Færri krakkar á samfélagsmiðlum en fleiri vingast við gervi­greind

Um er að ræða þriðja skiptið sem könnunin er framkvæmd en hún var einnig gerð 2021 og 2023. Skúli Bragi Geirdal sviðsstjóri hjá Netvís ræddi könnunina í Bítinu á Bylgjunni með Ingibjörgu Kjartansdóttur verkefnisstjóra Menntavísindasviðs og Menntavísindastofnunar HÍ.

Farin að tala í meira mæli við gervigreindarvini

„Við erum búin að framkvæma hana 2021, 2023 og núna 2025 og það sem er svo ánægjulegt að sjá er að við sjáum til dæmis hlutfall barna níu til tólf ára inni á þessum vinsælustu samfélagsmiðlum, það er að lækka. Við höldum áfram að sjá líka lækkun á þessu svona stafræna kynferðislega ofbeldi, sendingar og beiðnir um nektarmyndir, þannig að það er mjög margt jákvætt í gögnunum okkar.“

Skúli segir niðurstöðurnar heilt yfir jákvæðar en þeir hjá Netvís reyni alltaf að rýna í gögnin og sjá hvort eitthvað nýtt beri fyrir augu. Hann segir notkun barna á leikjaforritum líkt og Roblox vera að aukast. Þá beri upp ný tíðindi um samskipti barna við gervigreind.

„Við horfum alltaf á gervigreindina sem ChatGPT, en gleymum því að það er meira og þegar við förum að spyrja börnin að þá er það til dæmis eins og Character.ai þar sem þau eru að tala við svona gervigreindarvini eða jafnvel setja saman sinn eigin gervigreindarvin, spjallmennið á Snapchat sem dæmi. Þannig að við þurfum að eiga þetta samtal við þau líka, hvaða upplýsingum erum við að deila, í hvað erum við að leita, af því þetta getur auðvitað líka verið góður staður þegar að við erum einmana og vantar einhvern til að tala við, en við þurfum líka að átta okkur á takmörkununum þarna.“

Læri langmest af foreldrum sínum

Þau Skúli og Ingibjörg segja að í svörum barnanna megi greina að þau kalli eftir samtali við foreldra sína um netnotkun. Ingibjörg bendir á að börn læri langmest af foreldrum sínum um netnotkun.

„Þau læra langmest af foreldrum sínum um örugga netnotkun. Það er langalgengasti hópurinn sem er að kenna þeim. Þau læra eitthvað af vinum sínum líka og læra ekki mikið um örugga netnotkun, raunverulega að vera á netinu, segja þau, þannig að það var svolítið neðarlega í forgangsröðinni.“

Skúli segir árangri hafa verið náð en vandi sé enn til staðar. Jákvætt sé að sjá að meirihlutinn noti netið í uppbyggilegum tilgangi.

„Við sjáum samt að þetta eru ennþá of mörg börn sem eru beðin um að senda sér þessar myndir, nektarmyndir og það er ennþá verið að misnota þær, en við erum að ná árangri og við þurfum að minna okkur á það í gögnunum að þetta er ekki allt á leiðinni í verri átt.“