Mikil­vægir á­fangar í orku­málum Vest­fjarða

Velsæld landshluta er í beinu samhengi við orkuöflun og orkudreifingu sem eru forsenda verðmætasköpunar, uppbyggingu atvinnulífs, nýrra tækifæra og nýsköpunar.

Raforkumál á Vestfjörðum hafa oft verið til umræðu vegna óboðlegrar stöðu, sem er í stuttu máli sú að flutningskerfi og dreifikerfi Vestfjarða er veikt. Fjórðungurinn er ekki sjálfbær í orkuframleiðslu og takmörkuð afhendingargeta hamlar uppbyggingu.

Tíðar bilanir og rafmagnsleysi er kostnaðarsamt fyrir samfélagið og loftslagið með tilheyrandi bruna dísilvaraaflsstöðva. Orkuskipti og atvinnuuppbygging kalla á alvöru lausnir.

Áþreifanlegur ávinningur fyrir Vestfirði

Áskoranir í orkumálum Vestfjarða verða ekki leystar kviss bamm búmm en það hefur náðst verulegur árangur undanfarið. Á orkuþingi Vestfjarða sem haldið var í byrjun júní fór umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra, Jóhann Páll Jóhannsson yfir mikilvæga áfanga í átt að orkusjálfstæði fjórðungsins.

Á fyrsta eina og hálfa ári kjörtímabilsins hefur 600 milljónum króna verið veitt til jarðhitaleitar- og nýtingar og varmadæluvæðingar á Vestfjörðum í gegnum Loftslags- og orkusjóð. Þetta eru bæði stór og smá verkefni, í Bolungarvík, Patreksfirði, Hólmavík, Suðureyri og Ísafirði. Nú síðast í mars hlaut Orkubú Vestfjarða 160 milljóna styrk vegna jarðhitanýtingar á Ísafirði og 24 milljónir til þess að bora á Gálmaströnd yst í Steingrímsfirði í von um að forsendur skapist til aukinnar atvinnustarfsemi í Strandabyggð.

Alþingi er búið að afgreiða frumvarp ráðherra um jöfnun dreifikostnaðar sem hefur mikla þýðingu fyrir Vestfirðinga. Þar erum við að lækka raforkukostnað heimila, fyrirtækja og sveitarfélaga í dreifbýli og líka að létta jöfnunargjaldinu af öllum heimilum sem reiða sig á rafhitun eða kynntar veitur, sem þýðir lægri raforkureikning hjá nánast hverjum einasta íbúa á Vestfjörðum.

Höggvum á raforkuhnútinn fyrir vestan

Ráðherra boðar líka frumvarp í haust til þess að vinda ofan af skaðlegum lagabreytingum sem gerðar voru árið 2018 og lúta að því hvernig kerfisframlag nýrra virkjana er reiknað.

Gildandi löggjöf refsar Vestfjörðum og virkjunaraðilum fyrir litla uppbyggingu og veikt flutningskerfi Vestfjarða í gegnum áratugina. Lagabreytingin myndi greiða götu Hvalárvirkjunar, Austurgilsvirkjunar og Skúfnavatnavirkjunar, og lækka tengikostnað virkjananna.

Klausan sem á að breyta hefur leitt til þess að þessir virkjanamöguleikar eru gerðir óhagkvæmir. Kerfisframlag Hvalá samkvæmt núgildandi reiknireglu eru tæpir 7 milljarðar á meðan kerfisframlag Hvammsvirkjunar er tæpir 3 milljarðar en sú virkjun nýtur þeirra uppbyggingar sem hefur þegar orðið til í flutningskerfinu og því ódýrara að tengja hana.

Þetta er risastórt hagsmunamál fyrir Vestfirðinga og er eina raunhæfa leiðin að orkusjálfstæði Vestfjarða. Þetta er lausn sem styður við markmið okkar um meiri vöxt og verðmætasköpun, aukinn kerfisstyrk, afhendingargæði, afhendingaröryggi, aukna hagkvæmni og aukið áfallaþol Vestfjarða.

Orkuöryggi og orkuskipti á fleygiferð

Ráðherra hefur sýnt með fyrri ákvörðum og framtíðarsýn að einbeittan vilja og festu til að leysa úr áralöngum hnútum og nærtækast að nefna góðan árangur á Norðausturlandi.

Alþingi samþykkti í lok síðustu viku rammaáætlun þar sem tveir virkjunarkostir á Vestfjörðum voru settir í nýtingarflokk, annars vegar Skúfnavatnavirkjun og hins vegar Tröllárvirkjun. Þá er gleðilegt að Kvíslatunguvirkjun ofan við Selárdal norðan Steingrímsfjarðar færist nú nær því að verða að veruleika. Með henni munum við sjá bætt afhendingaröryggi á Ströndum, Reykhólum og í Inn-Djúpi, auka varaafl á svæðinu í stað eldsneytisvéla og aukna orkuframleiðslu inn á dreifikerfið.

Raforkulínur á Vestfjörðum séu uppseldar enda orðnar gamlar og lúnar. Línurnar bera ekki þann vöxt og verðmætasköpun sem framundan er. Þess vegna skiptir miklu að haldið verði vel á spöðunum við uppbyggingu flutningskerfisins. Á komandi löggjafarþingi boðar umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra lagabreytingar sem munu flýta uppbyggingu flutnings- og dreifikerfis raforku. Allt skiptir þetta máli svo árangur náist í orkumálum landshlutans.

Þannig styrkjum við Vestfirði. Þannig styrkjum við Ísland.

Höfundur er oddviti Samfylkingarinnar í Norðvesturkjördæmi.