Vandinn er ekki lóða­skortur

Í Hafnarfirði er fjöldi uppbyggingasvæða – en þar er of oft lítið að gerast. Vandinn er ekki skortur á landi, heldur skortur á framvindu. Það sem skortir er skilvirkara kerfi og skýrari forgangsröðun.

Við erum með land, fjármagn og aðila sem vilja byggja – en íbúðirnar skila sér ekki nógu hratt.

Vissulega geta ný byggingarsvæði í jaðri byggðar styrkt ákveðin hverfi.

En það leysir ekki kjarna vandans.

Of lítið gerist.

Það sem gerist tekur of langan tíma – og það verður of dýrt að bíða. Afleiðingin er sú að ungt fólk kemst seinna inn á markaðinn – eða situr lengur fast á leigumarkaði.

Þetta er ekki skortsvandi.

Þetta er kerfisvandi.

Byggjum þar sem fólk vill búa

Þar sem þjónusta, skólar, samgöngur og líf er til staðar - og byggjum það sem fólki vantar, til dæmis smærri íbúðir. Flest heimili eru í dag 1–2 einstaklingar – en framboðið endurspeglar það illa. Ef við gerum það ekki hækkar verð – og vandinn eykst.

Hlutverk bæjarins er skýrt

Bærinn á ekki að handstýra hverju smáatriði.

Hlutverk hans er einfalt: að láta kerfið virka.

Það þýðir:

• Skýrari og hraðari ferli
• Fyrirsjáanlegt framboð lóða
• Ábyrgar ákvarðanir um hvar á að byggja

Þegar kerfið virkar, koma íbúðir á markað á viðráðanlegu verði.

Þrjár leiðir þurfa að vinna saman: húsnæðisfélög, stór verkefni og smá.

Húsnæðisfélög – halda kerfinu gangandi

Þegar Seðlabankinn hækkar vexti stoppar uppbygging. Það höfum við séð aftur og aftur.

Þá skipta húsnæðisfélög máli. Þau halda áfram að byggja þegar aðrir bremsa.

Og þau gera það ekki ein – verktakar byggja fyrir þau. Þannig helst þekking, geta og framleiðsla inni í kerfinu í stað þess að detta niður á milli verkefna.

Stór verkefni – skila mörgum íbúðum á stuttum tíma

Við þurfum að koma stórverkefnum sem skila mörgum íbúðum hratt í gang.

Það krefst skýrra útboða með raunverulegri samkeppni – eða samninga við aðila með bindandi tímalínum. Við þurfum ekki fleiri áætlanir – við þurfum að koma verkefnum af stað núna.

Það dugir ekki að byggja meira. Það þarf að byggja rétt

Bestu hverfin hafa heilbrigða blöndu: tvíbýli, fjórbýli og raðhús. Ef þessi miðja vantar verður markaðurinn skakkur: færri hagkvæmir valkostir, minni fjölbreytni og færri tækifæri fyrir smærri verktaka.

Smáhýsi – vanmetnasta lausnin

Smáhýsi eru vanmetin lausn í húsnæðismálum í dag. Þau bæta við íbúðum hratt, nýta land sem er þegar til staðar og krefjast minni fjárfestingar. Þau bregðast líka hratt við sveiflum: fjölga þegar eftirspurn eykst og hægja á sér þegar markaðurinn kólnar. Þau opna markaðinn.

Ekki bara fyrir stóru aðilana – heldur líka fyrir smærri verktaka og einstaklinga.

Niðurstaða

Þetta er ekki skortsvandi. Þetta er kerfisvandi.

Við þurfum ekki fleiri áætlanir – við þurfum að koma verkefnum af stað.

Byggja þar sem fólk vill búa.

Tryggja að kerfið virki.

Og nýta fleiri leiðir en eina.

Ef við gerum það eykst framboð og verð nær jafnvægi.

Ef kerfið virkar ekki, koma íbúðirnar ekki.

Höfundur er sérfræðingur í atvinnu- og borgarþróun og skipar 4. sætið á framboðslista Viðreisnar í Hafnarfirði.