Skólabyrjun og skjáhætta

Brátt fara skólar af stað eftir sumarfrí og þá er mikilvægt að ökumenn fari að öllu með gát og virði hraðatakmarkanir, sér í lagi nálægt skólum og í íbúahverfum. Ávallt er þörf á að halda vakandi athygli í umferðinni en ekki hvað síst í blandaðri umferð þar sem ungir og óvarðir vegfarendur eru líka á ferðinni, ýmist gangandi eða hjólandi á fjölbreyttum farartækjum. Samkvæmt rannsóknum bæði í Evrópu og Bandaríkjunum bendir allt til þess að um 12-25% allra umferðarslysa megi rekja beint til farsímanotkunar við akstur. Því má áætla að fjöldi slasaðra vegna farsímanotkunar í umferðinni á Íslandi sé um 200 manns á ári, varlega áætlað.

Ekki taka skjáhættuna

Nýyrðið skjáhætta varð til þegar Sjóvá og Samgöngustofa unnu að nýrri herferð með auglýsingastofunni Pipar á síðasta ári. Herferðin er enn í gangi undir yfirskriftinni Ekki taka skjáhættuna og má kynna sér hana betur á skjahaetta.is þar sem hægt er að nálgast góð ráð og upplýsingar til að sporna gegn akstri undir skjáhrifum. Skjáhætta er sú áhætta sem skapast þegar fólk notar snjalltæki undir stýri en því miður eru allt of margir ökumenn að nota símann ólöglega á meðan ekið er. Við vitum öll að nauðsynlegt er að vera vakandi í umferðinni. Rannsóknir sýna að fólk telur símanotkun við akstur almennt hættulega en samt er hegðunin oft ekki í takt við þá vitneskju, líkt og rannsóknir sýna líka fram á. Um leið og heilinn fer að fást við önnur verkefni, svo sem að lesa skilaboð, skrifa skilaboð eða velja lag í símanum, er athyglin farin og hættan á slysi stóreykst.

Ekki er ráð nema í tíma sé tekið

Gera má ráð fyrir að umferðin þyngist samhliða skólabyrjun, það er árviss viðburður. Lögreglan hefur í gegnum tíðina verið með sérstakt umferðareftirlit fyrstu daga haustsins og hefur hvatt ökumenn til að leggja fyrr af stað á morgnana þar sem venjan er að flestir séu á ferðinni á sama tíma. Þá hefur einnig verið minnst á að ökumenn hafi það í huga að æða ekki út á gatnamót þegar ljóst er að þeir ná ekki yfir, slíkt skapi miklar umferðartafir.

Það getur verið freistandi að teygja sig í farsímann þegar umferðin er hæg en sömu lög gilda hvort sem umferð er hæg eða hröð: Stjórnanda ökutækis er við akstur óheimilt að nota farsíma, snjalltæki eða önnur raftæki sem truflað geta aksturinn, án handfrjáls búnaðar. Sektin við slíkri háttsemi er 40.000 krónur og einn refsipunktur í ökuferilsskrá. Einnig er vert að nefna að farsímanotkun undir stýri getur haft áhrif á bótarétt ökumanna í bílslysamálum.

Við þurfum alltaf að halda athyglinni við aksturinn. Gott ráð er að vera búin að slá varnagla með því að setja símann á akstursstillingu (driving focus/driving mode) til að hafa augun á veginum og halda einbeitingu við aksturinn. Hægt er að eiga gæðastund í bílnum með því að vera búin að velja tónlist, hlaðvarp eða hljóðbók áður en lagt er af stað þannig það skapi ekki truflun að fikta í símanum á ferð.

Einnig er gott að fræða börn á öllum aldri um umferðaröryggi, ganga með þeim öruggustu leiðina í skólann til að byrja með og vera góðar fyrirmyndir.

Hættan er raunveruleg

Skert athygli við akstur er einn stærsti áhættuþáttur umferðarslysa á heimsvísu og því til mikils að vinna að sýna stillingu við aksturinn og vera meðvituð um áhættuna sem skert athygli hefur í för með sér. Umferðin er eitt stærsta samstarfsverkefni hvers samfélags og þar höfum við öll hlutverki að gegna svo hún gangi upp. Förum því varlega út í haustið og stuðlum að ánægjulegri skólabyrjun þannig að allir skili sér heilir heim að störfum loknum.

Höfundur er verkefnastjóri forvarna hjá Sjóvá