Halldóra Geirharðs: „Fyrsta afleiðingin af því að verða fyrir broti er skömmustutilfinning“

„Við breytum með því að búa til meðvitund og ferla og grípa hvert annað, að við vitum hvert við eigum að fara,“ sagði leikkonan Halldóra Geirharðsdóttir leikkona í Bítinu í dag en hún var ein þeirra kvenna sem las upp #MeToo frásagnir íslenskra kvenna í Borgarleikhúsinu í gær.

Halldóra segir að lokaðir #MeToo hópar starfsstétta, þar sem aðeins eru konur að tala saman, gefi konum tækifæri til þess að tala umbúðarlaust í fyrsta skipti, án þess að þurfa að spá í hvað öðrum finnst.

„Það eru alveg magnaðir tímar í gangi núna. Nú er ég að verða fimmtug, og ég er að upplifa í fyrsta skipti eins og við megum segja sögurnar og allt sem við höfum lent í, án þess að það sé sagt við okkur „Og hvað gerðir þú?“, „Í hverju varstu?“ „Bíddu hverjar voru aðstæðurnar?““

Eitthvað náttúruafl í gangi

Hún segir að þó að margar sögur hafi verið birtar opinberlega eða fluttar í Borgarleikhúsinu í gær, þá séu líka margar sögur sem fari ekki lengra en lokaða Facebook hópa þar sem ísland sé lítið samfélag og oft sé erfitt að koma fram með svona sögur innan stétta.

„Með því að sjá svona rosalegan fjölda af sögum þá myndast svo kröftug samstaða að þetta getur bara ekki haldið svona áfram og þessi menning sem er í gangi, þessu verður bara að linna. Ég held að það sé eitthvað náttúruafl í gangi þessa dagana, þessu verður breytt og við erum öll sammála um það.“

Viðburðinn í Borgarleikhúsinu má horfa á í heild sinni í spilaranum hér fyrir neðan:

Halldóra segir að það sé ljóst af sögunum sem hafa komið upp á yfirborðið að strákum finnist þeir alltaf hafa leyfi til þess að leiðbeina stelpum. Þeir gefi athugasemdir um líkama kvenna, fataval og svo framvegis.

„Það er ekki fyrr en maður sér svona margar sögur hlið við hlið sem maður áttar sig á því hvað munstrið er kröftugt.“



Snjóskaflinn byrjaður að bráðna

Halldóra sagði í samtali við Vísi þegar #MeToo umræðan fór af stað hér á landi að það mætti líkja þessu við snjóskafl sem þyrfti að bræða.

 „Þegar ég horfi til baka og bræði snjóinn þá sé ég hluti og hugsa ég guð minn góður hvað var nú þetta, eitthvað sem gerðist fyrir tuttugu árum. Það hefur verið farið yfir mörkin mín en ég sit uppi með þá tilfinningu að það hefur verið farið yfir mörkin mín. Þegar einhver gerir það þá ýti ég út úr plássinu þínu af því að ég kann það, mér finnst ég vera flink í því, kannski af því að ég þurfti að læra það snemma. Þetta er það sem ungu konurnar nenna ekki að þurfa að læra, það er ástæðulaust að þær þurfi að læra þetta til að lifa af. Við vitum betur núna.“

Halldóra lýsti þar nýrra atviki fyrir átta til tíu árum síðan þar sem farið var yfir hennar mörk á vinnustað. „Þá gat ég skilað öllu til baka og þá var ég orðin þroskaðri og ég átti rödd. Ég held að samfélagið sé allt orðið þroskaðra.“

 

Skömmin er ekki þín

Halldóra segir að það sem konurnar lýsi í sögum sínum sé ekki í lagi og karlar þurfi að skoða á hvaða hátt þeir hafi tekið þátt.

„Það sem kom okkur á óvart, með því að búa til þessa lokuðu Facebook-grúppu, þarna #MeToo, er hvað eru mörg alvarleg brot þarna inni. Af því að alvarlegustu brotin heyrir þú síðast. Fyrsta afleiðingin af því að verða fyrir broti er skömmustutilfinning. Þér finnst þú í rauninni hafa átt það skilið. Þess vegna þarf umræðuna í samfélaginu til þess að mennta börnin okkar, dætur og syni, í því að skömmin er ekki þín.“

Hún segir að til þess að þetta breytist þurfi allir að skoða hvernig þeir hafi viðhaldið ástandinu.

„Ég upplifi þetta eins og við séum búin að opna sár, af því að við erum svo margar sem erum að segja sögurnar okkar, þá er ekki hægt að láta eins og ekkert sé. Við verðum bara að skoða „Ja hérna hér, okei nú er þetta ekki bara ein Telmusaga úr Hafnarfirðinum sem við öll engjumst með,““ segir Halldóra og bætir við að þetta sé almennt risastórt vandamál.

Viðhaldið við Halldóru í Bítinu má heyra í heild sinni má hlusta á í spilaranum fyrir neðan: