Takk læknar!

Lára G. Sigurðardóttir læknir og doktor í lýðheilsuvísindum, er kona að mínu skapi. Hún hefur skrifað nokkrar flottar greinar um afleiðingar óhóflegrar áfengisneyslu og áfengisstefnu Íslands upp á síðkastið hér í skoðanagreinum. Það hafa einnig Valgerður Rúnarsdóttir, fíknlæknir, Sigurdís Haraldsdóttir, krabbameinslæknir og Hjalti Már Björnsson, bráðalæknir, gert. Fleiri læknar hafa nýlega tekið til máls opinberlega í þessari umræðu s.s. Ólafur Þór Ævarsson, geðlæknir og Karl Andersen, hjartalæknir. Þá stóð Læknafélag Ísland fyrir opnu málþingi fyrir almenning um normalíseringu áfengis í Hörpunn nýlega í tengslum við Læknadaga og var húsfyllir. Takk læknar, fyrir að taka þátt í umræðunni um forvarnir og lýðheilsu. Einn læknirinn enn, sjálfur heilbrigiðsráðherra Alma Möller, skrifaði stórgóða skoðanagrein Heilsa og líðan barnanna okkar þann 8. febrúar sl. og lýsti þar að við stöndum frammi fyrir fjölda áskorana er varða lýðheilsu barna og ungmenna, s.s. auknu aðgengi að áfengi og vímuefnum. Hún undirstrikaði að “Þá þarf áfram að vinna gegn auknu aðgengi að áfengi.” Góð tímasetning á góðri grein hjá ráðherra.

Takk Lára!

Takk Lára, fyrir að láta ekki fulltrúa áfengisiðnaðarins, sem vilja selja sem mest og nú vega hart að þér á síðum fjölmiðla, þagga niður í þér. Skoðanagreinarnar Má bjóða þér meiri forræðishyggju, Lára? þann 8. febrúar og Bréf til Láru þann 10. febrúar þar sem þú og aðrir læknar eruð rökkuð niður dæma sig eiginlega sjálfar. Vonandi lesa sem flestir þær, bæði læknar og aðrir. Í þeim greinum er vegið hart að læknum, heilbrigðisráðherra og OECD svo einhverjir séu nefndir samanber þessar tvær tilvitnanir. Sú fyrri “Það er verulegt áhyggjuefni að sjá sprenglært fólk, sem kennir sig við gagnreynda læknisfræði, láta tilfinningar sínar hlaupa með sig í gönur þegar kemur að þessum málaflokki. Ég hvet lækna til að halda sig við það sem þeir kunna best – að sinna sjúklingum – en eftirláta öðrum að skipuleggja smásölu í landinu.” og sú seinni “Læknarnir endurflytja málflutning heilbrigðisráðherra og OECD um að áfengisneysla kosti skattborgara „ríflega 100 milljarða króna árlega“og að sá kostnaður „aukist í takt við aukna neyslu“. Þessi bókhaldsbrella er þvættingur og lýsir yfirgripsmikilli vanþekkingu.”

Kolin hitna

Nú hitnar í kolunum. Tvær skýringar eru nærtækar á þeim hita. Önnur er sú að nú er umsagnarferli, um drög að stefnu í áfengis- og vímuvarnarmálum til ársins 2035, opið til umsagnar í samráðsgátt. Hin er söluaðilum meira áhyggjuefni, en hún er sú að aðalmeðferð í máli lögreglunnar á höfuðborgarsvæðinu gegn netsöluaðila fer fram 5. mars nk.kl.9:30-14:00 í héraðsdómi Reykjaness. Dómsdagur nálgast því óðum. Gera má ráð fyrir að mál þetta fari alla leið til hæstaréttar því mikið er undir. Ef lögreglan vinnur málið að lokum þarf að taka fyrir netsöluna á áfengi eins og hún er framkvæmd á Íslandi. Henni væri lokað. Ef lögreglan hinsvegar tapar málinu að lokum þarf Alþingi að ákveða hvort skýra eigi lögin og viðhalda gildandi stefnu sem byggir á lýðheilsusjónarmiðum, eða kúvenda stefnunni og heimila sölu áfengis í matvöruverslunum.

Forvarnarsamtök og fjöldi heilbrigðisstétta standa saman

Forvarnarsamtök og fjölmargar heilbrigðisstéttir hafa sent stjórnvöldum skýr skilaboð um framangreint. Í þessum hópi eru m.a. Læknafélag Íslands, Félag íslenskra hjúkrunarfræðinga, Félag lýðheilsufræðinga, Ljósmæðrafélag Íslands, Sálfræðingafélag Íslands, Sjúkraliðafélag Íslands, Félagsráðgjafafélag Íslands, Lyfjafræðingafélag Íslands, Iðjuþjálfafélag Íslands, Þroskaþjálfafélag Íslands, Félag áfengis- og vímuefnaráðgjafa, SÁÁ, Fræðsla og forvarnir-félag áhugafólks um forvarnir og heilsueflingu, Foreldrasamtök gegn áfengisauglýsingum, IOGT á Íslandi og SAFF-Samstarf félagasamtaka í forvörnum.

Heilbrigðisstéttir og forvarnarsamtök hafa hvatt stjórnvöld til að efla lýðheilsu og spara fjármagn sem annars færi í að verjast afleiðingum óhóflegrar áfengisneyslu. Þann 26. ágúst 2024 var send Áskorun breiðfylkingar félaga heilbrigðisstétta, forvarnarsamtaka og fleiri til yfirvalda um að bregðast við yfirstandandi lýðheilsuógn vegna stóraukinnar netsölu áfengis.

Í janúar 2025 var stjórnvöldum sent sparnaðarráðið Verum hagsýn í ríkisrekstri – sparnaðarráð frá breiðfylkingu heilbrigðisstétta, forvarnasamtaka ofl. í samráðsgátt 21. janúar 2025.

Vonandi hlustar Alþingi og önnur stjórnvöld á heilbrigðisstéttir og forvarnarsamtök bæði þegar stefnan í áfengis- og vímuvörnum er mótuð og henni framfylgt.

Höfundur er félagi í Fræðslu og forvörnum – félagi áhugafólks um forvarnir og heilsueflingu og fyrrum heilbrigðisráðherra.