Er það vinna að vera heima með börnum sínum? Valerio Gargiulo skrifar 20. apríl 2026 09:45 Það er eitt sem mér finnst oft gleymast í umræðunni um fjölskyldulíf og vinnu. Við tölum mikið um störf, framleiðni og hagkerfið.En minna um það sem gerist heima. Að ala upp barn er eitt af mikilvægustu verkefnum sem samfélag byggir á.Samt er það sjaldan skilgreint sem vinna. Foreldrar sem ákveða að vera heima með börnum sínum í einhvern tíma eru oft ekki taldir vera að „vinna“, þó dagarnir þeirra séu fullir af ábyrgð, þolinmæði og nærveru. Þetta snýst ekki um að allir eigi að vera heima.Og ekki heldur um að gera lítið úr þeim sem kjósa að fara fljótt aftur út á vinnumarkað. Heldur um að viðurkenna að þetta ætti að vera raunverulegt val. Í dag er þetta val ekki alltaf raunverulegt. Margar fjölskyldur þurfa einfaldlega tvo tekjustrauma til að ná endum saman.Og þá verður spurningin ekki „hvað viljum við“, heldur „hvað getum við“. Kannski þurfum við að hugsa þetta aðeins upp á nýtt. Ekki endilega með því að tala um hefðbundin hlutverk móður eða föður.Heldur með því að horfa á foreldrahlutverkið sem sameiginlega ábyrgð. Hvað ef annað foreldrið, óháð því hvort það er móðir eða faðir, hefði raunhæfan möguleika á að vera lengur heima með barninu sínu með einhvers konar stuðningi? Ekki sem skyldu.Heldur sem val. Slíkt gæti haft áhrif á fleiri en eina vídd. Fjölskyldur fengju meira svigrúm til að vera með börnum sínum á fyrstu árum lífsins.Börn fengju meiri tíma með foreldrum sínum.Og jafnvel leikskólar gætu fengið smá rými til að anda, sérstaklega á tímum þar sem álag er mikið. Þetta er ekki einföld lausn.Og ekki heldur eitthvað sem hentar öllum. En spurningin er samt þess virði að velta fyrir sér. Hvernig metum við það sem skiptir mestu máli? Er vinna aðeins það sem er mælt í klukkustundum og launum?Eða ættum við líka að horfa á það sem gerist utan vinnumarkaðarins sem hluta af heildinni? Kannski er kominn tími til að ræða þetta á nýjan hátt. Ekki sem andstæðu milli vinnu og fjölskyldu.Heldur sem jafnvægi. Því á endanum snýst þetta ekki bara um foreldra.Heldur um börn.Og þar með um framtíðina. Höfundur er skáld, rithöfundur og þýðandi. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Valerio Gargiulo Mest lesið Er gervigreind að fara að stela starfinu þínu? Björn Leví Gunnarsson Skoðun Hvar eru gögnin að baki ákvörðuninni? Gréta María Grétarsdóttir Skoðun Útlendingaandúð í málverndarbúningi Nichole Leigh Mosty Skoðun Sannleikurinn var ekki á stundaskrá Sigmundur Einar Másson Skoðun RÚV: hvað með okkur? Jónína Rósa Hjartardóttir Skoðun Heimskuleg leigubremsa eða heimskulegir hagfræðingar? Stefán Ólafsson Skoðun Saklaus uns Diljá ákveður annað Íris Erlingsdóttir Skoðun Ásgeir hafði rétt um orsakaröðina, Ragnar um leiguverð leigjandans Sigurður Sigurðsson Skoðun Við segjum STOPP - verjum Seyðisfjörð og náttúru Íslands Benedikta Guðrún Svavarsdóttir Skoðun Þegar heimilið hættir að vera öruggt heimili Ingibjörg Dóra Scheving Bjarnadóttir Skoðun Skoðun Skoðun Stöndum með Seyðisfirði! Hannes Pétursson skrifar Skoðun 23? Björg Magnúsdóttir skrifar Skoðun Íslenskt táknmál er ekki erlent tungumál Sigurlín Margrét Sigurðardóttir skrifar Skoðun Heilbrigð þjóð þarf gott samtal Victor Guðmundsson skrifar Skoðun RÚV: hvað með okkur? Jónína Rósa Hjartardóttir skrifar Skoðun Álagsstýring: Rétt greining, valin dæmi Guðmundur Björnsson skrifar Skoðun Sannleikurinn var ekki á stundaskrá Sigmundur Einar Másson skrifar Skoðun Vangaveltur um menningarlæsi borgarstjórnar Orri Jónsson skrifar Skoðun Ásgeir hafði rétt um orsakaröðina, Ragnar um leiguverð leigjandans Sigurður Sigurðsson skrifar Skoðun Er gervigreind að fara að stela starfinu þínu? Björn Leví Gunnarsson skrifar Skoðun Útlendingaandúð í málverndarbúningi Nichole Leigh Mosty skrifar Skoðun Þegar heimilið hættir að vera öruggt heimili Ingibjörg Dóra Scheving Bjarnadóttir skrifar Skoðun Gervigreind kallar á nýja hugsun í rekstri Þorsteinn Siglaugsson skrifar Skoðun Grein sálfræðings um að læra að opna sig Dávur í Dali skrifar Skoðun Seðlabankastjóri kominn í bakkgírinn Sigurjón Þórðarson skrifar Skoðun Heimskuleg leigubremsa eða heimskulegir hagfræðingar? Stefán Ólafsson skrifar Skoðun Gervigreindin sparar tíma og peninga Karl Steinar Óskarsson skrifar Skoðun Við segjum STOPP - verjum Seyðisfjörð og náttúru Íslands Benedikta Guðrún Svavarsdóttir skrifar Skoðun Landsvirkjun ætti að fjárfesta í íslensku reikniafli Sigvaldi Einarsson skrifar Skoðun Hvar lendir sleggjan næst? Þorgrímur Sigmundsson skrifar Skoðun Gaur! Vertu töffari! Sveinn Waage skrifar Skoðun Mjög góður árangur fyrirbyggjandi ónæmisaðgerða gegn RSV hjá ungum börnum Valtýr Stefánsson Thors skrifar Skoðun Hver fær reikninginn? Ingibjörg Isaksen skrifar Skoðun Styrkleikar barna og ungmenna – grunnur að betri líðan og námsárangri Steinn Jóhannsson skrifar Skoðun Hvar eru gögnin að baki ákvörðuninni? Gréta María Grétarsdóttir skrifar Skoðun Er einkavæðingin hættulegri en gervigreindin? Kristján Logason skrifar Skoðun Saklaus uns Diljá ákveður annað Íris Erlingsdóttir skrifar Skoðun Sameining lögregluumdæma – Tækifæri fyrir Búðardal Guðbrandur Tumi Gíslason skrifar Skoðun „Samningsfrelsi“ braskara eða leigubremsa? Jón Ferdínand Estherarson skrifar Skoðun Einkunnakerfi í öngstræti Jón Pétur Zimsen skrifar Sjá meira
Það er eitt sem mér finnst oft gleymast í umræðunni um fjölskyldulíf og vinnu. Við tölum mikið um störf, framleiðni og hagkerfið.En minna um það sem gerist heima. Að ala upp barn er eitt af mikilvægustu verkefnum sem samfélag byggir á.Samt er það sjaldan skilgreint sem vinna. Foreldrar sem ákveða að vera heima með börnum sínum í einhvern tíma eru oft ekki taldir vera að „vinna“, þó dagarnir þeirra séu fullir af ábyrgð, þolinmæði og nærveru. Þetta snýst ekki um að allir eigi að vera heima.Og ekki heldur um að gera lítið úr þeim sem kjósa að fara fljótt aftur út á vinnumarkað. Heldur um að viðurkenna að þetta ætti að vera raunverulegt val. Í dag er þetta val ekki alltaf raunverulegt. Margar fjölskyldur þurfa einfaldlega tvo tekjustrauma til að ná endum saman.Og þá verður spurningin ekki „hvað viljum við“, heldur „hvað getum við“. Kannski þurfum við að hugsa þetta aðeins upp á nýtt. Ekki endilega með því að tala um hefðbundin hlutverk móður eða föður.Heldur með því að horfa á foreldrahlutverkið sem sameiginlega ábyrgð. Hvað ef annað foreldrið, óháð því hvort það er móðir eða faðir, hefði raunhæfan möguleika á að vera lengur heima með barninu sínu með einhvers konar stuðningi? Ekki sem skyldu.Heldur sem val. Slíkt gæti haft áhrif á fleiri en eina vídd. Fjölskyldur fengju meira svigrúm til að vera með börnum sínum á fyrstu árum lífsins.Börn fengju meiri tíma með foreldrum sínum.Og jafnvel leikskólar gætu fengið smá rými til að anda, sérstaklega á tímum þar sem álag er mikið. Þetta er ekki einföld lausn.Og ekki heldur eitthvað sem hentar öllum. En spurningin er samt þess virði að velta fyrir sér. Hvernig metum við það sem skiptir mestu máli? Er vinna aðeins það sem er mælt í klukkustundum og launum?Eða ættum við líka að horfa á það sem gerist utan vinnumarkaðarins sem hluta af heildinni? Kannski er kominn tími til að ræða þetta á nýjan hátt. Ekki sem andstæðu milli vinnu og fjölskyldu.Heldur sem jafnvægi. Því á endanum snýst þetta ekki bara um foreldra.Heldur um börn.Og þar með um framtíðina. Höfundur er skáld, rithöfundur og þýðandi.
Skoðun Ásgeir hafði rétt um orsakaröðina, Ragnar um leiguverð leigjandans Sigurður Sigurðsson skrifar
Skoðun Við segjum STOPP - verjum Seyðisfjörð og náttúru Íslands Benedikta Guðrún Svavarsdóttir skrifar
Skoðun Mjög góður árangur fyrirbyggjandi ónæmisaðgerða gegn RSV hjá ungum börnum Valtýr Stefánsson Thors skrifar
Skoðun Styrkleikar barna og ungmenna – grunnur að betri líðan og námsárangri Steinn Jóhannsson skrifar