For­sætis­ráð­herra vill ekki víkja fyrir for­setanum á 17. júní

Guðni Th. Jóhannesson forseti Íslands minnti á í kveðjuávarpi sínu til Alþingis aðfararnótt sunnudags að forsetinn væri eini fulltrúi þjóðarinnar sem kjósendur gætu valið í beinni kosningu. Forsetanum væri ætlað að gegna sameiningarskyldum við þjóðina.

„Ekki hef ég viljað vekja máls á því opinberlega á meðan ég sit sjálfur á Bessastöðum en í ljósi hinnar einstöku stöðu forseta Íslands í stjórnskipun og samfélagi tel ég fara vel á því að sá eða sú sem því embætti gegnir flytji ávarp til þjóðarinnar á Austurvelli á þjóðhátíðardaginn frekar en forsætisráðherra eins og venja hefur verið,“ sagði Guðni.

Þar færi stjórnmálaleiðtogi sem talaði frá degi til dags fyrir hönd ríkisstjórnar eða síns flokks. Sá maður væri því í öðrum sporum en forseti hverju sinni.

Bjarni Benediktsson forsætisráðherra tekur ekki undir þessa hugmynd.

„Ég er nú svona íhaldsmaður í grunninn og það er mjög löng hefð fyrir því á Íslandi að forsætisráðherra ávarpi þjóðina á 17. júní. Mér finnst kannski engin sérstök ástæða til að taka upp þá löngu hefð og endurhugsa hana,“ segir Bjarni.

Hins vegar tæki hann undir með forsetanum að gott væri að skapa vettvang þar sem hann gæti ávarpað þjóðina. Mörgum þætti til dæmis of lítið gert úr 1. desember og kannski væri það tækifæri til að skapa forsetanum vettvang.

Forsetinn minnti þingheim einnig á að fyrr í þessum mánuði hefði þess verið minnst að 80 ár væru liðin frá stofnun lýðveldisins á Þingvöllum hinn 17. júní 1944. Fjöldi manns hafi komið þar saman og alþingismenn kosið fyrsta forseta Íslands.

„Nú er nýlokið viðamiklum endurbótum á Þingvallabænum góða. Vel færi á því að forseti ætti þar tryggan og formlegan sess en þurfi ekki að vera gestur á tignum stað, til dæmis þegar aðra þjóðhöfðingja ber að garði,“ sagði forsetinn.

Þarna virðist Guðni mælast til þess að forsetaembættið ætti hlutdeild í Þingvallabústaðnum.

„Eitt útilokar ekki annað. Við ráðherrar og þingmenn erum gestir á Bessastöðum. Þarna er ráðherrabústaður á Þingvöllum sem á sér líka mjög langa sögu alveg aftur til alþingishátíðarinnar (1930),“ segir Bjarni og virðist ekki hrifinn af því að deila Þingvallabænum með forsetanum. Það útloki hins vegar ekki að forsetinn ætti einhvern móttökubústað eða samastað á Þingvallasvæðinu.

„Já, ég myndi þá frekar hallast að því að byggja aðstöðu fyrir það. Það er kannski ekki heppilegt að menn fari að skipta fasteign eins og þessari milli embætta," sagði Bjarni Benediktsson.