„Engar varan­legar undan­þágur í boði lengur“

Fróðlegt viðtal var í kvöldfréttum Ríkisútvarpsins í gær þar sem rætt var við Heather Grabbe, sérfræðingi hjá Brugel-hugveitunni í Brussel, sem sagði meðal annars aðspurð hvað umsóknarríki gætu samið um við Evrópusambandið að hægt væri að semja um aðlögunartíma, sem einnig hafa verið kallur tímabundnar undanþágur eða tímabundin aðlögun, en varanlegar undanþágur (opt-outs) væru hins vegar ekki lengur á boðstólum.

„95% af regluverki Evrópusambandsins er ekki umsemjanlegt vegna þess að það hefur þegar verið samþykkt af 27 ríkjum, önnur ríki hafa gengið í sambandið og orðið að samþykkja það allt. En ríki sem vill inngöngu getur alltaf samið um tímalínuna fyrir innleiðingu regluverks Evrópusambandsins. […] Þannig að það er svigrúm til þess að semja um aðlögunartíma en það eru engar varanlegar undanþágur í boði lengur,“ sagði Grabbe þannig.

Málflutningur Grabbes er í fullu samræmi við það sem fram kemur í gögnum Evrópusambandsins um umsóknarferlið og ítrekaðar yfirlýsingar forystumanna þess um að varanlegar undanþágur séu ekki í boði og að ferlið snúist öðru fremur um aðlögun að regluverki og stjórnsýslu sambandsins. Hins vegar er þetta í engu samræmi við það sem forystumenn ríkisstjórnarinnar hafa sagt. Að aðeins sé um að ræða viðræður.

„Umsóknarríki verða að samþykkja regluverkið áður en þau geta gengið í Evrópusambandið og gera það að hluta af landslögum sínum. Upptaka og innleiðing regluverksins er grundvöllur viðræðnanna. […] Hversu hratt viðræðurnar ganga fyrir sig fer eftir því hversu fljótt hvert ríki kemur á umbótum og aðlagast regluverki sambandsins. […] Markmið viðræðnanna er að umsóknarríkið taki upp regluverkið eins og það leggur sig.“

Með þessum hætti er umsóknarferli ríkja að Evrópusambandinu lýst á vef þess þar sem svarað er algengum spurningum varðandi ferlið. En þessu hafna Evrópusambandssinnar og eru með því einfaldlega að segja að sambandið fari með rangt mál. Þetta er þó enn fremur í samræmi við reynslu annarra ríkja í þeim efnum. En ef Evrópusambandið er að ljúga eins og þeir vilja greinilega meina, eru það þá rök fyrir inngöngu í það ofan á annað?

Höfundur er sagnfræðingur og alþjóðastjórnmálafræðingur (MA í alþjóðasamskiptum með áherzlu á Evrópufræði og öryggis- og varnarmál).