Staða flótta­fólks oft verri þegar það hafi fengið vernd í öðru landi

Dómsmálaráðherra mun á haustþingi leggja fram frumvarp um breytingar á útlendingalögum í fimmta sinn. Samkvæmt frumvarpinu verða reglur um alþjóðlega vernd hér á landi hertar.

Bryndís Haraldsdóttir formaður allsherjar- og menntamálanefndar sagði í fréttum okkar í vikunni að nauðsynlegt væri að fjarlægja íslenskar sérreglur í útlendingalögum og gera þau áþekkari lögum Norðurlandanna.

„Nú átta ég mig ekki alveg á því hvað hún talar um sem séríslenskt. Ég tók eftir því að hún talaði um Noreg og Danmörku eins og það væri nánast sama kerfi. Það er það auðvitað ekki. Danir eru með mjög harða stefnu og eru mjög fljótir að komast að niðurstöðu um það að þeir vilja færri en fleiri,“ segir Sigmar Guðmundsson þingmaður Viðreisnar. 

„Ef þetta snýst um þá sem hafa fengið vernd í öðrum ríkjum, til að mynda Grikklandi þá vil ég horfa til þess hér á landi að við skoðum stöðu þessa fólks af því að það er oft með verri stöðu þegar það er búið að fá vernd í Grikklandi en áður. Ef það er þetta séríslenska sem er verið að pæla í vil ég að farið sé vel og vandlega yfir stöðu hvers og eins.“

Skilvirkni megi ekki vera á kostnað mannúðar

Í greinargerð með frumvarpinu síðast liðið vor kom fram að umsóknum frá einstaklingum sem þegar hefðu fengið alþjóðlega vernd í öðru Evrópuríki, til dæmis Grikklandi, hefði fjölgað gífurlega undanfarin fimm ár. Kerfið verði að vera fólksins vegna að mati Sigmars og þá sé til dæmis mikilvægt að umsóknir séu afgreiddar hratt og örugglega. 

„Það verður að vera skilvirkt svo fólk viti hver staða þeirra er sem fyrst. Ef fólk á að fá hæli hérna þarf það að gerast mjög snemma af því að oft fær fólk ekki vinnu eða að koma sér almennilega fyrir fyrr en það er komið í gegn um kerfið. Við erum öll sammála að það verði að vera skilvirkni í þessu en það verður líka að vera mannúð og ef skilvirknin er á kostnað mannúðar er ég ekki tilbúinn að kvitta undir það,“ segir Sigmar.

Staða fólks ekki betri þó það sé komið með vernd

Flóttamannavandinn sé alls staðar, ekki bara á Íslandi og ekki bara í Evrópu. 

„Við lagfærum hann ekki með því að setja upp endalausar girðingar í þeirri von að fólkið sem hingað leitar fari bara eitthvert annað. Og þeir sem taka á móti þeim þar vona að fólkið fari enn annað. Við verðum að horfa á þetta heildstætt, það þurfa öll ríki Evrópu og Ísland ekki síður að standa sig betur í þessum málum. Í raun og veru vantar okkur fólk hérna inn og við þurfum að hafa það með í umræðunni að þegar fólk kemur hingað að þá getið það komið inn í landið og búið til einhver verðmæti.“

Árið 2018 hafi um 16 prósent hælisleitenda hér verið með vernd í öðru Evrópulandi en árið 2020 hafi það hlutfall verið komið upp í 52 prósent. Í greinargerðinni er þessi mikla ásókn rakin til annars lagaumhverfis hér en hjá nágrannalöndunum.

„Ef einhver er búinn að fá vernd í öðru landi en aðstæðurnar sem viðkomandi býr við í því landi, ég meina Grikkir til dæmis eru með gríðarlega mikinn vanda í fanginu að þurfa að koma þessu fólki fyrir, eigum við ekki að horfa á það eitt,“ segir Sigmar. 

„Það er ótrúlega margt sem bendir til þess að þó fólk sé komið með vernd í öðrum ríkjum þá séu aðstæður þess og aðbúnaður með þeim hætti að við myndum sjálf aldrei senda okkur eða börnin okkar í þær aðstæður.“