum og það var eftir ómerkingardóminn.

„Af þessu leiðir að það er ekki tækt til efnismeðferðar og er óhjákvæmilegt að vísa því frá dómi. Þóknanir verjenda ákærða skulu greiddar úr ríkissjóði en þær eru ákvarðaðar með virðisaukaskatti í úrskurðarorði.“

Dómurinn í málinu.