Sjá ekki fyrir endann á ástandinu í fangelsunum Oddur Ævar Gunnarsson skrifar 13. apríl 2026 12:00 Bjartur Steingrímsson segir fangaverði ekki geta búið lengur við sama ástand. Fangelsiskerfið er komið að þolmörkum og fangelsin eru yfirfull að sögn formanns Félags fangavarða og dæmi um að fangar gisti dögum eða vikum saman í einangrunarklefum. Formaðurinn segir stjórnvöld þurfa að bregðast við þegar í stað Í yfirlýsingu sem Félag fangavarða sendi frá sér í morgun segir að síðustu misseri hafi öllum fangelsum landsins, lokuðum öryggisfangelsum jafnt og opnum fangelsum verið gert að nýta alla lausa fangaklefa. Dæmi séu um að tólf til fjórtán manns séu vistaðir á deildum sem hugsaðar eru fyrir átta. Þá segir í yfirlýsingunni að geta fangavarða til að bregðast við illdeilum meðal fanga sé verulega skert. Bjartur Steingrímsson starfandi formaður Félags fangavarða segir ástandið ólíðandi. „Þetta er náttúrulega ástand þar sem fangelsiskerfið getur ekki sinnt skyldum sínum, hvorki gagnvart þeim sem eru vistaðir innan þess né gegn samfélaginu. Það er bara allt fullt. Maður horfir bara á fangelsiskerfið í heild sinni, á síðustu tíu árum, ef við ætlum bara að mæta fólksfjöldaþróun þá hefðum við sennilega þurft að fjölga klefaplássum um einhverja tugi á síðustu árum en þeim hefur bara verið fækkað.“ Staðan hafi áhrif á fangaverði jafnt sem fanga. „Þetta er náttúrulega gífurlega íþyngjandi bæði fyrir vistmenn, þetta reynir á þolrif þeirra og gerir okkur mun erfiðara fyrir að veita þeim eðlilega þjónustu. Þetta er líka mjög erfitt fyrir starfsfólkið, sem getur bara ekki innt þá vinnu af hendi sem það vill og veitt þá þjónustu sem það vill veita. Og það er eitt að keyra sig í gegnum svona ástand í einhvern stuttan tíma en við sjáum bara hreinlega ekki fyrir endann á þessu. Það er það sem veldur okkur kannski mestu áhyggjunum.“ Fram kemur í yfirlýsingu félagsins að löng biðröð hafi myndast um hvert laust klefapláss, ekki hafi verið unnt að verða við beiðnum lögreglu um að taka við síbrotamönnum og öðrum sem úrskurðaðir hafa verið í gæsluvarðhald, sem hafi orðið til þess að einstaklingum sé sleppt úr haldi lögreglu eða þurfi að dveljast langtímum saman í fangaklefum á lögreglustöðum. Eruð þið vongóð um að stjórnvöld muni bregðast við ykkar ákalli? „Ráðherra var náttúrulega að tala um byggingu nýs fangelsis á Stóra-Hrauni um daginn og það er náttúrulega bra gott. Það er mjög þörf framkvæmd. En það er náttúrulega ekkert fyrr en eftir einhver ár. Við vonumst til að það verði eitthvað gert núna því augljóslega getur þetta ástand ekki haldið svona áfram.“ Fangelsismál Mest lesið „Skiljum mjög vel að þetta sé erfitt fyrir íbúana í hverfinu“ Innlent Hinn grunaði í sverðaárásinni í Fagersta í Svíþjóð nafngreindur Erlent Vilja að aldursviðmið um börn í vopnalögum verði uppfærð Innlent Fimm hundruð milljóna króna viðhald á dagskrá Innlent Heilsu Haralds konungs hrakar Erlent Gagnrýnir viðbragð lögreglu eftir áhlaup ungmenna Innlent Hótar að flytja aftur til Færeyja gangi Ísland í ESB Innlent Tvö útköll á svipuðum slóðum á hálendinu með stuttu millibili Innlent Ráðherra byrjar með hlaðvarp Innlent Tilkynnt um heimilisofbeldi í Reykjavík og Hafnarfirði Innlent Fleiri fréttir „Skiljum mjög vel að þetta sé erfitt fyrir íbúana í hverfinu“ Fimm hundruð milljóna króna viðhald á dagskrá Vilja að aldursviðmið um börn í vopnalögum verði uppfærð Malbika Vesturlandsveg og stýra umferð á meðan Tvö útköll á svipuðum slóðum á hálendinu með stuttu millibili Tilkynnt um heimilisofbeldi í Reykjavík og Hafnarfirði Vaxtaákvörðunin hafi ekki verið rædd Gagnrýnir viðbragð lögreglu eftir áhlaup ungmenna Ráðherra byrjar með hlaðvarp Höfðu afskipti af á fjórða tug unglinga vegna drykkju „Ætlar hann að segja já eða nei?“ Hótar að flytja aftur til Færeyja gangi Ísland í ESB Hvað gerist á fasteignamarkaði ef við göngum í ESB? Nei eða já frá ólíkum sjónarhornum á Sprengisandi Þrír handteknir eftir árás þar sem eggvopnum og hnúajárni var beitt Mikil ungmennadrykkja á Menningarnótt og tveimur skemmtistöðum lokað Hiti á fundi borgarráðs vegna breytinga á matarþjónustu Báðar þyrlur og flugvél gæslunnar á loft samtímis Sakamálið sem skekur Bandaríkin Allt gengið vel og „ekkert að fara að klikka“ Bíllinn fannst skammt frá en þjófarnir eru ófundnir Handalögmál milli öryggisvarðar og þjófs Límmiðar lifðu ekki af nóttina Segir augljóst að lögum hafi ekki verið framfylgt við kyrrsetninguna Segja Morgunblaðið leggja þeim orð í munn Björguðu veikum göngumanni í kílómetrahæð á Fimmvörðuhálsi Skipunartíminn lengdur án auglýsingar Engin þjónusta: „Staðan er náttúrulega grafalvarleg á þessu svæði“ Bændur órólegir vegna skorts á dýralæknum Aftur í skólastjórastólinn Sjá meira
Í yfirlýsingu sem Félag fangavarða sendi frá sér í morgun segir að síðustu misseri hafi öllum fangelsum landsins, lokuðum öryggisfangelsum jafnt og opnum fangelsum verið gert að nýta alla lausa fangaklefa. Dæmi séu um að tólf til fjórtán manns séu vistaðir á deildum sem hugsaðar eru fyrir átta. Þá segir í yfirlýsingunni að geta fangavarða til að bregðast við illdeilum meðal fanga sé verulega skert. Bjartur Steingrímsson starfandi formaður Félags fangavarða segir ástandið ólíðandi. „Þetta er náttúrulega ástand þar sem fangelsiskerfið getur ekki sinnt skyldum sínum, hvorki gagnvart þeim sem eru vistaðir innan þess né gegn samfélaginu. Það er bara allt fullt. Maður horfir bara á fangelsiskerfið í heild sinni, á síðustu tíu árum, ef við ætlum bara að mæta fólksfjöldaþróun þá hefðum við sennilega þurft að fjölga klefaplássum um einhverja tugi á síðustu árum en þeim hefur bara verið fækkað.“ Staðan hafi áhrif á fangaverði jafnt sem fanga. „Þetta er náttúrulega gífurlega íþyngjandi bæði fyrir vistmenn, þetta reynir á þolrif þeirra og gerir okkur mun erfiðara fyrir að veita þeim eðlilega þjónustu. Þetta er líka mjög erfitt fyrir starfsfólkið, sem getur bara ekki innt þá vinnu af hendi sem það vill og veitt þá þjónustu sem það vill veita. Og það er eitt að keyra sig í gegnum svona ástand í einhvern stuttan tíma en við sjáum bara hreinlega ekki fyrir endann á þessu. Það er það sem veldur okkur kannski mestu áhyggjunum.“ Fram kemur í yfirlýsingu félagsins að löng biðröð hafi myndast um hvert laust klefapláss, ekki hafi verið unnt að verða við beiðnum lögreglu um að taka við síbrotamönnum og öðrum sem úrskurðaðir hafa verið í gæsluvarðhald, sem hafi orðið til þess að einstaklingum sé sleppt úr haldi lögreglu eða þurfi að dveljast langtímum saman í fangaklefum á lögreglustöðum. Eruð þið vongóð um að stjórnvöld muni bregðast við ykkar ákalli? „Ráðherra var náttúrulega að tala um byggingu nýs fangelsis á Stóra-Hrauni um daginn og það er náttúrulega bra gott. Það er mjög þörf framkvæmd. En það er náttúrulega ekkert fyrr en eftir einhver ár. Við vonumst til að það verði eitthvað gert núna því augljóslega getur þetta ástand ekki haldið svona áfram.“
Fangelsismál Mest lesið „Skiljum mjög vel að þetta sé erfitt fyrir íbúana í hverfinu“ Innlent Hinn grunaði í sverðaárásinni í Fagersta í Svíþjóð nafngreindur Erlent Vilja að aldursviðmið um börn í vopnalögum verði uppfærð Innlent Fimm hundruð milljóna króna viðhald á dagskrá Innlent Heilsu Haralds konungs hrakar Erlent Gagnrýnir viðbragð lögreglu eftir áhlaup ungmenna Innlent Hótar að flytja aftur til Færeyja gangi Ísland í ESB Innlent Tvö útköll á svipuðum slóðum á hálendinu með stuttu millibili Innlent Ráðherra byrjar með hlaðvarp Innlent Tilkynnt um heimilisofbeldi í Reykjavík og Hafnarfirði Innlent Fleiri fréttir „Skiljum mjög vel að þetta sé erfitt fyrir íbúana í hverfinu“ Fimm hundruð milljóna króna viðhald á dagskrá Vilja að aldursviðmið um börn í vopnalögum verði uppfærð Malbika Vesturlandsveg og stýra umferð á meðan Tvö útköll á svipuðum slóðum á hálendinu með stuttu millibili Tilkynnt um heimilisofbeldi í Reykjavík og Hafnarfirði Vaxtaákvörðunin hafi ekki verið rædd Gagnrýnir viðbragð lögreglu eftir áhlaup ungmenna Ráðherra byrjar með hlaðvarp Höfðu afskipti af á fjórða tug unglinga vegna drykkju „Ætlar hann að segja já eða nei?“ Hótar að flytja aftur til Færeyja gangi Ísland í ESB Hvað gerist á fasteignamarkaði ef við göngum í ESB? Nei eða já frá ólíkum sjónarhornum á Sprengisandi Þrír handteknir eftir árás þar sem eggvopnum og hnúajárni var beitt Mikil ungmennadrykkja á Menningarnótt og tveimur skemmtistöðum lokað Hiti á fundi borgarráðs vegna breytinga á matarþjónustu Báðar þyrlur og flugvél gæslunnar á loft samtímis Sakamálið sem skekur Bandaríkin Allt gengið vel og „ekkert að fara að klikka“ Bíllinn fannst skammt frá en þjófarnir eru ófundnir Handalögmál milli öryggisvarðar og þjófs Límmiðar lifðu ekki af nóttina Segir augljóst að lögum hafi ekki verið framfylgt við kyrrsetninguna Segja Morgunblaðið leggja þeim orð í munn Björguðu veikum göngumanni í kílómetrahæð á Fimmvörðuhálsi Skipunartíminn lengdur án auglýsingar Engin þjónusta: „Staðan er náttúrulega grafalvarleg á þessu svæði“ Bændur órólegir vegna skorts á dýralæknum Aftur í skólastjórastólinn Sjá meira