Mörg ríki með verra drykkjarvatn en Venesúela að mati Birgis

Greint var frá því í síðasta mánuði að Útlendingastofnun hafi ekki synjað neinum ríkisborgara frá Venesúela um vernd í efnislegri meðferð frá því úrskurður kærunefndar Útlendingamála um viðbótarvernd lá fyrir síðasta sumar enda sé stofnunin bundin af úrskurðum nefndarinnar. Af fjórtán hundruð umsóknum sem biðu afgreiðslu í janúar voru níu hundruð frá fólki frá Venesúela.

Óöld hefur litað daglegt líf Venesúelabúa síðustu ár en kúgunartilburðir Nicolasar Maduro forseta og öryggissveita hans hafa leitt til þess að íbúar hafa flúið unnvörpum það ofbeldi og hótanir sem þeir hafa sætt. Sjö milljónir Venesúelabúa eru á flótta samkvæmt opinberum tölum. Yfirgnæfandi meirihluti þeirra hefur flúið til Kólumbíu og annarra landa nærri heimahögunum.

Birgir Þórarinsson, þingmaður Sjálfstæðisflokksins, bað þess vegna um að haldinn yrði opinn fundur í Allsherjar- og menntamálanefnd Alþingis, þar sem þessi málefni voru rædd.

Þar voru mætt Þorsteinn Gunnarsson, formaður kærunefndar útlendingamála, og Jóna Aðalheiður Pálmadóttir yfirlögfræðingur, til að svara spurningum nefndarmanna. 

Á fundinum voru Birgir og Þorsteinn í aðalhlutverki enda voru nokkrir aðrir nefndarmenn nokkuð gagnrýnir á fundinn. Þannig kallaði Sigurjón Þórðarson, þingmaður Flokks fólksins fundinn „leikaraskap“ auk þess sem að Sigmar Guðmundsson, þingmaður Viðreisnar taldi það nokkuð sérstakt að formaður sjálfstæðrar kærunefndar væri kallaður til „þriðju gráðu yfirheyrslu“ á nefndarfundi á Alþingi.

Minntist á að fjöldi annarra ríkja væri með verra drykkjarvatn en í Venesúela

Á fundinum spurði Birgir Þorstein ítrekað út í fyrrnefndan úrskurð kærunefndarinnar, sem Þorsteinn veitir formennsku, um viðbótarvernd fyrir ríkisborgara Venesúela.

Gerði Birgir meðal annars að umtalsefni að hann gæti ekki séð aðstæður í Venesúela gerðu það að verkum að þeir sem þaðan kæmi hingað til lands væru flóttamenn, samkvæmt skilgreingu á hugtakinu flóttamaður í lögum um útlendinga.

Gerði hann það að umtalsefni að í úrskurðinum hafi kærunefndin vísað í efnahagslegar aðstæður í Venesúela. Heyra mátti á Birgi að það teldi hann ekki forsvaranlegt.

„Í þessum úrskurði vísið þið meðal annars í alvarlegt efnahagsástand í Venesúela og þú nefndir það hér áðan í þínu máli að þið hafið litið til efnahagsaðstæðna. Þið vísið í þetta alvarlega efnahagsástand, það sé skortur á hreinu vatni, heilbrigðisþjónustu og það sé há glæpatíðni. Efnahagsástand, vatnsgæði, heilbrigðisþjónusta og glæpatíðni er ekki að finna í hinni lagalegu skilgreiningu á flóttamanni. Það má geta þess að það eru 86 lönd með verra drykkjarvatn en Venesúela,“ sagði Birgir.

Óvíst er hvar Birgir fékk þær upplýsingar en samkvæmt lista bandaríska háskólans Yale um aðgang að hreinu vatni er Venesúela á 94. sæti lista, sem er frá árinu 2020.

Taldi Birgir að með þessu væri kærunefndin að útvíkka skilgreiningu á flóttamönnum.

„Hvar sækið þið þessa lagaheimild, að útvíkka skilgreininguna á flóttamönnum til að ná til þeirra sem ekki hafa aðgang að vatni í tilteknum gæðaflokki, efnahagsástandið er slæmt og svo framvegis. Hvar sækið þið þessa lagaheimild? Það er greinilega verið að útiloka þessa lagaheimild, formaður kærunefndar,“ sagði Birgir.

Benti Þorsteinn Birgi þá á að í umræddum úrskurði að nefndin hefði ekki komist að þeirri niðurstöðu að viðkomandi einstaklingur væri flóttamaður í skilgreiningu flóttamannahugtaksins.

„Heldur komst nefndin að þeirri niðurstöðu að það væri tilefni til þess að veita svokallaða viðbótarvernd. Viðbótarverndin er að fjalla um ómannúðlegar ástæður. Þetta er allt rakið í úrskurðinum, enn og aftur,“ sagði Þorsteinn sem hafði ítrekað vísað í umræddan úrskurð á fundinum.

Byggt á heildarmati

Benti Þorsteinn á að gagnlegt væri að lesa úrskurði nefndarinnar í heild sinni og ekki taka einstaka setningar þar úr samhengi við aðrar.

„Þar kemur sérstaklega fram að það er ekki byggt á efnahagslegum ástæðum heldur að því marki, og það er mikilvægt þegar verið er að lesa úrskurði nefndarinnar að þeir séu lesnir í heild sinni og í samhengi,“ sagði Þorsteinn.

„Þegar það er tekið út orðfæri eins og aðgangur að drykkjarvatni þá er það tekið út úr setningu. Í sömu setningu er vísað til algjörs hruns réttarkerfisins í Venesúela sem er heildarmat á aðstæðum,“ sagði Þorsteinn sem vísaði í, líkt og hann hefur áður gert, að ákvarðanir nefndarinnar séu ekki byggðar á sögusögnum heldur traustum gögnum.

„Niðurstaðan er sú að jú, það eru lélegar efnahagsaðstæður í Venesúela en það er ein af birtingarmyndum þess sem er í gangi þar. Það er ekki sjálfstæð ástæða þess að verið er að veita viðbótarvernd.“

Umrætt samhengi úr umræddum úrskurði kærunefndar útlendingamála