Niður­skurður í borginni - mann­virðing?

Þær skipulagsbreytingar með fjöldauppsögnum, sem nýr meirihluti borgarstjórnar keyrði í gegn á aukafundi borgarráðs fyrir hálfum mánuði eru alvarleg atlaga að grunnþjónustu við börn, ungmenni og viðkvæma skjólstæðinga skóla, frístundastarfs og velferðarþjónustunnar í borginni. Á sama tíma er grafið undan merku starfi við uppbyggingu nærþjónustu borgarinnar undanfarna áratugi og hugmyndafræði miðstýringar innleidd á kostnað dreifstýringar og valdeflingar íbúa í sínu nærumhverfi.

Virðingarleysi og fúsk

Í röksemdafærslu meirihluta borgarstjórnar með aðgerðunum kemur fram að eitt af markmiðum aðgerðanna sé mannvirðing. Niðurskurðaraðgerðirnar eru hins vegar keyrðar í gegn án lágmarks virðingar við þá tugi starfsfólks á skóla- og frístundasviði og velferðarsviði, sem missir vinnuna eða þarf að glíma við afleiðingar aðgerða sem eru að mestu óútfærðar og verða ekki útfærðar að fullu fyrr en um áramótin.

Ekkert samráð var haft við starfsfólk eða notendur áður en breytingarnar voru samþykktar, öll grundvallarlögmál faglegrar breytingastjórnunar hunsuð, engin tækifæri fyrir starfsfólk að fá samtal við borgarfulltrúa meirihlutans um aðgerðirnar og hvernig ætti að koma í veg fyrir að þjónustan við borgarbúa yrði fyrir alvarlegum skakkaföllum.

Starfsfólkið á þessum lykilsviðum almannaþjónustunnar í borginni þarf að búa við nagandi óvissu, í mörgum tilvikum stóraukið vinnuálag, kvíða og vanlíðan næstu mánuði og á sama tíma er boðaður frekari niðurskurður og uppsagnir víðar í borgarkerfinu. Þetta gerist á sama tíma og nýlegur ársreikningur sýndi að rekstur málaflokka borgarinnar í heild á síðasta ári var í góðu jafnvægi, með aðeins 0,1% fráviki frá fjárhagsáætlun ársins.

Meirihlutinn hrósar sér af því að aðgerðirnar muni einfalda kerfið, stytta boðleiðir og spara borginni 900 milljónir og heldur því fram að þjónustan verði áfram veitt nálægt íbúunum. Það eru hins vegar bara orð á blaði rétt eins og hin dæmalausa vísan í mannvirðingu hér að ofan.

Mestu fjöldauppsagnir í áratugi

Skipulagsaðgerðunum nú fylgja mestu fjöldauppsagnir í áratugi í rekstri Aðalsjóðs borgarinnar. 88 starfsmönnum á velferðarsviði og skóla- og frístundasviði var sagt upp, 34 fengu boð um annað starf yfirleitt á lakari launum en 56 misstu vinnuna. Í þeim hópi sem misstu vinnuna voru margir stjórnendur og starfsfólk með áralanga reynslu, faglegir leiðtogar sem sannarlega hafa látið til sín taka t.d. við að byggja upp félagsauð í hverfum borgarinnar, stuðla að inngildingu fjölskyldna með annað móðurmál en íslensku og grípa inn í þegar alvarleg tilvik um áhættuhegðun koma upp í nærsamfélaginu. Dæmi af einum slíkum starfsmanni í borginni er að hann fékk uppsagnarbréf á þriðjudegi,lét af störfum á föstudegi og eitt af hans síðustu verkum var að mæta í einn af grunnskólum borgarinnar

sem hluti af áfallateymi hverfisins til að styðja við bakið á starfsfólki skólans og nemendum vegna alvarlegs ofbeldisatviks, sem kallaði á skjót viðbrögð.

Enginn mætti í samtalið

Engar greiningar hafa verið lagðar fram til að rökstyðja breytingarnar en meirihlutinn vísar í þriggja ára gamla skýrslu sem greinilega þolir ekki dagsljósið því meirihlutinn hefur neitað að leggja hana fram máli sínu til stuðnings. Á sama tíma kalla stjórnendur og starfsfólk frístundastarfsins eftir samtali við oddvita meirihlutans um afleiðingar skipulagsbreytinganna og hvernig eigi að bregðast við þeim en fá ekki áheyrn þrátt fyrir loforð þar um. Stjórnendur félagsmiðstöðva og frístundaheimila í borginni boðuðu alla oddvita meirihlutans og fulltrúa í skóla- og frístundaráði á sinn fund sl. föstudag og þar mættu sex fulltrúar Samfylkingarinnar, Vinstri og Sósíalistaflokksins. Enginn fulltrúi meirihlutans lét sjá sig til að taka þátt í samtali við starfsfólkið og svara brýnum spurningum þess um hvernig ætti að vinna úr flókinni stöðu eftir fjöldauppsagnirnar.

Lýðræðið fótum troðið

Breytingarnar voru keyrðar í gegn á aukafundi borgarráðs á meðan borgarstjórn hinn lýðræðislegi vettvangur borgarinnar var í sumarleyfi. Þá hefur borgarráð heimild til að fullnaðarafgreiða tillögur og á lokadegi þeirrar heimildar voru aðgerðirnar keyrðar í gegn í krafti meirihlutans gegn mótatkvæðum fulltrúa Samfylkingarinnar. Ég gerði alvarlega athugasemd við vinnubrögðin á fundi borgarstjórnar á þriðjudag og skoraði þar á forsætisnefnd borgarinnar að taka þessi vinnubrögð til skoðunar. Ég lagði þar til að gerðar verði breytingar á samþykktum borgarstjórnar svo komið verði í veg fyrir það að hægt verði að afgreiða svo afdrifaríkar og veigamiklar skipulagsbreytingar í framtíðinni án umræðu og samþykkis í borgarstjórn.

Jafnaðarmenn gegn harðri hægri stefnu

Meirihlutinn hefur farið illa af stað með vanhugsuðum aðgerðum án þess að leggja fram nein alvöru gögn um hvaða vanda er verið að leysa, á hvaða greiningum aðgerðirnar byggja eða hvernig þær eiga að skila tilætluðum árangri. Þessi vinnubrögð eru fyrir neðan allar hellur en sem betur fer er enn tími til að endurskoða þessi áform, vinna málið betur og leggja fram tillögur sem unnar eru í samráði við starfsfólk velferðarþjónustu og frístundastarfs sem margoft hefur sýnt að því er vel treystandi til að taka þátt í lausnamiðaðri vinnu við að endurbæta þjónustu og skipulag borgarinnar. Samfylkingin mun áfram standa vörð um almannaþjónustuna í borginni, faglegt skóla- og frístundastarf og velferðarþjónustu sem er fyrirmynd margra annarra sveitarfélaga á landsvísu. Við hlífðum sérstaklega þessum málaflokkum þegar hagræða þurfti í borgarkerfinu á tímum heimsfaraldurs fyrir nokkrum árum og við munum berjast af krafti gegn öllum tilraunum hægri meirihluta Sjálfstæðisflokks, Framsóknarflokks og Viðreisnar með stuðningi Miðflokksins, til að grafa undan velferðinni í borginni.

Höfundur er borgarfulltrúi Samfylkingarinnar.