Hvað er elds­neytið þitt?

Hvað er það sem heldur þér gangandi? Hvaða þættir í lífinu veistu að eru mikilvægir fyrir þig svo þú sért í góðu ástandi?

Oft vitum við hvaða hlutir þetta eru, t.d. næg hvíld, hreyfing, einvera, samvera, tími fyrir ákveðin áhugamál og margt fleira. En hitt er svo annað mál hvort við komum þessum hlutum fyrir í deginum okkar.

Flest höfum við ákveðna þætti sem halda okkur gangandi, sem gefa orku, hjálpa okkur að líða vel og vera sú útgáfa sem við viljum vera. Ég hvet þig til að skoða hvað það er sem heldur þér gangandi og skrifa þessa þætti niður hjá þér.

Það má segja að þessir þættir séu eins konar ,,eldsneyti” fyrir taugakerfið. Þegar við gefum okkur reglulega tíma fyrir það sem nærir okkur styður það við jafnvægi í taugakerfinu og hjálpar líkamanum að fara úr álagsástandi yfir í ástand sem tengist endurheimt og vellíðan.

Til að byrja með höfum við öll ákveðna sameiginlega grunnþætti eins og svefn, hreyfingu og mataræði. En mig langar til að hvetja þig til að líta í eigin barm og skoða hvað það er raunverulega sem þú veist að þú þarft að gera reglulega til þess að þú sért í góðu jafnvægi og líði vel.

Það er svo auðvelt að keyra bara í gegnum lífið, að komast í gegnum dagana, fara í það sem við þurfum að gera og bregðast stöðugt við áreiti og fólki í kringum okkur. Þá gleymum við oft að staldra við og taka virka stjórn á deginum okkar og lífinu, til að gefa tíma og rými fyrir það sem glæðir okkur lífi og orku.

Annað sem getur komið í veg fyrir að við gefum okkur tíma fyrir það sem skiptir okkur máli eru viðhorf okkar, við getum t.d. hugsað:

,,Æi þetta skiptir ekki máli” eða

,,Ég verð að bregðast við þessum tölvupósti eða þessari manneskju”.

Þannig forgangsröðum við oft öðrum og öðru fram yfir það sem við vitum innst inni að mun næra okkur og hafa jákvæð áhrif á ástand okkar.

Rannsóknir í sálfræði og lífeðlisfræði sýna að þegar við sinnum reglulega þáttum eins og hvíld, hreyfingu, félagslegum tengslum og tíma fyrir okkur sjálf styður það við betri streitustjórnun, tilfinningajafnvægi og aukna vellíðan.

Þegar þú hefur fundið þína þætti

Þegar þú hefur borið kennsl á og jafnvel skrifað niður hvað það er sem gefur þér orku og heldur þér gangandi, getur verið gagnlegt að bæta við spurningu:

Hversu oft eða hversu mikið þarf ég á þessu að halda?

Til dæmis:

• Svefn = 7-9 klst. svefn á hverri nóttu
• Hreyfing = um 30 mínútna hreyfing á dag (hlaup, ganga, styrktaræfingar o.s.frv.)
• Tími fyrir mig = 1 klst. 4-5 sinnum í viku

Svo er auðvitað hægt að nefna félagsleg tengsl, sérstök áhugamál, tími í náttúrunni og margt fleira. Þetta er mjög einstaklingsbundið. Sumir þurfa mikla hreyfingu en aðrir minna. Sumir þurfa mikla einveru á meðan aðrir þurfa meiri samveru.

Það sem skiptir mestu máli er að staldra við og vera hreinskilin við sjálfan sig, hvað er það sem skiptir mig máli? Annars flýgur lífið áfram og við getum farið að upplifa þreytu, streitu og jafnvel vanlíðan, einfaldlega af því að við erum ekki að gefa okkur rými fyrir það sem nærir og heldur okkur gangandi. Þ.e. að gefa sér tíma fyrir sitt eldsneyti.

Næsta skref, að setja þetta í dagatalið

Næsta skrefið getur verið að setja þessa þætti inn í dagatalið þitt. Á einn eða annan hátt, að vera búin að setja upp einhver konar skipulag eða fyrirfram áætlun sem eykur líkurnar á því að þú munir eftir þessum mikilvægu þáttum í lífinu þínu og gefur þér rými fyrir það.

Sem dæmi ef þú tekur frá tíma í dagatalinu fyrir: hreyfingu/einveru/félagsveru þá getur þú skráð það eins og eitt ,,atriði” eða ,,fund”. Í framhaldi er þá mikilvægt að líta á þennan tíma sem frátekinn. Þ.e. að fylla ekki inn í hann með öðru atriði eða líta á þetta sem lausan tíma.

Það getur verið gott að gera þetta vikulega á sunnudögum, þar sem þú ferð yfir listann af þínum atriðum sem næra þig og skipta þig máli og setur pláss fyrir það inn í vikuna. Síðan getur þú á hverjum morgni einfaldlega litið yfir daginn þinn til að minna þig á þessa þætti og gefið þér tíma fyrir þá.

Ég hvet þig til að prófa þetta og ekki gefast upp þótt það verði stundum erfitt að ,,vernda” þennan tíma og auðvelt að setja annað fram yfir. Þú munt finna muninn á þér þegar þú finnur að þetta verður hluti af rútínu þinni og þú gefur þér reglulega tíma fyrir það sem gefur þér orku og heldur þér gangandi.

Höfundur er doktor í lífeðlislegri sálfræði.