Finnar elska ESB

Svargrein við pistli í Morgunblaðinu 22. júlí 2026

Þegar ESB-aðild er rædd á Íslandi er Finnland uppáhaldshryllingssagan. Landið gekk í ESB árið 1995, tók upp evru, og glímir nú við yfir 10% atvinnuleysi. Sjáið? segja nei-menn. Þetta bíður okkar. En enginn spyr Finnana sjálfa.

Hvað segja Finnar?

Eurobarometer kannaði þetta í mars og apríl 2026, þegar atvinnuleysið var þegar yfir 10%. Niðurstöðurnar:

• 79% Finna segja að ESB veiti skjól í órólegum heimi.
• 83% eru sátt við lífskjör sín.
• 76% segja að Finnland hafi hagnaðst á ESB-aðild.

Þetta er ekki frá 2015 þegar allt gekk vel. Þetta er núna, í miðri kreppu. Samt er ánægjan á ESB svona mikil.

Af hverju er efnahagur Finna slæmur?

Þrjú atriði sem ekkert hafa með ESB að gera:

Í fyrsta lagi Rússland. Finnland átti 13 milljarða evra í viðskiptum yfir 1.340 km löng landamæri við Rússa. Þau hrundu eftir innrásina í Úkraínu. Heil 4% af vergri landsframleiðslu hvarf á einu ári.

Í öðru lagi Nokia. Finnland var of háð einni atvinnugrein. Hnignun Nokia frá 2012 skildi eftir gat sem enn hefur ekki verið fyllt.

Í þriðja lagi öldrun. Finnland er meðal elstu þjóða Evrópu. Færri vinna, fleiri þurfa þjónustu.

S&P lækkaði horfur Finnlands í apríl 2026 og nefndi ríkisfjármál og varnarmálaútgjöld. Ekki ESB. Ekki evru.

Hvað segja finnskir bændur?

Í Bændablaðinu 9. júlí sl. segir framkvæmdastjóri finnsku landbúnaðarsamtakanna:

„Mjög fáir bændur myndu vilja yfirgefa sambandið. Enginn betri kostur er í boði. Þess í stað reynum við að gera ESB betra.“

Ef bændur, sá hópur sem mest hefur tapað á núverandi ástandi, vilja ekki út, þá er kannski ástæða til að hlusta.

Spurningin sem nei-sinnar þurfa að svara

Ef ESB-aðild er orsök vandans, hvers vegna vilja 76% Finna halda henni? Og hvers vegna er engin umræða um úrsögn, jafnvel meðal þeirra sem glíma við atvinnuleysi?

Svarið er einfalt: Finnarnir vita muninn á ESB og Rússalandi. Og þeir er ekki á leiðinni út.

Höfundur er sérfræðingur í samstarfi og smíðaði verdbolga.net, opið mælaborð sem flokkar hvern lið verðbólgunnar eftir uppruna: ríki, erlendu eða innlendu.