Lykillinn að kol­efnis­hlut­leysi jarð­hita­virkjana tekinn í notkun

Carbfix hefur fangað brennisteinsvetni og koltvísýring frá Hellisheiðarvirkjun og bundið í jörðu með byltingarkenndri tækni í tæpan áratug. Gösin eru leyst upp í vatni og þeim dælt djúpt ofan í jörðina þar sem þau bindast gljúpu basalti. 

Með þeim hætti hefur verið hægt að farga um þriðjungi af þeim koltvísýringi sem kemur upp með gufunni og 75 prósentum af brennisteinsvetninu. Brennisteinsvetni hefur áhrif á loftgæði í nærumhverfi virkjana og tærir málm en koltvísýringur er gróðurhúsalofttegund sem veldur hnattrænni hlýnun.

Til töluverðs er að vinna. Jarðvarmavirkjanir á Íslandi losuðu samtals um 180.000 tonn koltvísýringsígilda árið 2021 samkvæmt losunarbókhaldi Íslands. Það er um fimmtungur af losun frá vegasamgöngum á Íslandi. Losun frá jarðvarmavirkjunum hefur hátt í þrefaldast frá árinu 1990. 

Með því að fanga og binda allan koltvísýring frá jarðhitavirkjunum væri hægt að ná um fimmtán prósentum af þeim samdrætti í losun gróðurhúsalofttegunda sem íslensk stjórnvöld þurfa til þess að standast alþjóðlegar skuldbindingar sínar fyrir árið 2030.

Fangar allt gasið sem um hana fer

Stöðin sem var tekin í notkun við Nesjavallavirkjun fyrir mánuði lætur ekki mikið yfir sér. Hún er ílöng og lágreist bygging á stærð við flutningagám með tækjabúnaði sem þjappar saman gasi áður því er dælt inn í svonefndan þvottaturn sem stendur við gáminn. Innan í honum er gasið leyst upp í vatni sem er svo dælt í borholu í tveggja kílómetra fjarlægð og þar djúpt ofan í jörðina.

Þrátt fyrir það er tilraunastöðin mun skilvirkari en hreinsistöðin á Hellisheiði. Hún fangar allt brennisteinsvetnið og á bilinu níutíu til hundrað prósent af koltvísýringnum. 

Eins og sakir standa fangar tilraunastöðin um fimmtung losunar Nesjavallavirkjunar á gastegundunum tveimur. Þetta er í fyrsta skipti sem tækni Carbfix, sem er dótturfélag Orku náttúrunnar, er notuð til meiriháttar kolefnisbindingar utan Hellisheiðar.

Orka náttúrunnar stefnir á að opna nýja og stærri hreinsistöð við Hellisheiðarvirkjun sem á að gera hana kolefnishlutlausa árið 2025. Sandra Snæbjörnsdóttir, yfirmaður kolefnisbindingar hjá Carbfix, segir að tilraunastöðin á Nesjavöllum sýni að Carbfix geti nýtt tækni sína til þess að ná kolefnishlutleysi. Tilraunastöðin á Nesjavöllum sé þannig fyrirrennari þeirrar sem verður reist á Hellisheiði.

„Við erum að hanna stóra varanlega stöð sem verður sett upp á Hellisheiði. Þetta er svona lykillinn að þeirri tækni í rauninni,“ segir Sandra við Vísi.

Losun úr sögunni fyrir lok áratugsins

Áformað er að varanleg hreinsistöð leysi tilraunastöðina við Nesjavallavirkjun af hólmi árið 2030. Þegar það gerist skilja jarðvarmavirkjanir Orku náttúrunnar ekki lengur eftir sig kolefnisfótspor.

„Þannig að 2030 á koldíoxíð- og brennisteinsvetnislosun frá þessum virkjunum að vera úr sögunni,“ segir Sandra.

Hellisheiðarvirkjun losar nú um 36.000 tonn af koltvísýringi en Nesjavallavirkjun um tólf þúsund tonn. Þegar varanlegu hreinstöðvarnar komast í gagnið verður þannig komið í veg fyrir um þriðjung af losun gróðurhúsalofttegunda frá íslenskum jarðvarmavirkjunum á einu bretti. 

Líklegt er að samdrátturinn verði orðinn enn meiri fyrir lok áratugsins. Carbfix á í samstarfi við Landsvirkjun um að nýta tækni fyrirtækisins til þess að binda losun frá virkjun síðarnefnda fyrirtækisins á Þeistareykjum. Þá hreinsistöð á einnig að taka í gagnið árið 2025.