Fast­eigna­verð rokið upp eftir inn­göngu í ESB

Páll Pálsson fasteignasali tók saman nokkur dæmi um hvað hefur gerst á fasteignamarkaði ríkja eftir að þau gengu í sambandið. Í höfuðborg Eistlands hækkaði verð um yfir 150 prósent á fjórum árum og á Möltu hækkaði verð um 36,7 prósent á einu ári. Á tólf ára tímabili í kringum upptöku evrunnar hækkaði fasteignaverð á Írlandi um fjögur hundruð prósent, árin þrjú á undan og svo fyrstu níu árin eftir upptöku.

„Af þrjátíu milljón króna láni erum við að borga 275 þúsund krónur á mánuði. Tólf þúsund af því fer í höfuðstólinn. Þeir sem eru í Evrópusambandinu borga 135 þúsund á mánuði og fimmtíu þúsund kall fer í höfuðstólinn. Síðan eru þetta viðbrögðin, við sjáum til dæmis í Danmörku að haustið 2022 fór verðbólga upp í tíu prósent. Danir brugðust við með að hækka vexti í heil 3,6 prósent. Þeir sáu að ef þeir myndu hækka vexti það mikið að það færi í verðlag væru þeir í vítahring. Í dag er verðbólga þar um 1,75 prósent og stýrivextir 1,85 prósent,“ segir Páll Pálsson. 

Lærum af öðrum

Það sé þó ómögulegt að spá fyrir um hvað myndi gerast hér á landi skyldum við ganga í sambandið. Páll segir það þó líklegt að vextir myndu á endanum lækka.

„Það er einhver heimilishagfræði sem segir að við hverja lækkun um eitt prósent á vöxtum hækki fasteignaverð um tíu prósent. Vissulega er hægt að koma í veg fyrir það með því að passa framboðið eins og var gert á Spáni. Þeir pössuðu að framboðið væri rosalega mikið til að koma í veg fyrir að fasteignaverð, og þar af leiðandi verðbólga á þeim markaði, myndi hækka verulega,“ segir Páll. 

Skilur báðar hliðar

Hann skilji vel að þeir sem eru þreyttir á fasteignamarkaðinum vilji ganga í Evrópusambandið.

„Ég held að lausnin sé að endurhugsa lánakerfið á Íslandi. Hvort sem við tengjum krónuna eins og Danir við evru eða tökum upp nýjan gjaldmiðil á Íslandi. Það þarf í það minnsta að finna lausnir, að við séum ekki alltaf með þessa rosalega háu vexti og verðbólgu. Ég skil jáin og ég skil líka fólkið sem er á móti þessu því það er að fórna öðrum verðmætum. Mér finnst bæði já og nei hafa rétt fyrir sér,“ segir Páll.