Hækkun matarskatts færir ríkissjóði 11 milljarða í tekjur

Verð á matvælum mun hækka um næstu áramót þegar lægra þrep virðisaukaskattsins verður hækkað úr 7 prósentum í tólf. Á móti lækkar efra skattþrepið og almenn vörugjöld verða lögð niður. Gert er ráð fyrir afgangi á fjárlögum, annað árið í röð. Virðisaukaskattur verður einnig lagður á ýmsa ferðaþjónustu sem hefur verið undanþegin skattinum.

Matarinnkaup vega þungt hjá flestum heimilum. En samkvæmt fjárlagafrumvarpinu á virðisaukaskattur á matvælum að hækka úr 7 prósentum í 12 prósent, en sú breyting skilar ríkissjóði um 11 milljörðum í auknar tekjur. En á móti er gripið til ýmissra aðgerða.

Í fyrsta lagi verður efra þrep virðisaukaskattsins lækkað úr 25,5 prósentum í 24 prósent og almenn vörugjöld verða afnumin um áramótin sem þýðir að þvottavélar, ísskápar og önnur slík heimilistæki lækka í verði á bilinu 20 til 25 prósent. Lækkun efra þrepsins lækkar tekjur ríkissjóðs um 8 milljarða króna, þannig að nettó skilar breyting á VSK-kerfinu ríkissjóði þremur milljörðum.

Til að vega upp á móti hækkun matarskatts verða barnabætur hækkaðar um 13 prósent á næsta ári auk 2,5 prósenta hækkunar á þeim vegna hækkunar verðlags.

Er sátt á milli stjórnarflokkanna um þetta? Því nú hefur t.d. Vigdís Hauksdóttir formaður fjárlaganefndar lýst efasemdum sínum með þessa breytingu.

„Já, við höfum verið að vinna að þessum breytingum á þessu ári í góðu samstarfi við fjölmarga hagsmunaaðila. Sú útfærsla sem hér er kynnt mun leiða til þess að ráðstöfunartekjur heimilanna fara vaxandi. Þetta mun hafa jákvæð áhrif á verðlag. Þannig að ég trúi því að það muni takast góð sátt um þetta. Þótt að þinglega meðferðin sé eftir er þetta í mínum huga mjög mikilvæg kjarabót fyrir heimilin í landinu,“ segir Bjarni Benediktsson fjármálaráðherra.

Með breytingunum á virðisaukaskattskerfinu verði eftir um fjórir milljarðar króna hjá heimilunum í landinu. Tekjutenging barnabóta verði með þeim hætti að þær hækki mest hjá þeim sem eru með lægstu tekjurnar.

Persónufrádráttur verður hins vegar ekki hækkaður sérstaklega og fjármálráðherra viðurkennir að skattkerfisbreytingarnar komi mismunandi við einstaka hópa.

„Það er síðan hluti af hinni þinglegu meðferð að velta því fyrir sér hvort við getum með breytingum á bótakerfunum komið enn betur til móts við þá sem þurfa á stuðningi ríkisins að halda. En sú meginhugsun liggur að baki þessum breytingum, er að virðisaukaskattskerfið sé ekki gott tæki til tekjujöfnunar í samfélaginu,“ segir fjármálaráðherra.

Auk skattabreytinganna verða framlög til almanantrygginga aukin um 2,4 milljarða króna, aðallega vegna hækkunar frítekjumarks lífeyrissjóðstekna ellilífeyrisþega og framlengingar á hækkun frítekjumarks vegna atvinnutekna öryrkja. Þá er ekki talin með hækkun framlaga til þessa málaflokks upp á 3 milljarða vegna verðlags- og launahækkana.

Framlög til heilbrigðismála verða aukin um 1,8 milljaðra, fyrst og fremst til að styrkja rekstrargrunn spítala og heilsugæslu og til fjárfestina í tækjum og búnaði.