Starfaði í 39 ár á skrif­stofu for­seta og segist vita hvað þarf í em­bættið

Vigdís Bjarnadóttir, leiðsögumaður og myndlistarkona, starfaði í 39 ár á skrifstofu forseta Íslands og vann þar náið með þremur forsetum, Kristjáni Eldjárni í tólf ár, Vigdísi Finnbogadóttur í sextán ár og Ólafi Ragnari í ellefu ár. 

Vigdís segir marga vini sína hafa spurt sig undanfarið hvern hún vilji sjá í embættinu, hún þekki það svo vel og viti hvað þurfi til. Vigdís hætti hjá embættinu árið 2007 og segir að margt hafi breyst síðan þá en það séu ákveðin gildi sem varði embættið sem muni alltaf vera eins.

Hún ákvað af því tilefni að skrifa pistil á Facebook-síðu sína til að benda á hvað frambjóðandi þarf að hafa til brunns að bera fyrir embættið.

Hvað þarf frambjóðandinn að hafa til brunns að bera?

Vigdís telur upp í pistli sínum fjölda mannkosta sem séu nauðsynlegir fyrir embættið. Góð menntun og yfirgripsmikil þekking á Ísland séu nauðsynleg en einnig góð tungumálakunnátta og hæfni í mannlegum samskiptum og stjórnun.

„Að mínu mati þarf hann fyrst og fremst að vera afar vel menntaður, heiðarlegur og heilsteyptur einstaklingur, sem kemur vel fyrir, sem við getum verið stolt af sem okkar þjóðhöfðingja. Hann er okkar fulltrúi og kemur fram fyrir hönd þjóðarinnar bæði á innlendum og erlendum vettvangi,“ segir Vigdís í pistlinum.

Forsetinn þurfi að hafa „brennandi áhuga á landi, þjóð og sögu,“ þekkja samfélagið, innviði þess og samsetningu afar vel og hafa góða þekkingu á íslenskri pólitík og alþjóðapólitík. 

„Hann þarf að tala lýtalausa ensku og eitt Norðurlandamál, fleiri lýtalaus tungumál eru kostur. Þarf að geta rætt um menn og málefni á akademískum grunni og samið og flutt ræður og fyrirlestra bæði á íslensku og ensku. Hann þarf að geta flutt óundirbúnar ræður fyrirvaralaust á ensku um alls konara málefni. Túlkar eru afar sjaldan notaðir,“ segir hún einnig.

Sterkt bakland nauðsynlegt af því það blæs oft á Bessastöðum

Vigdís segir forsetann einnig þurfa gott og sterkt bakland og „kjark til að taka mikilvægar og vel ígrundaðar ákvarðanir, jafnvel þó þær séu ekki vinsælar“. 

„Góður maki er mikill kostur, auðvitað er forseti Íslands yfirmaður embættisins, en makinn kemur oft að starfi forseta Íslands og tekur virkan þátt í að reka embættið,“ segir hún.

Forsetaframbjóðandinn þarf að vera góður stjórnandi og mikilvægt sé að kunna eða læra prótokollinn. Einnig þurfi hann að hafa tengsl inn í stjórnmálaflokka og vera í góðu sambandi við fólk sem hann getur kallað til „skrafs og ráðagerða“.

Mikil ferðalög fylgi embættinu og þurfi forseti að þekkja samskipti landa í pólitík, viðskiptum, bókmenntum og listum og á akademískum grunni. Einnig sé gott að hafa staðgóða þekkingu á öðrum menningarsamfélögum og kostur að hafa vit á mat og vínum. Svo segir Vigdís að það saki ekki að nefna að forseti þurfi að klæða sig af vandvirkni og vera óaðfinnanlegur.