Forréttindafólk sem segir nei

Hjá flestum þjóðum eru ákveðnir forréttindahópar, sem oft tengjast valdaöflum í þjóðfélaginu. Í gegnum aldirnar hafa þessir hópar slegið skjaldborg um forréttindi sín og ekki viljað styðja ákvarðanir sem hrufla við þeim. Þannig vildu bændur á árum áður ekki að sjósókn yrði elfd og fiskveiðar stundaðar, vegna þess að þá misstu þeir ódýran starfskraft yfir í nýja atvinnugrein. Sagt er að þegar mesta sjósóknin var stunduð af Frökkum við Íslandsstrendur skildu þeir ekkert í því að Íslendingar væru ekki að nýta fiskveiðiauðlindina, þjóðinni til hagsbóta. 

Íslandssagan er einnig saga forréttinda og valdhafa. Það var ekki fyrr en Nanna Rögnvaldsdóttir skrifaði bókina „Völskan“ að góð innsýn fékkst á líf hins almenna borgara á 18. öld og hversu gríðarlegur munur var á kjörum fólks eftir því hvaða samfélagshópi það tilheyrði.

Ég get sennilega talið mig til vera aðili að forréttindahópi. Var heppin að fæðast inn í sterka fjölskyldu, fá að ganga menntaveginn og eiga föður sem átti sitt eigið fyrirtæki og skorti aldrei neitt. Ég fékk hins vegar ekki vinnu hjá föður mínum sem vildi að við systkinin kynntumst af eigin raun störfum í atvinnulífinu án hans aðkomu. Það var mikil gæfa að fá að kynnast lífi verkafólks og baráttu þeirra fyrir kjörum sínum. Að fá einnig að kynnast góðum stjórnendum sem sinntu sínu fólki og mátu skoðanir þeirra. 

Upplýsingar skipta máli

Þegar fyrirtæki framkvæma skoðanakannanir um afstöðu starfsólks til vinnustaðarins eru tveir þættir sem oftast fá lægstu einkunn, laun og upplýsingagjöf. Ég hef oft rekist á stjórnendur sem telja óráðlegt að starfsfólk fái nákvæmar upplýsingar um gang fyrirtækisins. Um trúnaðarupplýsingar sé að ræða og starfsfólk gæti borið þessar upplýsingar áfram til keppinauta. 

Mín reynsla er önnur, vönduð upplýsingagjöf og traust til starfsfólks er grundvöllur að góðum rekstri. 

Nú vill svo til að stjórnvöld hafa ákveðið að leyfa þjóðinni að velja hvort aðildarviðræður við Evrópusambandið hefjist að nýju. Ekki er verið að kjósa um aðild heldur aðildarviðræður og að þeim loknum ef af verður fá kjósendur að kjósa um þann samning sem liggur á borðinu.

Það þarf víðsýni

Nú bregður svo við að hópur fólks sem klárlega eru fulltrúar forréttinda í samfélaginu geysast fram á vígvöllinn, notar pólitískt vald og auð til að fá fólk til að hafna því að fá að taka þátt í lýðræðislegri kosningu.Fremstir í flokki eru

fyrrverandi forseti lýðveldisins, sem er á launaskrá ríkisins til æviloka og forstjóri skráðs félags í Kauphöll, félag sem er með vísitölutryggðar tekjur vegna verðbólgu. Verið er að leggja hart að einstaklingum að þeir hafni að fá upplýsingar um hvernig framtíð þeirra gæti litið út innan ESB. Hafa ber hugfast að þeir sem tilheyra ekki forréttindahópi hafa um aldir þurft að berjast fyrir réttindum sínum. Þess vegna er mikilvægt að við segjum já. Þá fáum við kannski innsýn í hvers vegna litlu þjóðirnar innan ESB eru svona ánægðar með veru sína í sambandinu. Þetta á jafnt við um almenning og fyrirtæki.

Að hafna samningi fyrirfram áður en hann liggur á borðinu er ekki mikil víðsýni.

Höfundur er fyrrverandi forstjóri.