Stjórnandi drónans taldi sér ógnað og byssu­maðurinn dæmdur

Dómur þess efnis var kveðinn upp þann 15. maí í Héraðsdómi Vestfjarða. Dómurinn hefur ekki verið birtur en Vísir hefur fengið hann afhentan.

Maðurinn var ákærður fyrir brot gegn valdstjórninni og brot gegn vopnalögum, með því að hafa haft í vörslum sínum Baikal IJ18 haglabyssu án þess að hafa skotvopnaleyfi og skotið úr henni, þar sem hann hafi verið staddur um borð í fiskiskipinu Agnari BA-125 úti á sjó á Patreksfirði.

Hann hafi skotið í átt að ómönnuðu fjarstýrðu loftfari, eftirlitsdróna, sem starfsmaður Fiskistofu notaði við eftirlit með veiðum skipsins, og þannig ekki gætt fyllstu varúðar og með því leitast við að hindra framkvæmd starfa veiðieftirlitsmannsins.

Leyfið reyndist útrunnið

Í dóminum segir að maðurinn hafi skýrt frá því fyrir dómi að hann hefði gegnt hlutverki skipstjóra um borð í bátnum þennan dag. Með honum um borð hafi verið vitni í málinu sem háseti. Þeir hásetinn hefðu starfað saman í þrjár eða fjórar vertíðir fyrir þetta og þeir þekktust vel. Þeir hefðu verið að veiðum í Patreksfirði en hann mundi ekki nákvæmlega hversu langt þeir voru frá landi. 

„Spurður um veðrið þennan dag kvaðst ákærði ekki muna það nákvæmlega en sennilega hafi það verið fínt. Aðspurður kannaðist ákærði við það að haglabyssa af gerðinni [afmáð] hafi verið um borð og um ástæðu þess sagði ákærði það almennt tíðkast. Faðir ákærða eigi byssuna en hún sé einnig skráð á ákærða. Ákærði hafi talið sig vera með gilt skotvopnaleyfi á þessum tíma en hann hafi kannað það eftir að málið kom upp og hafi leyfið reynst útrunnið.“

Eftir að upptaka úr dróna Fiskistofu var spiluð fyrir dóminum hafi maðurinn verið beðinn um að skýra hvað sæist á henni. Hann hafi sagst hafa verið að skjóta upp í loftið. Hann hefði ekki verið að skjóta á neitt sérstakt heldur verið að fæla fugl. Hætta væri á því að fugl fari í veiðarfærin og taki beitu af línunni. Hann hefði hleypt tvisvar sinnum af byssunni og mundi ekki hvað honum og hásetanum fór á milli af því tilefni. Um púðurskot hefði verið að ræða en ekki venjuleg haglaskot. 

„Ákærði hafi fyrst séð drónann eftir að hann hafi skotið og hafi ákærði verið hissa að sjá dróna á lófti. Bátsvélin hafi verið í gangi og ekkert heyrst í drónanum. Ákærði geti ekki sagt til um það hversu langt dróninn hafi verið frá bátnum en það hafi verið töluvert langt. Ákærði hafi ekki séð merkingar á honum. Um drægni byssunnar sagði ákærði að hún drífi ekki lengra en 35-30 metra og það jafnvel þótt haglaskot séu í henni en dróninn hafi verið mun lengra í burtu en það. Spurður um það hvort um eðlilega notkun á skotvopni hafi verið að ræða sagði ákærði þetta tíðkast á mörgum bátum og hann hefði ávallt byssu um borð.“

Hindraði eftirlitsstörf það sem eftir lifði dags

Haft er eftir eftirlitsmanni Fiskistofu að hann hefði verið við eftirlitsstörf á sunnanverðum Vestfjörðum þennan dag og tekið eftir því að bátur hefði verið við veiðar í Patreksfirði. Hann hefði því ákveðið að fljúga dróna að bátnum til að athuga hvort farið væri eftir lögum og reglum. Þegar dróninn hefði verið kominn að bátnum hefði hann séð að verið væri að draga inn veiðarfæri og taka inn fisk. Allt væri með felldu en hann hefði ákveðið að færa drónann til þess að fá betra sjónarhorn á bátinn. 

„Hafi vitnið þá tekið eftir því að starfsmenn um borð í bátnum hafi bent á drónann, einn þeirra farið inn í stýrishús og komið fljótlega aftur út með skotvopn í hönd. Sá hafi strax farið að skjóta í áttina að drónanum. Fát hafi komið á vitnið en vitnið ákveðið að kveikja á upptöku.“ 

Á upptökunni sjáist eitt skot en hann hefði glögglega heyrt, enda verið um 300 til 500 metra í burtu, og séð með myndavél drónans að í heildina hefðu skotin verið þrjú. Hann hefði stýrt drónanum til baka, haft samband við yfirmenn sína og ekið að lögreglustöðinni á Patreksfirði til þess að tilkynna atvikið. Þegar hann hafi verið spurður um flughæð drónans hann svarað því til að dróninn hafi verið í um 60 til 80 metra hæð og um 50 metra frá bátnum „lárétt“ að hámarki. 

„Vitnið hafi talið sér ógnað með þessu athæfi og hafi þetta hindrað eftirlitsstörf þess þennan dag.“

Ekki árás á starfsmanninn sjálfan

Í niðurstöðukafla dómsins segir að dómurinn gæti ekki lagt til grundvallar að maðurinn hefði með háttsemi sinni ráðist persónulega að stjórnanda drónans og því bæri að sýkna hann af ákæru fyrir brot gegn valdstjórninni með því að fremja árás gegn opinberum starfsmanni. 

Aftur á móti bæri að meta hvort hann hefði brotið gegn valdstjórninni með því að tálma því að opinber starfsmaður gegni skyldustörfum sínum. Við það mat þyrfti að slá því föstu hvort maðurinn hefði verið meðvitaður um að um veiðieftirlitsdróna hefði verið að ræða. Hann hefði neitað því að svo væri.

„Hins vegar verður ekki fram hjá því litið að alkunna er að veiðieftirliti er sinnt með þessum hætti við Íslandsstrendur og þá sérstaklega meðal þeirra sem starfa við sjósókn. Ákærði hefur sömuleiðis viðurkennt að hafa verið meðvitaður um þessa staðreynd og af hans hálfu hafa ekki komið fram trúverðugar skýringar á því hvers vegna hann hafi hleypt af skotum í áttina að dróna sem hann hafi þá talið í einkaeigu eða að lágmarki flogið í öðrum tilgangi en til að sinna veiðieftirliti. Að framangreindu virtu telur dómurinn hafið yfir vafa að ákærði hafi mátt vita að yfirgnæfandi líkur væru á því að um veiðieftirlitsflug væri að ræða. Í þessu ljósi er rökréttast að túlka háttsemi ákærða á þann veg að ef eftirlitinu yrði haldið áfram eða drónanum flogið nær bátnum kynni ákærði að gera tilraun til að skjóta drónann niður.“

Milljón í sakarkostnað

Maðurinn hafi því verið sakfelldur fyrir brot gegn valdstjórninni og vopnalagabrot, þar sem skotvopnaleyfi hans hefði sannanlega runnið út árið 2007, og hann dæmdur til greiðslu 150 þúsund króna sektagreiðslu.

Þá bæri manninum að bera tvo þriðju hluta sakarkostnaðar, eða alls eina milljón króna. Hálf milljón króna greiðist úr ríkissjóði.