Góð þjónusta kostar, slök þjónusta kostar meira

Alþjóðlegur dagur þroskaþjálfa er þann 2. október. Í ár ber daginn upp á tímum þar sem mörg sem starfa í þjónustu við fatlað fólk upplifa óvissu, aukið álag og áhyggjur af framtíðinni.

Þroskaþjálfar hafa áhyggjur af manneklu, auknu álagi, sífelldum sparnaðarkröfum og því hvort samfélagið sé að missa sjónar á þeim grunngildum sem þjónustan á að byggjast á.

Einmitt þess vegna skiptir alþjóðlegur dagur þroskaþjálfa máli. Hann minnir okkur á hver við erum, fyrir hvað stéttin stendur og hvers vegna við völdum þetta fag.

Við urðum ekki þroskaþjálfar vegna þess að starfið væri auðvelt. Við völdum þetta fag vegna þess að við trúum því að öll eigi rétt á að lifa lífi með reisn, hafa áhrif á eigið líf og taka þátt í samfélaginu á eigin forsendum. Mannréttindi eru ekki aðeins orð á blaði. Þau þarf að standa vörð um og tryggja í daglegu lífi fólks.

Þroskaþjálfar styðja börn, ungmenni og fullorðið fólk til aukins sjálfstæðis og þátttöku. Þeir standa vörð um réttindi fólks þegar kerfin verða flókin og horfa fyrst og fremst manneskjuna, styrkleika hennar, vilja og drauma.

Vinna þroskaþjálfa er því ekki alltaf sýnileg. Hún ratar sjaldan í fréttirnar en hún skiptir sköpum.

Sem formaður Þroskaþjálfafélags Íslands verð ég reglulega vitni að þeim mikla krafti sem býr í stéttinni. Þroskaþjálfar sinna störfum sínum af fagmennsku og festu, jafnvel þegar á móti blæs.

En nú þurfum við að spyrja mikilvægrar spurningar: Hvað kostar það samfélagið þegar ekki er fjárfest í góðri þjónustu? Góð þjónusta fyrir fatlað fólk byggist ekki aðeins á góðum vilja. Hún krefst fagþekkingar, nægilegs mannafla og þess að starfsfólk hafi svigrúm til að sinna störfum sínum af fagmennsku.

Umræðan um mikilvægi fagmenntunar í þjónustu við fatlað fólk er ekki ný. Fyrir tæpum áratug ræddi ég sjálf um nauðsyn þess að fjölga fagmenntuðu starfsfólki. Enn er langt í land.

Þess vegna veldur það sérstökum áhyggjum þegar fækkun fagfólks kemur til umræðu sem leið til sparnaðar hjá sveitarfélögum.

Fækkun fagfólks má ekki verða sparnaðarleið í þjónustu við fatlað fólk. Þvert á móti ættu sveitarfélög landsins að sjá metnað sinn í því að halda í fagfólk og fjölga fagmenntuðu starfsfólki í þjónustunni.

Það þarf að horfa lengra en til næsta fjárhagsárs. Hvað kostar það þegar fagþekking er ekki til staðar? Þegar ekki tekst að grípa nógu snemma inn í? Þegar þjónustan verður viðbragðsmiðuð í stað þess að vera fagleg, einstaklingsmiðuð ogfyrirbyggjandi?

Góð þjónusta kostar peninga. En slök þjónusta getur reynst samfélaginu enn dýrari.

Fagleg gæði og fjárhagsleg ábyrgð eru ekki andstæður. Fagþekking er ekki munaður sem hægt er að skera niður þegar þrengir að. Hún er grundvallarforsenda góðrar þjónustu.

Að fjárfesta í fagþekkingu er ekki aðeins spurning um launakjör eða hagsmuni einnar starfsstéttar. Hún snýst um gæði þjónustunnar og þegar allt kemur til alls, um líf og réttindi þeirra einstaklinga sem eiga rétt á henni.

Á alþjóðlegum degi þroskaþjálfa vil ég því þakka þroskaþjálfum landsins fyrir mikilvæg störf þeirra og minna okkur öll á eitt: Fagþekking þroskaþjálfa skiptir máli. Rödd þroskaþjálfa skiptir máli. Baráttan fyrir mannréttindum, sjálfræði, þátttöku og mannlegri reisn skiptir máli.

Þótt óvissa og áskoranir blasi við megum við ekki missa sjónar á því sem skiptir mestu máli. Höldum áfram að sinna okkar mikilvæga starfi af fagmennsku, þekkingu og festu sem og stöndum vörð um þau réttindi og gildi sem fagið okkar byggist á.

Því þegar allt kemur til alls eru það ekki kerfin sem skapa góða þjónustu. Það er fólkið.

Innilega til hamingju með alþjóðlegan dag þroskaþjálfa.

Höfundur er formaður Þroskaþjálfafélags Íslands.