Treystir ríkis­stjórnin þjóðinni í raun?

Forystumönnum ríkisstjórnarinnar hefur verið tíðrætt um það að þeir treysti þjóðinni til þess að ákveða í fyrirhugaðri þjóðaratkvæðagreiðslu hvort hefja eigi á nýjan leik umsóknarferli að Evrópusambandinu. En hversu vel treystir ríkisstjórnin þjóðinni í raun í þeim efnum? Greinilega ekkert sérlega vel miðað við staðreyndir málsins.

Haft var eftir Kristrúnu Frostadóttur forsætisráðherra í norska dagblaðinu Nationen fyrr í vikunni að ef niðurstaða þjóðaratkvæðisins yrði nei yrði það aðeins nei tímabundið. Eða eins og haft var eftir henni á norsku: „Om det er et nei så er det et nei for en stund.“ Með öðrum orðum að sú niðurstaða yrði ekki virt nema tímabundið.

Kristrún sagði aðspurð við Morgunblaðið í janúar að þjóðaratkvæðið yrði haldið þegar ríkisstjórnin fyndi „hentugan glugga“ til þess. með öðrum orðum þegar sem mestar líkur yrðu taldar á því samþykkt verði að hefja nýtt umsóknarferli. Þá mun einnig standa til að orða spurningun þannig að hún auki sem mest líkurnar á „réttri“ niðurstöðu.

Fram kom í skýrslu þings Evrópusambandsins um norðurslóðir í nóvember vilji þess til pólitískra afskipta af þjóðaratkvæðinu og aðrar stofnanir sambandsins hvattar til þess sama í samstarfi við ríkisstjórn Íslands. Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir utanríkisráðherra lagði til efni í skýrsluna og hefur enga athugasemd gert vegna málsins.

Mikil áherzla hefur verið lögð á það af Þorgerði að þjóðaratkvæðið fari fram sem allra fyrst. Sem er skiljanlegt enda hafa skoðanakannanir ekki verið að þróast með hagfelldum hætti fyrir Evrópusambandssinna og það saxast á kjörtímabilið. Þorgerður treystir greinilega ekki kjósendum síðar og alls ekki í næstu þingkosningum.

Mögulega þarf það ekki að koma á óvart enda var þjóðaratkvæðið ekki hluti af kosningastefnu Viðreisnar, flokks Þorgerðar, fyrir síðustu þingkosningar. Þá forðuðust hún og aðrir forystumenn hans að minnast á málið í kosningabaráttunni. Enda hafði könnun fyrir Evrópuhreyfinguna sumarið áður sýnt að það væri ekki ávísun á atkvæði.

Fyrir þingkosningarnar sagði Þorgerður Katrín aðspurð í Spursmálum að mögulegt þjóðaratkvæði um málið væri mikil málamiðlun af hálfu Viðreisnar. Venjulega þarf ekki að gera málamiðlanir vegna einhvers sem maður er hlynntur. Halda mætti svona áfram. Fátt bendir einfaldlega til þess að ríkisstjórnin treysti þjóðinni í raun.

Höfundur er sagnfræðingur og alþjóðastjórnmálafræðingur (MA í alþjóðasamskiptum með áherzlu á Evrópufræði og öryggis- og varnarmál).