Fólk dregið í dilka í umræðum launa- og kjaramála Rakel Sveinsdóttir skrifar 18. september 2026 07:02 Góðu ráðin þessi vikulok tengjast áhrifum launa- og kjaradeilna á fólk almennt. Því samkvæmt rannsóknum getur fólk í öðrum geirum orðið úrvinda; fer að máta sig við aðra, helgun í starfi minnkar og fleira. Vísir Þessi vikulok helgum við góðu ráðunum því andrúmslofti sem fylgir því þegar verkföll eru yfirvofandi og fólk jafnvel dregið í dilka. Hvað er átt við með því? Jú, staðreyndin er þessi: Auðvitað hefur það verið rannsakað víða hvaða áhrif það hefur á fólk og vinnustaði þegar umræðan beinist að launum og kjarabaráttu. Oft snýst þetta nefnilega um dýpri upplifun fólks á félagslegu réttlæti og sanngirni. Rannsóknir sem Harvard Business Review (HBR) hefur fjallað um koma einmitt inn á hugtök sem á ensku kallast Distributive & procedural justice - sem þýða má sem úthlutunar- og ferlisréttlæti. Þau skýra út það sem gerist þegar svona umræða fer af stað – líkt og verið hefur í vikunni – því þá förum við ósjálfrátt að bera okkur saman við aðra og spyrja: Af hverju eru þeir að krefjast meira á meðan við sitjum eftir? Eða öfugt: Hvers virði er sérhæfing, mikil ábyrgð og langskólanám? Áhrifin á vinnustaði geta meðal annars speglast í ákveðnu vonleysi eða minnkaðri helgun í starfi. Fólk getur farið að upplifa eigið vinnuframlag vanmetið í stóra samhenginu. Bæði Financial Times og MIT Sloan Management Review hafa fjallað um hvernig heitar samfélagsumræður geta smitast inn á vinnustaði og skapað spennu eða smá átök: Fólk er dregið í dilka: Sumir styðja verkfallsréttinn skilyrðislaust á meðan aðrir líta á aðgerðirnar sem ógn við efnahagslegan stöðugleika. Þegar andrúmsloftið verður þrungið dregur gjarnan úr sálfræðilegu öryggi. Margir veigra sér við að tjá sig eða finna fyrir pirringi gagnvart samstarfsfólki. Í umfjöllun BBC Worklife hefur síðan verið rætt um hvernig stöðugt fréttaflæði og hávær samfélagsumræða geti leitt til hneykslunarþreytu (e. outrage fatigue): Við verðum einfaldlega úrvinda á stöðugum deilum. Þrenn góð ráð til að sporna við þessu: 1. Stjórnaðu þínu eigin hugarfari Það er eðlilegt að efast og hafa skoðanir. En að festa sig í gremju yfir kjörum eða aðgerðum annarra stétta tekur frá okkur dýrmæta orku án þess að skila nokkru til baka. Setjum frekar orkuna í okkar eigið virði, starfsánægju og starfsþróun. 2. Kaffistofan er ekki kommentakerfi Eðlilega erum við ólík sem vinnum saman. En vinnustaðurinn okkar og kaffistofan eiga að vera samvinnusvæði, ekki vettvangur fyrir heiftarlegar deilur. Virðum ólík sjónarmið og gætum þess að heitar umræður um samfélagsmál grafi ekki undan daglegu trausti og samvinnu. 3. Stjórnendur – viðurkennið andrúmsloftið Gott ráð fyrir leiðtoga: Þegar óvissa ríkir í samfélaginu – hvort sem um er að ræða yfirvofandi verkföll, verðbólgu eða kjaradeilur – er mikilvægt að sýna aukið gagnsæi, hlusta á áhyggjur starfsfólks og viðhalda ró, án þess þó að taka pólitíska afstöðu. Góðu ráðin Tengdar fréttir Þegar allt er að fara fjandans til… Fólk var orðið langþreytt á stöðugu gargi um viðræður af eða á við ESB: Já eða Nei. Þegar gengið var að kjörborðinu 29. ágúst önduðu margir léttar, einfaldlega dauðfegnir að þeirri hringiðu væri lokið. 11. september 2026 07:02 Ósýnilegir múrar: „Ekki nóg að segja bara að fólk eigi að vinna saman“ Fyrstu viðbrögðin okkar hljóta að vera: Það eru engir sýnilegir múrar á mínum vinnustað. Bara hinna. 22. maí 2026 07:01 Fullt af fólki að vinna við eitthvað sem skiptir ekki máli Vinnan okkar á að skaffa meira en laun. Henni er ætlað að skapa verðmæti fyrir vinnustaðinn okkar, hver sem hann er. 28. apríl 2026 07:00 „Alltaf að líða þannig í vinnunni þinni að þú skiptir máli“ „Það er ekki beint eins og veðrið sé alltaf að hjálpa okkur. Því stundum hefur fólk verið að lenda á Íslandi í stormi og varla litist á blikuna, jafnvel þannig að flugvél geti ekki lent eða fluginu sé aflýst,“ segir Kathryn Gunnarsson, Global Talent & People Experience hjá Alvotech, og hlær. 17. apríl 2026 07:01 Góð ráð gegn mánudagsvinnukvíðanum Þótt við séum ánægð í vinnunni okkar kannast margir við að finna fyrir kvíða þegar líður á helgarfríið, hnútur sem stækkar á sunnudagskvöldum og er ekki enn farinn þegar að við mætum til vinnu á mánudagsmorgni. 31. janúar 2022 07:01 Mest lesið Ungir fatasalar möluðu gull Viðskipti innlent Aðeins 28 ára og stýrir Framúrskarandi fyrirtæki Framúrskarandi fyrirtæki Japanskir stýrivextir ekki eins háir í þrjátíu ár Viðskipti erlent Fólk dregið í dilka í umræðum launa- og kjaramála Atvinnulíf Ekki lengur hægt að fá popp og kók í Smárabíói Viðskipti innlent Wolt svarar fyrir tekjur sendlanna Viðskipti innlent Endurtakk-bræður opna verslun í Hlemmur.haus Viðskipti innlent Tengir stórframkvæmdir við framtíð lýðræðisins Viðskipti innlent Yfir þúsund hafa fært flug vegna yfirvofandi verkfalls Viðskipti „Það þarf að fagna því að vera Framúrskarandi fyrirtæki“ Framúrskarandi fyrirtæki Fleiri fréttir Fólk dregið í dilka í umræðum launa- og kjaramála Ekkert blabla: Íslenska vinnumarkaðsmódelið deyjandi Gigg-hagkerfið: Iðnaðarmenn sannreyndir og yfir þúsund í hundagöngu Erlendis fjölgar draugastörfum: Auglýsa störf sem ekki eru til „Gerðu grín að okkur og kölluðu „litlu strákana með litina““ Möguleg endalok ferilsins: Hræðist að tapa fyrir eiginkonunni Þegar allt er að fara fjandans til… Skipuleggur matseðil fjölskyldunnar á augabragði, passar upp á óþol og sparar í innkaupum Ekkert blabla: „Þá get ég bara spurt Copilot hvað Rakel er með í laun?“ Kaflaskil í vinnu: Hver er ég eftir uppsögn? Ekkert blabla: „Veikindi eru ekki alltaf orsök veikindaleyfa“ Topp tíu listinn 2026: Þetta eru bestu útlöndin fyrir fjarvinnu eða eftirlaunalífið 50+ konur eru framtíðin fyrir gjörbreyttan vinnumarkað Hreyfing: Ekki lengur þörf á að greiða tugi þúsunda yfir mánuðinn Starfsfólk lagt inn á spítala með AI-geðrof Sjá meira
Jú, staðreyndin er þessi: Auðvitað hefur það verið rannsakað víða hvaða áhrif það hefur á fólk og vinnustaði þegar umræðan beinist að launum og kjarabaráttu. Oft snýst þetta nefnilega um dýpri upplifun fólks á félagslegu réttlæti og sanngirni. Rannsóknir sem Harvard Business Review (HBR) hefur fjallað um koma einmitt inn á hugtök sem á ensku kallast Distributive & procedural justice - sem þýða má sem úthlutunar- og ferlisréttlæti. Þau skýra út það sem gerist þegar svona umræða fer af stað – líkt og verið hefur í vikunni – því þá förum við ósjálfrátt að bera okkur saman við aðra og spyrja: Af hverju eru þeir að krefjast meira á meðan við sitjum eftir? Eða öfugt: Hvers virði er sérhæfing, mikil ábyrgð og langskólanám? Áhrifin á vinnustaði geta meðal annars speglast í ákveðnu vonleysi eða minnkaðri helgun í starfi. Fólk getur farið að upplifa eigið vinnuframlag vanmetið í stóra samhenginu. Bæði Financial Times og MIT Sloan Management Review hafa fjallað um hvernig heitar samfélagsumræður geta smitast inn á vinnustaði og skapað spennu eða smá átök: Fólk er dregið í dilka: Sumir styðja verkfallsréttinn skilyrðislaust á meðan aðrir líta á aðgerðirnar sem ógn við efnahagslegan stöðugleika. Þegar andrúmsloftið verður þrungið dregur gjarnan úr sálfræðilegu öryggi. Margir veigra sér við að tjá sig eða finna fyrir pirringi gagnvart samstarfsfólki. Í umfjöllun BBC Worklife hefur síðan verið rætt um hvernig stöðugt fréttaflæði og hávær samfélagsumræða geti leitt til hneykslunarþreytu (e. outrage fatigue): Við verðum einfaldlega úrvinda á stöðugum deilum. Þrenn góð ráð til að sporna við þessu: 1. Stjórnaðu þínu eigin hugarfari Það er eðlilegt að efast og hafa skoðanir. En að festa sig í gremju yfir kjörum eða aðgerðum annarra stétta tekur frá okkur dýrmæta orku án þess að skila nokkru til baka. Setjum frekar orkuna í okkar eigið virði, starfsánægju og starfsþróun. 2. Kaffistofan er ekki kommentakerfi Eðlilega erum við ólík sem vinnum saman. En vinnustaðurinn okkar og kaffistofan eiga að vera samvinnusvæði, ekki vettvangur fyrir heiftarlegar deilur. Virðum ólík sjónarmið og gætum þess að heitar umræður um samfélagsmál grafi ekki undan daglegu trausti og samvinnu. 3. Stjórnendur – viðurkennið andrúmsloftið Gott ráð fyrir leiðtoga: Þegar óvissa ríkir í samfélaginu – hvort sem um er að ræða yfirvofandi verkföll, verðbólgu eða kjaradeilur – er mikilvægt að sýna aukið gagnsæi, hlusta á áhyggjur starfsfólks og viðhalda ró, án þess þó að taka pólitíska afstöðu.
Góðu ráðin Tengdar fréttir Þegar allt er að fara fjandans til… Fólk var orðið langþreytt á stöðugu gargi um viðræður af eða á við ESB: Já eða Nei. Þegar gengið var að kjörborðinu 29. ágúst önduðu margir léttar, einfaldlega dauðfegnir að þeirri hringiðu væri lokið. 11. september 2026 07:02 Ósýnilegir múrar: „Ekki nóg að segja bara að fólk eigi að vinna saman“ Fyrstu viðbrögðin okkar hljóta að vera: Það eru engir sýnilegir múrar á mínum vinnustað. Bara hinna. 22. maí 2026 07:01 Fullt af fólki að vinna við eitthvað sem skiptir ekki máli Vinnan okkar á að skaffa meira en laun. Henni er ætlað að skapa verðmæti fyrir vinnustaðinn okkar, hver sem hann er. 28. apríl 2026 07:00 „Alltaf að líða þannig í vinnunni þinni að þú skiptir máli“ „Það er ekki beint eins og veðrið sé alltaf að hjálpa okkur. Því stundum hefur fólk verið að lenda á Íslandi í stormi og varla litist á blikuna, jafnvel þannig að flugvél geti ekki lent eða fluginu sé aflýst,“ segir Kathryn Gunnarsson, Global Talent & People Experience hjá Alvotech, og hlær. 17. apríl 2026 07:01 Góð ráð gegn mánudagsvinnukvíðanum Þótt við séum ánægð í vinnunni okkar kannast margir við að finna fyrir kvíða þegar líður á helgarfríið, hnútur sem stækkar á sunnudagskvöldum og er ekki enn farinn þegar að við mætum til vinnu á mánudagsmorgni. 31. janúar 2022 07:01 Mest lesið Ungir fatasalar möluðu gull Viðskipti innlent Aðeins 28 ára og stýrir Framúrskarandi fyrirtæki Framúrskarandi fyrirtæki Japanskir stýrivextir ekki eins háir í þrjátíu ár Viðskipti erlent Fólk dregið í dilka í umræðum launa- og kjaramála Atvinnulíf Ekki lengur hægt að fá popp og kók í Smárabíói Viðskipti innlent Wolt svarar fyrir tekjur sendlanna Viðskipti innlent Endurtakk-bræður opna verslun í Hlemmur.haus Viðskipti innlent Tengir stórframkvæmdir við framtíð lýðræðisins Viðskipti innlent Yfir þúsund hafa fært flug vegna yfirvofandi verkfalls Viðskipti „Það þarf að fagna því að vera Framúrskarandi fyrirtæki“ Framúrskarandi fyrirtæki Fleiri fréttir Fólk dregið í dilka í umræðum launa- og kjaramála Ekkert blabla: Íslenska vinnumarkaðsmódelið deyjandi Gigg-hagkerfið: Iðnaðarmenn sannreyndir og yfir þúsund í hundagöngu Erlendis fjölgar draugastörfum: Auglýsa störf sem ekki eru til „Gerðu grín að okkur og kölluðu „litlu strákana með litina““ Möguleg endalok ferilsins: Hræðist að tapa fyrir eiginkonunni Þegar allt er að fara fjandans til… Skipuleggur matseðil fjölskyldunnar á augabragði, passar upp á óþol og sparar í innkaupum Ekkert blabla: „Þá get ég bara spurt Copilot hvað Rakel er með í laun?“ Kaflaskil í vinnu: Hver er ég eftir uppsögn? Ekkert blabla: „Veikindi eru ekki alltaf orsök veikindaleyfa“ Topp tíu listinn 2026: Þetta eru bestu útlöndin fyrir fjarvinnu eða eftirlaunalífið 50+ konur eru framtíðin fyrir gjörbreyttan vinnumarkað Hreyfing: Ekki lengur þörf á að greiða tugi þúsunda yfir mánuðinn Starfsfólk lagt inn á spítala með AI-geðrof Sjá meira
Þegar allt er að fara fjandans til… Fólk var orðið langþreytt á stöðugu gargi um viðræður af eða á við ESB: Já eða Nei. Þegar gengið var að kjörborðinu 29. ágúst önduðu margir léttar, einfaldlega dauðfegnir að þeirri hringiðu væri lokið. 11. september 2026 07:02
Ósýnilegir múrar: „Ekki nóg að segja bara að fólk eigi að vinna saman“ Fyrstu viðbrögðin okkar hljóta að vera: Það eru engir sýnilegir múrar á mínum vinnustað. Bara hinna. 22. maí 2026 07:01
Fullt af fólki að vinna við eitthvað sem skiptir ekki máli Vinnan okkar á að skaffa meira en laun. Henni er ætlað að skapa verðmæti fyrir vinnustaðinn okkar, hver sem hann er. 28. apríl 2026 07:00
„Alltaf að líða þannig í vinnunni þinni að þú skiptir máli“ „Það er ekki beint eins og veðrið sé alltaf að hjálpa okkur. Því stundum hefur fólk verið að lenda á Íslandi í stormi og varla litist á blikuna, jafnvel þannig að flugvél geti ekki lent eða fluginu sé aflýst,“ segir Kathryn Gunnarsson, Global Talent & People Experience hjá Alvotech, og hlær. 17. apríl 2026 07:01
Góð ráð gegn mánudagsvinnukvíðanum Þótt við séum ánægð í vinnunni okkar kannast margir við að finna fyrir kvíða þegar líður á helgarfríið, hnútur sem stækkar á sunnudagskvöldum og er ekki enn farinn þegar að við mætum til vinnu á mánudagsmorgni. 31. janúar 2022 07:01