Upp­byggingar­sjóður: Oft fyrsta já-ið sem kemur góðum hug­myndum af stað

Góð verkefni þurfa ekki alltaf að byrja á stórum fjárhæðum. Stundum þarf fyrst og fremst einhvern sem trúir á hugmyndina, gefur henni byr undir báða vængi og skapar þér sem frumkvöðli svigrúm til að taka næsta skref. Þar hafa Uppbyggingarsjóður Norðurlands eystra, auk atvinnuráðgjafa SSNE, gegnt mikilvægu hlutverki um árabil. Þetta höfum við upplifað, bæði sem styrkþegar áður og nú sem starfsfólk SSNE, þar sem við sjáum heildarmynd áhrifanna raungerast.

Uppbyggingarsjóður er eitt mikilvægasta tæki Sóknaráætlunar Norðurlands eystra til að styðja við frumkvæði fólks á svæðinu. Þar mætast atvinnuþróun, nýsköpun, menning og uppbygging samfélaganna okkar. Á hverju ári fá fjölbreytt verkefni um allt Norðurland eystra stuðning til að komast af hugmyndastigi og í framkvæmd.

Þessir styrkir eru ekki alltaf háir í stóra samhenginu. En fyrir frumkvöðul, félagasamtök, listafólk eða lítið fyrirtæki geta þessir styrkir skipt sköpum. Þeir geta fjármagnað þann tíma sem þarf til að breyta hugmynd í raunverulegt verkefni.

368 stór og smá verkefni í okkar samfélagi



Á síðustu fimm árum einum hafa 368 verkefni fengið styrk úr Uppbyggingarsjóði Norðurlands eystra og hefur heildarúthlutun á tímabilinu numið rúmum 370 milljónum króna.

Á bak við þessar tölur eru hugmyndir fólks um hvernig hægt sé að skapa störf, efla samfélagið sitt, byggja upp menningarstarf, búa til betra samfélag fyrir börnin okkar, þróa nýjar vörur og þjónustu og gera Norðurland eystra að enn betri stað til að búa og starfa.

Sum verkefnin eru lítil í upphafi. Önnur vaxa hratt. Sum leiða til nýrra fyrirtækja, viðburða eða menningarstarfsemi sem verður með tímanum sjálfsagður hluti samfélagsins. Sameiginlegt með mörgum þeirra er að einhvers staðar á leiðinni þurfti fyrsta skrefið og fjármagn til að taka það.

„Ef ekki hefði verið fyrir styrkinn væri hugmyndin komin ofan í skúffu“



Gott dæmi um þetta eru Snældur, verkefni Kristínar Birnu Kristjánsdóttur, sem hlaut eina milljón króna úr Uppbyggingarsjóði fyrir árið 2026.

Snældur hanna og framleiða náttúruvæna og vistvæna gjafa- og nytjavöru fyrir börn úr íslenskum viði sem fellur til við grisjun skóga. Með því er tryggður rekjanleiki hráefnisins og sótspor framleiðslunnar haldið í lágmarki.

Fyrir Kristínu Birnu var styrkurinn ekki aðeins mikilvægt fjármagn, heldur miklu frekar staðfesting á því að hugmyndin væri þess virði að þróa áfram.

„Það skiptir miklu máli fyrir mig sem frumkvöðul og einyrkja að fá svona innspýtingu inn í þróunarstarfið. Það gefur þér andrými til að vinna frekar að verkefninu og aukið sjálfstraust að vita að það sé trú á það sem maður er að gera.“

Hún segir stuðninginn hafa haft afgerandi áhrif á framhald verkefnisins.

„Ef ekki hefði verið fyrir styrkinn er ég nokkuð viss um að ég væri ekki komin svona langt og hugmyndin væri nú komin ofan í skúffu ásamt öllum hinum að safna ryki.“

Þarna birtist ef til vill best hlutverk Uppbyggingarsjóðs.

Menning og nýsköpun eru hluti af innviðum samfélagsins

Uppbyggingarsjóðir landshlutanna byggja á þeirri hugsun að öflug samfélög verði ekki eingöngu til með stórum innviðaframkvæmdum. Atvinnutækifæri, frumkvöðlastarf, menning, sköpun og félagsauður eru einnig hluti af þeim innviðum sem gera fólk kleift að velja sér búsetu og byggja upp framtíð í heimabyggð.

Logi Einarsson, menningar-, nýsköpunar- og háskólaráðherra, hefur lagt áherslu á þetta hlutverk Uppbyggingarsjóðanna og bent á þá sem lykiltæki til að styðja við hugmyndir og innviði á landsbyggðinni. Í kraftmikilli ræðu við úthlutun Uppbyggingarsjóðs Austurlands fyrir árið 2026 undirstrikaði hann jafnframt mikilvægi menningar og nýsköpunar fyrir byggðaþróun og lífsgæði og að aðgengi að menningu eigi ekki að ráðast af búsetu.

Uppbyggingarsjóður Norðurlands eystra vinnur einmitt á þessum víðtæka grunni.

Sjóðurinn styrkir verkefni sem falla að Sóknaráætlun Norðurlands eystra í þremur flokkum: verkefni á sviði atvinnulífs, verkefni sem stuðla að blómlegum byggðum og stofn- og rekstrarstyrki á sviði menningar.

Það þýðir að góð hugmynd þarf ekki að falla í þröngan ramma. Hún getur snúið að nýrri vöru, menningarviðburði, skapandi starfi, samfélagsverkefni eða nýrri lausn sem eflir atvinnulíf og lífsgæði á svæðinu.

Ertu þú með hugmynd? Nú er tíminn til að skoða möguleikana. Opið er fyrir umsóknir í Uppbyggingarsjóð Norðurlands eystra og er umsóknarfrestur til 21. október kl. 14:00.

Díana Jóhannsdóttir, verkefnastjóri við Uppbyggingarsjóð, fjárfestingar og atvinnuráðgjöf hjá SSNE.

Örlygur Hnefill Örlygsson, verkefnastjóri miðlunar hjá SSNE.