Íbúalýðræði í Reykjavík komið til að vera

Íbúalýðræði og íbúaráðin í Reykjavík hafa verið til umræðu síðustu misserin eftir íbúaráðsfund Laugardals fyrir stuttu en þar átti sér stað einstakt atvik sem búið er að biðjast afsökunar á. Atvik sem á engan hátt endurspegla mikilvægt starf íbúaráðanna í hverfum borgarinnar. Umræðan var hörð í kjölfarið og stór og niðrandi orð í garð íbúaráðanna látin falla. Ráðin væru gagnlausustu ráð borgarinnar, þau væru sýndarsamráð, kostnaður væri hár og hafa fyrrverandi ráðsmenn jafnvel gengið svo langt að tala um afplánun með því að taka sæti í íbúaráði í sínu hverfi.

Styrkur hverfa er fólginn í fólkinu sem þar býr.

Íbúaráðin eru samsett af íbúum, fulltrúum ólíkrar grasrótar og fáeinum kjörnum fulltrúum. Þessir fulltrúar kalla eftir efni á dagskrá, koma ólíkum sjónarmiðum á framfæri í gegnum tillögur, senda fyrirspurnir til að fá svör og skrifa umsagnir um misstór, umdeild og stundum viðkvæm mál. Erfið mál innan hverfa geta reynt á fulltrúa íbúaráðanna sérstaklega þegar umræðan er hörð og óvægin á samskiptamiðlum eða í fjölmiðlum. Þess vegna er mikilvægt að nálgast starfsemi íbúaráðana af virðingu og nærgætni.

Brú grasrótar og stjórnkerfis borgarinnar

Sú mynd sem hefur birst af íbúaráðum í umræðu liðinna daga er röng, villandi og lýsir á engan hátt þeirri vinnu sem þau inna af hendi. Íbúaráðin eru einstaklega mikilvæg brú milli grasrótar hverfanna og stjórnsýslu borgarinnar þar sem upplýsingamiðlun og mikilvægt samtal berst yfir brúnna. Styrkur hverfanna er fólginn í fólkinu sem þar býr, íbúunum sem lifa og hrærast í sínum hversdagsleika og þekkja hvern krók og kima innan nærsamfélagsins. Vita hvar öryggi gangandi er ógnað, hvar lýsingu vantar eða hvar þarf að draga úr umferðahraða, hvar má fegra með blómum og ljósum. Hvar hjartað slær í hverfinu.

Þóknun fyrir þekkingu, vinnu og tengslanet

Þau sem hafa unnið í sjálfboðavinnu fyrir foreldrafélög, íþrótta- og tómstundarfélög þekkja vel það dýrmæta grasrótarstarf sem þar er unnið. Með því að greiða fyrir setu í ráðunum er verið að leggja vigt í vinnu fulltrúanna og þá hagsmuni sem þeir standa fyrir. Reykjavíkurborg er óbeint að segja að framlag, þekking og tengslanet í þeirri vinnu sem fer fram innan ráðanna skiptir máli og að það sé vilji til að greiða málamynda þóknun fyrir.

Samráð eða sýndarsamráð

Við í Breiðholtinu höfum verið einstaklega lánsöm með okkar fulltrúa í ráðinu en íbúar í hverfinu veita okkur gott aðhald, er annt um hverfið sitt og eru duglegir að koma ábendingum á framfæri í málum sem hafa komið á borð ráðsins. Langar mig að nefna nokkur dæmi um hvernig íbúaráðin virka í raun. Ráðið hefur sent inn tillögur sem hafa notið framgöngu innan borgarkerfisins eftir ábendingar íbúa og sett þær inn í forgangsröðun tillagna nýrra fjárfestinga og viðhaldsáætlunar sem á sér stað samhliða vinnu fjárhagsáætlunargerðar Reykjavíkurborgar. Kallað var eftir úrbótum vegna umferðaröryggis barna á leið til Hólabrekkuskóla og Seljaskóla sem sjást í nýsamþykktri umferðaröryggisáætlun árið 2023 þar sem var samþykkt að gera nýja gangbraut með upphækkun og gangbrautarlýsingu yfir Jaðarsel til móts við Seljaskóla, nýja gangbraut með upphækkun og gangbrautarlýsingu yfir Norðurhóla til móts við Vesturhóla og að lokum nýja gangbraut með upphækkun og gangbrautalýsingu yfir Krummahóla til móts við Vesturhóla. Veturinn 2021 var vinna við viðauka Aðalskipulags Reykjavíkur 2040 en veigamesta breytingin í viðaukanum snéri að hámarkshæð húsa í norður Mjódd. Svæðið var lækkað úr skilgreindri háhýsabyggð, 9 hæðir eða hærri niður í 5-8 hæðir. Samhliða var skerpt á túlkun viðmiða við hámarkshæð þannig að undantekning verði leyfð við götuhorn. Hámarkshæð verði aðeins leyfð í undantekningartilvikum við stakar byggingar og það áréttað sérstaklega, að við mótun byggðar, verði reynt að skala hana niður næst hinni lágreistu íbúðarbyggð og lágmarka þannig skuggavarp. Og svo eru það þessi risastóru litlu mál sem snerta hversdag okkar svo mikið eins og þegar tillaga var lögð fram vorið 2020 um að færa staðsetningu grenndargáma frá Arnarbakka til Leirubakka. Íbúar úr hverfinu fjölmenntu á fund í Breiðholtsskóla, ráðið sendi inn umsögn og var fallið frá þessum breytingum en íbúar vildu halda grenndarsvæðinu við Arnarbakka.

Vond umræða vegur að grasrótinni

Það er ómálefnalegt að nota einstakt tilvik sem endurspeglar engan veginn það dýrmæta starf sem íbúaráðin inna af hendi annað en að tala þau og íbúalýðræði niður samhliða að gera lítið úr öllum þeim hópi fólks sem vinnur ómetanlegt grasrótarstarf innan hverfa borgarinnar í þágu okkar allra að bættri borg. Allt tal um kostnað er fyrirsláttur til að draga athygli frá því sem mestu máli skiptir. Það er samráðsvettvangurinn sjálfur og þeir fulltrúar grasrótar sem þiggja þóknun fyrir þekkingu og reynslu úr sinni grasrót.

Íbúalýðræði í Reykjavík komið til að vera

Íbúaráðin í Reykjavík skipta máli. Íbúalýðræði er komið til að vera. Íbúar hafa rödd innan hverfanna í gegnum ráðin, stað til að koma henni á framfæri og fulltrúa sem fylgja henni eftir. Stundum er tekið tillit til þeirra - stundum ekki. Stundum verða íbúar sáttir á meðan aðrir verða ósáttir, stundum er um að ræða málamiðlun milli ólíkra óska, stundum ekki en þannig virkar lýðræðislegt samtal.

Tölum það frekar upp en niður. Hvetjum nágranna okkar, ungviðið, íbúa og nærsamfélagið til að taka þátt í því. Nýtum þær rásir sem eru til að móta nærsamfélagið okkar, koma á framfæri ólíkum sjónarmiðum þannig að ákvarðanataka sé eins upplýst og hægt er. Þannig gerum við góð hverfi og góða borg enn betri.

Höfundur er varaborgarfulltrúi Samfylkingarinnar og formaður íbúaráðsins í Breiðholti.