Auð­veldum kynslóða­skipti bænda

Búnaðarþing var sett síðast liðinn mánudag. Þingmönnum var boðið á setningu þingsins sem ég þáði ásamt mörgum öðrum þingmönnum. Okkur gafst einnig tækifæri til að hitta bændur í framhaldinu í góðu spjalli um hvað þeim er efst í huga og hvernig þeir sjá framtíðina.

Nýliðun í greininni er bændum ofarlega í huga. Meðalaldur bænda er hár og því mikilvægt að styðja við kynslóðaskipti í greininni með sem farsælustum hætti fyrir bæði bændur og þjóðarbúið.

Ríkissjóður á yfir 400 jarðir. Þar af fara Ríkiseignir með umsýslu á rúmlega 300 jörðum. Ríflega 100 ábúðarsamningar eru í gildi vegna bújarða.

Það er umhugsunar- og úrlausnarefni hvað verður um þessar jarðir þegar viðkomandi bændur hætta búskap sökum aldurs eða breyttra aðstæðna. Er möguleiki á að einhver afkomandi eða annar þriðji aðili sé tilbúinn að taka við jörðinni? Eða verður jörðinni skilað til Ríkiseigna fyrir einhverjar greiðslur fyrir ræktunina.

Ríkiseignir gætu auðvitað við þessar aðstæður auglýst eftir nýjum ábúenda á jörð sem væri að fara úr ábúð. Nýr ábúandi tæki þá við jörðinni í fullum rekstri með vélum, bústofni og ræktun. Slíkt fyrirkomulag gæti verið tilvalið tækifæri fyrir ungt fólk sem vill hefja búskap. Þannig væri stutt við nýliðun innan bændastéttarinnar.

Ríkiseignir gætu einnig boðið nýjum bændum upp á hagstæð lán þegar þeir taka við ríkisjörðum í fullum rekstri. Það myndi auðvelda þeim að kaupa vélar og bústofn af fyrri ábúendum sem þeir hafa fjárfest í ásamt ræktunar á landi í gegnum árin.

Fréttir berast af því að Ríkiseignir geri kynslóðaskipti erfiðari á bújörðum með því að banna til dæmis nýbyggingar sem fela í sér nútíma búskapahætti, nema með því skilyrði að ríkið þurfi ekki að kaupa þær byggingar þegar búskap er hætt á jörðinni. Einnig eru sett þau skilyrði þegar ríkisjörð er seld að takmarkað landrými fylgi húsakostum. Ríkiseignir dragi þannig úr mögulegri nýliðun innan bændastéttarinnar.

Bændur og öflugur landbúnaður eru þjóðinni mikilvæg á svo marga vegu. Ekki bara til að tryggja matvælaöryggi og búsetu í sveitum landsins. Bændur eru líka góðir landverðir í sjálfbærri landnýtingu náttúruauðlinda okkar.

Það er mikilvægt er að ríkið sýni gott fordæmi svo stuðla megi að kynslóðaskiptum til sveita. Það má gera með auknum nýsköpunarstyrkjum og hagstæðum lánum til framkvæmda, nýsköpunar og nýliðunar. Fjárfesting í stuðningi við öflugan landbúnað til framtíðar er þjóðarhagur jafnt fyrir bændur og neytendur.

Höfundur er þingmaður Flokks fólksins.