Hvernig höfnum við blóðsugu-hagkerfi heimsins og sam­einumst um uppvaxtar-hagkerfi

Þetta eru sannarlega undarlegir tímar.

Eiginmaður Bríetar Bjarnhéðinsdóttur langömmu minnar var Valdimar Ásmundsson fæddur 1852. Hann var útgefandi, ritstjóri og þýðandi. Hann vitjaði mín fyrir nokkrum dögum. Hann minnti mig á útgáfu sína og þýðingu á Drakúla frá 1900 eftir Bram Stoker. Stoker lét langafa í té frumdrög – mögulega ónotað efni – fyrir íslensku þýðinguna, en afi tók sér verulegt skáldaleyfi í sinni útgáfu bókarinnar Makt Myrkranna (Máttur myrkursins).

Aðlögun langafa endurskapaði Drakúla sem pólitíska spennusögu, þar sem greifinn var leiðtogi kynferðislega drifins alþjóðlegs elítuklúbbs. Þótt bókin tæki miklum breytingum í meðförum langafa – persónum var sleppt, erótískum senum bætt við og tóninum snúið alfarið – þá gerði dánarbú Stokers engar athugasemdir. Óvenju þögul viðbrögð við svo róttækri endurritun og sköpun.

Það virðist sem ætlun Valdimars hafi verið: Að vara fólk við. Sum sannindi hafa verið að reyna að ná til okkar um alllangt skeið.

Það eru til manneskjur sem eru færar um hluti sem eru óhugsandi – jafnvel þá hluti sem kosta aðra lífið. Slíkir einstaklingar ættu aldrei að hafa völd. Aldrei.

Eyjan bíður þeirra.

Öll veröldin er leiksvið

Í fyrsta lagi: Við höfðum rétt fyrir okkur. Það sem við fundum og upplifðum á eigin skinni var satt: við búum ekki við lýðræði. Svo langt í frá!

Stöðug barátta almennings við stjórnvöld sem verjast því að fjárfesta í velferð almennings. Skelfilegar upphæðir almannafjár sem streymir í vafasamar og banvænar aðgerðir. Þjóðir sem gefa og styðja á meðan almenningur landa berst í bökkum.

Þetta er ekki svona fyrir mistök. Þetta er kerfislægt og skipulagt.

Og nú, þegar við erum að átta okkur á því hvað Epstein-skjölin raunverulega afhjúpa, verður það ljóst:

Almenningur hinna svokölluðu lýðræðisríkja, þarf að krefjast þess – land fyrir land – að leiðtogar okkar hætti tafarlaust að starfa sem umboðsmenn okkar í alþjóðasamskiptum.

Nú þarf allt að stöðvast. Já – stoppa. Um stund. Þar til við vitum meira.

Við þurfum ekki að öskra. Við biðjum einfaldlega um það eitt, sem fyrsta skrefið til ábyrgðar:

Stöðvum alla ráðstöfun almannafjár til erlendra aðgerða – hvort sem það er í nafni hjálparstarfs, stríðs, vísinda eða tækni. Ekki til frambúðar heldur þurfum við næði til að sjá myndina skýrast. Það er að koma í ljós – að mörg lýðræðisríki – eða réttara sagt stjórnvöld þeirra

Það er að koma á daginn – að mörg lýðræðisríki – eða ríkisstjórnir þeirra – voru kannski ekki fyllilega sjálfráð í mörgum málum. Kannski höfðu þjóðirnar ekki raunverulegt ákvörðunarvald heldur voru einungis milliliðir í ákvarðanatöku-keðjunni, þegar kom að raunverulegum skuldbindingum, um innlendar og erlendar fjárfestingar þjóða í tilteknum arðbærum og áhrifamiklum geirum.

Á hlaðborði þeirra ofurríku eru hagkerfi þjóða og innistæður almennings í sameiginlegum sjóðum og bönkum eftirsóknarverðar og mögulegar framtíðar innstæður þeirra sjálfra. Ágirnd hinna ofurríku sýna skjölin berlega og þetta þarfnast rannsókna sem munu taka langan tíma.

Vísindi, tækni og fjármál eru líkt og skjölin gefa sterklega í skyn kerfislægt samtvinnuð spillingarböndum sem teygja sig um allar jarðir. Við venjulegt fólk þurfum næði til að skilja heildarmynd þessarar heimsspillingar áður en við íbúar „lýðræðisríkja“ samþykkjum í blindni frekari fjárútlát ríkisstjórna okkar til alþjóðaverkefna.

Um leiðtoga okkar

Margir kjörnir leiðtogar á hinu pólitíska alþjóðasviði hafa hugsanlega ekki einu sinni gert sér grein fyrir því á hvaða hátt þeir voru leiksoppar annarra. Við þurfum að gefa þeim svigrúm til að átta sig á meðan þessi veruleiki mætir þeim af fullum þunga.

Þetta eru ekki illmenni. Þetta eru manneskjur sem tóku – meðvitað eða ómeðvitað – þátt í ráninu á mannkyninu sem hefur skilað fáum ofurauði og skapað stærsta bil á milli ríkra og fátækra sem sést hefur á jörðinni.

Sumir í embætti höfðu vitanlega enga hugmynd. Aðrir völdu meðvitað þægindi, auð og þögn í stað samstöðu og samhygðar – fórnuðu heiðarleika og sanngirni fyrir þægilegt sæti í efnahagskerfi sem ekki varð til fyrir slysni, heldur er markvisst leikið eftir um allar jarðir: það sem ég kalla blóðsugu-hagkerfi eða á ensku, drain-humanity-dry Economics eða bara alveg gagnsætt, Vampire Economics.

Þjóðir hafa veitt alþjóðlegum fyrirtækjum heimildir sem byggðar eru á „blóðsugu“ hagfræðinni – hugmyndafræði sem hefur breiðst út um allar jarðir frá Heimskreppunni miklu 1930.

Þegar vitsmunir víkja fyrir gróðahyggju

Stjórnmálafólk er allavegana af guði gert og fráleitt væri að kalla það allt saman: Vont fólk! Fjarri því. Þau voru hins vegar mörg hver menntuð og alin upp í efnahags- og stjórnmálakerfum sem nærast á öðrum og fjárfesta sjaldan og illa í raunverulegri lífsbót fyrir venjulegt fólk. Þau hafa setið föst í kerfi sem heldur þeim í þægindum – en á kostnað annarra. Hver myndi ekki vilja anda léttar, sleppa algjörlega við áhyggjur af næstu niðurskurðarlotu? Ég þekki fólk sem hefur hafnað þægindum á kostnað annarra. En margir gerðu það ekki.

Þegar innlendur auður og auðlindir þjóðlanda fléttast saman við pólitískt leikhús á alþjóðasviðinu – stríð og kreppur sem við erum neydd til að fjármagna, menningarstríð og leikstýrt kynþáttahatur – verður niðurstaðan þessi:

Við höfum, allt fram á þennan dag, verið meginuppspretta auðæfa hinna ofurríku.

Nú er mál að linni. En engin ástæða til að vera hræddur eða að örvænta. Nú þurfum við skýrleika.

Um það sem skjölin afhjúpa

Nú fræðumst við um viðurstyggilega glæpi sem framdir hafa verið. Við sjáum ógnvekjandi skipulag birtast okkur: sem lokkaði, fangaði og hneppti áberandi og heimsfrægt stjórnmálafólk í ánauð – vegna siðleysis og skorts á háttvísi – og gerði þau þar með að strengjabrúðum á sviði sem hin ofurríku stjórnuðu.

Svo eru það fórnarlömbin og allir þeir saklausu einstaklingar sem nú eru látnir. Þær manneskjur þurfa varanlegan stað í hjarta okkar.

Ofurríka fólkið þarfnast líka umhyggju okkar. Auður þeirra mun brátt lítt gagnast þeim og hér með er horfin sú ímynd sem þau töldu sig hafa. Við erum að fá sjón. Þetta eru mjög alvarlega veikir einstaklingar í veröldinni sem þurfa engu að síður umönnun eins og allir aðrir – en utan sviðsljóssins á meðan við ákveðum hvað gera skuli við þetta fólk. Hvert eiga þau að flýja? Þau geta ekki flúið út í geim.

En, One-way-ticket to Mars, virðist vera eitthvað sem „Lýðræðisþjóðir“ myndu glaðar fjármagna!

Við þurfum að snúa Veraldarskútunni: frá „blóðsugu“ hagkerfi yfir í „uppvaxtar“ hagkerfi – í þágu alls lífs á jörðinni.

Hver talar

Ég er ekki enginn. Þið eruð ekki enginn. Ég, eins og þið, er hluti af veruleika okkar – almennra borgara í því sem brátt verður kallað „Gamli sjúki heimurinn“. The old sick world.

Við siglum inn í bjartari tíma. Þetta verður erfitt, en nú þarf að halda ró sinni.

Enginn pólitískur leiðtogi í lýðræðisríki sefur vel þessa dagana. Engir embættismenn hafa nú hugarró. Allir sem nutu ávinnings af „blóðsugu-hagkerfinu“ svitna. Forstjórar fyrirtækja. Jafnvel vísindamenn, læknar og listamenn eru núna taugaóstyrkir. Hollywood bíður síns dómsdags.

Það er ekki okkar vandamál. Ekki núna.

Við þurfum að vera rökföst og ábyrg: hugsa vel um okkur sjálf og fylgjast með þróun mála.

Hvað nú?

Þetta er ekki ákall um að nú verði að bregðast við með látum. Þetta er ákall um ábyrgð. Við þurfum ekki að brenna kerfin niður til grunna. Þau eru að hrynja undan eigin þunga. Við munum sjá það gerast í rauntíma. Við þurfum sterkara eftirlit, skýrari varnagla og siðferðilega ábyrgð sem mætir efnahagslegu valdi af skynsemi, ekki lotningu.

Lýðræðið virkar aðeins þegar við borgarar spyrjum erfiðra spurninga og krefjumst gagnsæis – ekki þegar við förum undan í flæmingi. Þegar auður, áhrif og stjórnmál fléttast saman við glæpastarfsemi, veikist traust almennings – og ekki að ástæðulausu. Það þýðir ekki að lýðræði sé falskt. Það þýðir að lýðræðiskerfi verða að vera undir stanslausri og opinskárri endurskoðun.

Almennir borgarar, hvar sem þeir búa, eiga rétt á gagnsæi um það hvernig farið er með almannafé – innanlands og erlendis.

Almennir borgarar eiga allan rétt á að vita hver hefur áhrif á ákvarðanir, hver græðir og hver ber kostnaðinn.

Við erum að læra. Við fylgjumst með. Og það sem mestu skiptir, við erum ennþá hér.