Stjórnlagadómstóll Pól­lands sakar stjórn­völd um valda­rán

Í deilunni takast á ríkisstjórn Donalds Tusk forsætisráðherra og forverar hennar úr hægriflokknum Lögum og réttlæti. BBC greinir frá þessu.

Lögreglan skarst í leikinn eftir að Waldemar Żurek dómsmálaráðherra greindi frá því að hann hefði farið fram á að Bogdan Święczkowski, forseti dómstólsins, og Bartłomiej Sochański, varaforseti hans, yrðu sviptir friðhelgi gegn saksókn svo hægt væri að ákæra þá fyrir refsiverð brot.

Tusk hefur heitið því að afnema pólitísk ítök í dómskerfinu og varði aðgerðirnar í gær á meðan stuðningsmenn Laga og réttlætis söfnuðust saman fyrir utan húsnæði dómstólsins í höfuðborginni Varsjá til að mótmæla.

Saka stjórnvöld um valdarán

Í samfélagsmiðlafærslu stjórnlagadómstólsins segir að dómararnir tveir sem ríkisstjórnin vilji sækja til saka séu löglega skipaðir æðstu dómarar dómstólsins.

„Allir sem taka þátt í þessum aðgerðum eru að fremja glæpsamlegt valdarán,“ segir jafnframt í færslunni.

Tusk forsætisráðherra segir það skyldu stjórnvalda að „endurreisa réttarríkið.“

„Þetta er erfitt eftir margra ára lögleysu Laga og réttlætis og stundum sársaukafullt ferli sem krefst afdráttarlausra aðgerða. Það er engin önnur leið,“ skrifar hann í færslu á samfélagsmiðlum.

Þegar íhaldsstjórn Laga og réttlætis tók við völdum árið 2015 skipaði hún fljótlega dómara til að ná meirihluta í stjórnlagadómstólnum sem hefur vald til að úrskurða um lögmæti lagasetningar.

Mannréttindadómstóll Evrópu úrskurðað dómstólinn hlutdrægan

Mannréttindadómstóll Evrópu og Dómstóll Evrópusambandsins úrskurðuðu síðar að stjórnvöld hefðu kjörið þrjá dómara með ólögmætum hætti þar sem fyrra þing hafi verið búið að skipa í stöður þeirra með réttmætum hætti.

Þá úrskurðuðu evrópsku dómstólarnir að stjórnlagadómstóll Póllands væri ekki lengur „sjálfstæður og óhlutdrægur dómstóll“. Ríkisstjórn Tusks vísað til þessa þegar hún hætti að birta úrskurði dómstólsins.

Tusk hefur ekki tekist að afturkalla breytingar frá valdatíma Laga og réttlætis, meðal annars vegna þess að Nawrocki og Andrzej Duda, forveri hans í dómstólnum sem naut stuðnings Laga og réttlætis, beittu neitunarvaldi forseta til að stöðva framgang mála sitjandi ríkisstjórnar.

Forsetinn sneri af leið

Karol Nawrocki forseti, sem nýtur stuðnings Laga og réttlætis, er kominn inn í byggingu stjórnlagadómstólsins, að sögn skrifstofustjóra hans.

Nawrocki hætti við ferð til Senegal á meðan flugvél hans var í loftinu til að geta verið viðstaddur átökin í Varsjá. Hann var á leið á Sumarólympíuleika ungmenna í Dakar.

Fréttin er í vinnslu.