Excel-væðing mann­lífsins

Það var sláandi að heyra Hildi Björnsdóttur borgarstjóra í viðtali í Spursmálum 4. september sl. tala um tekjulægstu hópa borgarinnar sem þá sem gætu ekki „staðið undir sér“. Einnig vakti athygli þegar hún talaði um nauðsyn þess að laða til borgarinnar tekjuhærri hópa, sem að hennar mati „halda hérna skattkerfinu okkar uppi“.

Sveitarfélög þurfa að huga að tekjugrunni sínum og sýna ábyrga fjármálastjórn. En þegar farið er að meta fólk út frá því hvort það teljist tekjulind eða kostnaðarliður erum við komin út á varhugaverða braut í Excel-væðingu mannlífsins.

Við höfum öll eitthvað fram að færa til samfélagsins og það er takmarkandi að meta fólk eingöngu út frá fjárhagslegu framlagi.

Enginn einn stendur undir sér

Háar tekjur ákveðinna hópa verða ekki til í tómarúmi. Að baki verðmætasköpun stendur fjöldi fólks sem sinnir störfum sem halda samfélaginu gangandi. Starfsfólk í skólum menntar nemendur, ræstingastarfsfólk heldur vinnustöðum hreinum og umönnunarstéttir styðja við einstaklinga og fjölskyldur þegar þær þurfa á aðstoð að halda.

Hugmyndin um að sumir „standi undir sér“ en aðrir ekki gengur ekki upp, því við treystum öll, óháð tekjum, á sameiginlega innviði, þjónustu og stuðning samfélagsins á ólíkum æviskeiðum. Þess vegna er varasamt að meta íbúa út frá því hvort þeir skapi kostnað eða tekjur. Þegar litið er á tekjulága hópa fyrst og fremst sem kostnað er stutt í að umræða og ákvarðanir um þjónustu við ákveðna hópa samfélagsins fari fyrst og fremst að snúast um útgjöld en síður um samfélagslegt mikilvægi.

Hlutverk sveitarfélaga er ekki að velja sér arðbærustu íbúana heldur að byggja samfélag þar sem fólk getur tilheyrt óháð aldri, tekjum eða félagslegum aðstæðum.

Mælikvarðinn á gott sveitarfélag

Mælikvarðinn á gott sveitarfélag felst ekki í því hversu margir tekjuháir íbúar þar búa. Hann felst í því hvort þar sé almennt gott að búa, ala upp börn, eldast og fá stuðning þegar á reynir.

Við þurfum að staldra við þegar farið er að líta á fólk sem kostnaðarliði í Excel-skjali. Þá er hætt við að mannleg sjónarmið víki fyrir fjárhagslegum mælikvörðum.

Virði manneskju verður aldrei bundið við það hversu háa skatta hún greiðir til sveitarfélagsins. Virði sveitarfélagsins má hins vegar mæla út frá því hvernig það kemur fram við þann sem minnst hefur.

Gott samfélag spyr ekki hverjir „standa undir sér“ heldur hvernig við getum staðið saman.

Höfundur er borgarfulltrúi Vinstrisins.