Hvar getur þú skorið niður 200.000 krónur?

Aðgengi ungmenna að framhaldsnámi ætti að vera gott og þau ættu að geta sótt sér það nám sem þau hafa áhuga á.

En er það raunin?

Augljóslega er ekki hægt að hafa verk- og framhaldsskóla í hverju byggðarlagi en þess vegna verður að gæta þess að aðgengi þeirra sem búa fjarri slíkum skólum sé gott.

Í dag er það þannig að búseta og fjárhagur forsjáraðila getur sett ansi stórt strik í reikninginn.

Hér er raunverulegt reikningsdæmi fyrir fjölskyldu sem þarf að sækja nám í annað byggðarlag. Þetta er kostnaðurinn sem mitt heimili stendur sannarlega frammi fyrir vegna náms.

Á vorönn munum við greiða:

360.000 í leigu á herbergi á heimavist.

335.956 fyrir tvær máltíðir á dag í mötuneyti, 7 daga vikunnar.

36.500 fyrir þjónustu í þvottahúsi.

Þetta gerir 732.456 fyrir önnina.

En verum sanngjörn. Við fáum sporslur á móti:

163.593 í húsaleigubætur frá sveitarfélaginu.

213.000 í jöfnunarstyrk.

Sem gerir samtals 376.593 í niðurgreiðslu á móti á vorönn.

Það breytir því ekki að heimilið þarf að standa undir 355.863 krónum á önn. Það gerir næstum því aukalegar 80.000 krónur á mánuði. Þá ber að hafa í huga að jöfnunarstyrkurinn er eftir á greiddur EF ungmennið stendur sig vel í skólanum og því viss áhætta að treysta á hann. En þar af leiðandi þarf heimilið að reiða fram auka 115.434 á mánuði og fær síðan jöfnunarstyrkinn eftir að öllu hefur verið náð.

Forsjáraðili fær svo jöfnunarstyrkinn ekki greiddan heldur ungmennið svo það þarf að semja við ungmennið um að leggja hann inn á foreldrið.

Þar sem að ungmennið mitt vill stundum koma heim þá getur það tekið rútu sem kostar 10800 í hvert skipti. Þá þarf það einnig að borða auka máltíðir og eiga mat á herberginu hjá sér. Til þess að geyma og nýta þann mat þurfti að leggja út fyrir litlum ísskáp, örbylgjuofni, katli og svo framvegis. Allt eitthvað sem hefði einfaldlega verið til heima ef ungmennið hefði getað sótt sér menntun í heimabyggð.

Nú er það svo að næsta haust ætlar annað ungmenni á heimilinu að sækja sér nám í sama skóla. Við fáum 10% afslátt fyrir það ungmenni. Sem er augljóslega ekki mikill peningur í stóra samhenginu.

Við megum því gera ráð fyrir að heimilið þurfi að standa undir auka 200.000 króna útgjöldum á mánuði á meðan ungmennin okkar eru í námi.

Þá er þetta ekki allt því þau eru í iðnnámi svo ofan á þetta bætist töluvert efnisgjald.

Ég veit ekki hvar við getum skorið niður til að kosta þetta og ég veit að mörg heimili geta hreint ekki mætt slíkum kostnaði.

Það er búið að vera átak í að hvetja ungmenni til náms í iðngreinum. Áhuginn er sannarlega til staðar í mínu nærumhverfi en hvort fjárhagslegt bolmagn fjölskyldnanna þar að baki sé til staðar er svo annað mál.

Svona aukakostnaður getur orðið til þess að ungmennum sé ekki fært að sækja það nám sem þau óska sér eða séu lött til þess og frekar hvött eða skilyrt til að sækja sér nám í heimabyggð, ef það er í boði, en ekki öll ungmenni búa í nálægð við framhaldsskóla.

Þetta er eitthvað sem þarf að laga því eins og kemur fram á heimasíðu mennta- og barnamálaráðuneytisins þá ættu að vera jöfn tækifæri fyrir alla. Það er ekki raunin eins og þetta er í dag.

Höfundur er varaþingmaður Viðreisnar og móðir framhaldsskólanema.