Ætlum við að skjóta fyrst og spyrja svo?

Borgarlína er ekki lengur einfalt samgönguverkefni. Hún er orðin ein stærsta pólitíska ákvörðun sem tekin hefur verið um framtíð Reykjavíkur og höfuðborgarsvæðisins. Ekki aðeins vegna þess að um hundruð milljarða króna er að ræða, heldur vegna þess að verkefnið er órjúfanlega tengt skipulagsstefnu borgarinnar: þéttingu byggðar, breytingum á gatnakerfi, sérakreinum og varanlegum þrengingum á helstu stofnæðum. Þetta er heildarstefna sem mun móta borgarmyndina, húsnæðismarkaðinn, atvinnusvæði og daglegt líf fólks til áratuga.

Slíkar ákvarðanir kalla á heiðarlega og gagnsæja umræðu. Sú umræða hefur ekki farið fram með fullnægjandi hætti.

Gögn áður en steypt er

Þegar stærsta samgöngufjárfesting í sögu höfuðborgarsvæðisins er annars vegar þarf að liggja fyrir á hverju áformin byggja:

Hvaða upplýsingar eru tiltækar um nýtingu núverandi almenningssamgangna?

Hver er raunveruleg sætanýting?

Hvar og hvenær er raunverulegt álag?

Hversu stóran hluta dagsins er kerfið vannýtt?

Hvers vegna velur fólk Strætó?

Hvers vegna velur fólk ekki Strætó?

Slík greining er ekki flókin. Engar upplýsingar liggja þó fyrir um að hún hafi verið gerð. Með sjálfvirkri farþegatalningu í vögnum Strætó væri hægt að fá nákvæma og hlutlæga mynd af nýtingu leiða og álagsdreifingu. Kostnaðurinn við slíka snjallvæðingu er lítill miðað við umfang þeirra framkvæmda sem fyrirhugaðar eru.

Að ráðast í varanlegar skipulagsbreytingar án þess að fullnægjandi mæligögn liggi fyrir er einfaldlega ekki ábyrg nálgun.

Bættar strætósamgöngur þola ekki bið

Farþegar upplifa óreglulega tíðni, ófyrirsjáanlegan ferðatíma og troðning á háannatíma, á sama tíma og vagnar eru oft hálftómir utan anna. Þetta eru viðfangsefni sem þarf að bregðast við núna. Borgarlína mun ekki bæta þjónustu almenningssamgangna á morgun. Fólk sem notar Strætó í dag getur ekki beðið í tíu ár eftir betri lausn.

Hægt er að bæta þjónustuna strax

Snjallvæðing Strætó felur ekki aðeins í sér sparnað. Hún felur í sér betri þjónustu.

Með nákvæmum mælingum er hægt að:

Auka tíðni þar sem raunveruleg þörf er mest.

Draga úr troðningi á háannatíma.

Setja minni vagna þar sem það hentar betur.

Stilla leiðakerfið eftir raunverulegri eftirspurn.

Áhrifin fyrir farþega væru bein: styttri biðtími, minni óvissa og skilvirkari þjónusta.

Slíkar umbætur krefjast ekki margra ára skipulagsferlis, uppkaupa lóða eða umfangsmikilla steypuframkvæmda. Þær krefjast fyrst og fremst vilja til að mæla, greina og laga.

Þetta er spurning um forgangsröðun

Umræðan snýst ekki um að vera með eða á móti almenningssamgöngum. Þvert á móti. Öflugar almenningssamgöngur eru mikilvægar í nútímaborg. Spurningin er hvernig best sé að nýta fjármuni skattgreiðenda og í hvaða röð eigi að ráðast í aðgerðir.

Á að binda höfuðborgarsvæðið í ósveigjanlegt og kostnaðarsamt kerfi til áratuga áður en fullnægjandi gögn liggja fyrir um þörfina?

Í komandi sveitarstjórnarkosningum á höfuðborgarsvæðinu mun þessi spurning verða ein af þeim stærstu. Ekki vegna þess að einhver vilji stöðnun. Heldur vegna þess að stórar ákvarðanir krefjast skýrra gagna, ábyrgðar og raunhæfrar forgangsröðunar.

Höfundur er stjórnarmaður í Félagi Sjálfstæðismanna í Grafarvogi