Ævi­saga krónunnar

Merkilegar tilviljanirnar. Ég datt ofan í að lesa ævisögu krónunnar. Mjög merkileg saga en í raun saga þrautseigju og vonar.

Við sem erum komin á efri ár munum eftir þessu basli krónunar. Hún hefur minnt okkur meira á fulla frændann en Jón frænda sem alltaf kom og veitti hjálparhönd.

Fyrstu árin eftir fæðingu brosti lífið við henni. Hún var ung og þrýstin og vafði hún dollaranum um fingur sér og færri fengu en vildu, hún tók ekki á móti nema 0,84 dollurum fyrir hverja krónu. Svo liðu árin og útvegsbóndinn kvartaði mjög yfir því hvað hún var ábyrgðarlaus og heimtaði að hún hægði á sér. Með semingi gerði hún það og upp úr 1980 var hún nærri því ráðsett húsfreyja og keypti sér snotra íbúð í Landsbankanum. Hún átti vini í Búnaðar- og Útvegsbankanum og gat dottið hressilega í það með þeim kújónum.

1981 eignaðist hún barn sem var skírt því frumlega nafni Nýkróna við fæðingu. Nýkróna var lítil og pervisin - ekki nema 1 króna á móti mömmunni sem hafði fitnað ótæpilega enda var þetta á árunum fyrir World Class og skokk og Skarsdeilkúrinn sem Davíð var á.

Svo fóru leikar að um haustið veiktist sú gamla hastarlega og bara dó. Ekki greindu læknar hver orsökin var og allir þrættu fyrir að þessi ótímabæri dauði hefði borið að vegna lifnaðar eða slæmra fjölskylduaðstæðna. Nei, ó, nei, sagði forseti Alþingis og aðrir heimilismenn litu til lofts og fóru að skoða ljósakrónurnar í þingsalnum. Hver er sinnar gæfu smiður sagði prestur Dómkirkjunnar og leit hvasst á þingmennina og ráðuneytisfólkið um leið og hann setti smá mold ofan á kistuna. Kórinn söng ógurlega: „Dauði, ég óttast eigi afl þitt né valdið gilt, í Kristí krafti eg segi: Kom þú sæll, þá þú vilt.“ Það er naumast að haft er fyrir því hugsaði forsetinn sem þekkti hana eins og segir í sögunni.

Auðvitað gat ekki öðruvísi farið en sú stutta, sem oftast var kölluð Nýkróna af virðingu við mömmuna, óx úr grasi. Það reyndist rétt sem margir halda að, fjórðungi bregður til móður, fjórðungi bregður til fósturs, og um þá stuttu gildi það líka. Hún byrjaði á sama útstáelsinu og mamman og gat ekki með nokkru móti látið nægjusemi og útsjónarsemi vera sinn leiðarvísi. Má ef til vill geta sér þess að danska genið í henni væri þar að minna á sig?

Í gemju sinni fór fólk að kalla hana Krónu, rétt eins og mömmuna. Sú stutta fitnaði og fitnaði, þó henni stæði til boða bæði holler vexti vildi hún ekkert nema drasl fæði. Nei! Hún hafði lent í slæmri vist og það sem verra var, hún fór á útstáelsi með óvönduðum mönnum. Hún kynntist manni sem kallaður var Lárus Suðumaður og það reyndist henni erfið sambúð. Eins og segir í lagi Bjartmars: Hún var fimmtán ára á föstu, sextán ára í sambúð, sautján ára fríkaði hún út, átján ára lamin, nítján ára skilin, tvítug bæld og komin í kút. Öðruvísi gat það ekki endað.

Eiginlega strax á unglingsárunum átti Nýkróna ósköp bágt og þurfti mikla hjálp til að fóta sig. Hún kynntist sjómanni vestan af fjörðum – eða var hann að Austan – það lá aldrei fyrir þeir eru allir sömu frekjudollurnar?

Þetta voru hennar verstu ár og það svona í frumbernsku. Í dag væru Stígamót komin í málið. Loks milli 2000 og 2004 braut hún af sér alla hlekki (hlustaði ekki á neitt nema Ískalda hlekki og Mér finnst ég vera að drukkna) hún ánetjaðist LSD og kynntist fyrirmönnum. Þegar henni var ætlað að taka við verkefnum Bandaríska dollarans fír hún að ferðaðist með forseta lýðveldisins á Saga Klass og eins líka með Davíð, Hannesi og Hannesi H. Þetta var spennandi tækifæri og hún sá sig sem fyrsta alvöru áhrifavaldinn hér heima og í LA.

Þetta voru bæði erfiðir tímar og brjálað fjör líka. Hún klesti rándýran bíl út í Kópavogslækinn og hló að öllu saman. Ef hún hefði ekki verið með allt þetta Bótox og PIP púða þá væri hún bara ekki hér. Svo fór hún auðvitað á snúrunna til Þórarins. Ferðafélagarnir létu hinsvegar ekki deigan síga og heimsóttu hana sjaldan. Þeir kynntust algerri gellu sem heitir Evra og er miklu meira sexy. Nú eru þeir allir í því að “Gera upp í Evrum”

Þessi ár hjá Þórarni voru erfið, hún glímdi við eitthvað sem læknaasnarnir kölluðu fjárhagslega vefja- og slitgigt. Hún átti erfitt um fjárfestingar og var ansi máttlaus og dauf, hreint út sagt. Vildi helst bara hvíla sig niðri í Seðlabanka og ekkert vera að taka á því með okkur dauðlegum.

En auðvitað er lífið oftast ekki eins slæmt og segir í textanum hans Bjartmars. Og þegar svartnættið er forút og vonin veikust nær einstaklingurinn stundum að brosa í gegnum tárin og spyrna sér upp af botninum.

Hún kynntist konu sem Sólveig Anna heitir. Sú hafði oft komist upp á kant við folk. Hún þótti bæði mjóslegin og veikluleg en Þorsteinn vinur hennar segir hana bráð gæafaða. Það var ekki endilega góð mannlýsing en satt best að segja dugar ágætlega. Sólveig þekkti mann upp á Akranesi sem hafði oft reynst Sólveigu vel en var daufur að því leyti til að hann misskildi Sólveigu mjög oft. Honum líkaði hinsvegar í raun betur við Krónu og það setti smá bremsuhljóð í sambandið milli Solluo g Villa á kvöldin fyrir framan fréttatímann og Kveik.

Í dag hitti ég hana á Múlakaffi. Óvænt algerlega. Hún var hálf tekin að sjá. Hún kannaðist lauslega við mig úr Vesturbænum. Við heilsuðumst og hún svona lagði hönd á mína og sagði: „Gestur, þú veist að ég er ekki vond?“ „Nei alls ekki,“ missti ég út úr mér – kannski meinti ég það líka. Hún brosti. Og ég bætti við „Og heldur ekki heimsk.“ Hún brosti fallega eins og nýsleginn Danskur túskildingur – Mikið hvað hún gat verið lík pabba sínum stundum.

„Kannski hefur hún einfaldlega aldrei fengið að lifa við þau skilyrði sem stöðugur gjaldmiðill þarf. Því hún er innst við beinið gjaldmiðill en ekki króna í þeim skilningi. Þess vegna snýst umræðan ekki um tryggð við gömlu Nýkrónuna, heldur um það hvort við eigum að halda áfram að leggja á hana byrðar sem hún ræður ekki við. Það eru ekki svik við hana að viðurkenna takmarkanir hennar. Stundum er mesta vináttan fólgin í því að hætta að ætlast til hins ómögulega af henni.“

Höfundur er verkfræðingur á eftirlaunum.