Af hverju má ég ekki eiga Chihuahua af því að ég bý í hús­næði fyrir fatlað fólk?

Ég bý í sjálfstæðri íbúð hjá Félagsbústöðum í húsi sem ætlað er fötluðu fólki. Íbúðin er heimili mitt.

Mig langar að eiga einn Chihuahua-hund.

Við fyrstu sýn hljómar það kannski ekki eins og stórt réttindamál. En þegar ég fór að skoða reglurnar betur vaknaði hjá mér einföld spurning:

Af hverju mega leigjendur almennra íbúða Félagsbústaða almennt halda eitt gæludýr að uppfylltum skilyrðum, en ég fæ ekki sama möguleika þegar ég bý í húsnæði sem ætlað er fötluðu fólki?

Þetta snýst því ekki lengur bara um Chihuahua.

Þetta snýst um jafnræði.

Heimili mitt er sjálfstæð íbúð

Ég bý í húsi sem ætlað er fötluðu fólki, en íbúðin mín er sjálfstæð. Þetta er heimili mitt.

Ég skil vel að reglur þurfi að gilda um dýrahald í fjölbýlishúsum. Hundur á ekki að ganga laus í sameign. Eigandi á að sjá til þess að dýrið valdi ekki öðrum íbúum ónæði og bera ábyrgð á þrifum og hugsanlegu tjóni.

Ég er tilbúin að axla þá ábyrgð.

Ég er ekki að óska eftir mörgum hundum eða óheftu dýrahaldi.

Ég er að óska eftir einum Chihuahua.

Ein einföld spurning

Það er hægt að prófa röksemdirnar fyrir mismunandi reglum með einfaldri spurningu.

Ímyndum okkur nákvæmlega sama hús.

Sömu íbúðir. Sömu gangar. Sama sameign. Sömu inngangar. Sama loftræsting. Sama nálægð milli íbúða.

Eini munurinn væri að húsið væri almennt leiguhúsnæði Félagsbústaða í stað þess að vera húsnæði ætlað fötluðu fólki.

Mætti ég þá eiga Chihuahua?

Ef svarið er já finnst mér eðlilegt að spyrja:

Hvað breytist við það eitt að húsið er ætlað fötluðu fólki?

Ef svarið er nei ætti að vera hægt að benda á eitthvað sérstakt við húsið sjálft sem veldur því að gæludýrahald gengur ekki þar, óháð því hvort íbúarnir eru fatlaðir eða ófatlaðir.

Þetta er kjarni málsins.

„En reglan gildir um alla í húsinu“

Hugsanlegt svar er að allir íbúar hússins sæti sömu reglu og því sé engum mismunað innan þess.

En þar lýkur spurningunni ekki.

Húsið er ætlað fötluðu fólki. Þess vegna þarf líka að skoða stöðu íbúanna í samanburði við aðra leigjendur Félagsbústaða.

Ef almennur leigjandi Félagsbústaða hefur almennt möguleika á að halda eitt gæludýr en fatlaður leigjandi í sjálfstæðri íbúð fær ekki þann möguleika vegna þess hvers konar húsnæði honum hefur verið úthlutað, þá finnst mér eðlilegt að krefjast skýringar á mismuninum.

Það þýðir ekki sjálfkrafa að mismunurinn sé ólögmæt mismunun.

En það þýðir að það þarf að vera hægt að útskýra hann með raunverulegum og málefnalegum ástæðum.

Að þurfa sérstakt húsnæði ætti ekki sjálfkrafa að þýða minna sjálfræði

Fatlað fólk getur þurft sérstakt húsnæði, stuðning eða þjónustu vegna fötlunar.

En ætti það sjálfkrafa að þýða að það hafi minni stjórn á daglegu lífi sínu inni á eigin heimili?

Ef einstaklingur fær húsnæði sem ætlað er fötluðu fólki vegna þess að hann þarf á því að halda, en afleiðingin er jafnframt sú að hann missir möguleika sem almennt standa öðrum leigjendum til boða, þarf að vera skýr og málefnaleg ástæða fyrir því.

Annars getur skapast einkennileg staða:

Þú færð húsnæðið og þjónustuna sem þú þarft vegna fötlunar þinnar – en vegna þess að þú þarft þessa aðstoð færðu jafnframt minna sjálfræði á eigin heimili.

Það er þessi hugsun sem veldur mér mestum áhyggjum.

Þarf algert bann?

Það geta auðvitað verið málefnalegar áhyggjur af gæludýrahaldi.

Hvað ef hundurinn veldur ónæði? Hvað með sameign? Ofnæmi? Þrif? Öryggi? Eða starfsfólk sem þarf að koma inn á heimilið?

Þetta eru allt atriði sem hægt er að ræða.

En þá kemur næsta spurning:

Þarf algert bann til að bregðast við þeim?

Ef vandamálið er sameign get ég haft hundinn í taumi eða undir stjórn þegar ég fer inn og út.

Ef vandamálið er þrif ber ég ábyrgð á þeim.

Ef hundurinn veldur tjóni ber ég ábyrgð á því.

Ef áhyggjur snúa að starfsfólki sem kemur inn í íbúðina væri hægt að hafa hundinn í öðru rými á meðan.

Ef tiltekinn hundur veldur raunverulegu og verulegu ónæði er hægt að bregðast við því.

Af hverju þarf niðurstaðan fyrirfram að vera algert bann?

Ég er tilbúin að prófa þetta tímabundið

Ég er meira að segja tilbúin að samþykkja málamiðlun.

Ef ekki er vilji til að veita varanlega heimild strax væri hægt að veita sex eða tólf mánaða reynsluheimild.

Þá væri hægt að sjá hvað gerist í raun.

Veldur hundurinn ónæði? Verða vandamál í sameign? Raskast þjónusta? Skapast öryggisvandamál?

Ef raunveruleg vandamál koma upp er hægt að bregðast við þeim.

Ef ekkert slíkt gerist væri komin raunveruleg reynsla í stað þess að byggja ákvörðunina eingöngu á því hvað hugsanlega gæti gerst.

Ég óska ekki eftir meiri rétti en aðrir

Ég er ekki að óska eftir óheftu dýrahaldi.

Ég er ekki heldur að halda því fram að fólk eigi að mega hafa hvaða dýr sem er hvar sem er án reglna.

Ég er tilbúin að fylgja eðlilegum skilyrðum og bera ábyrgð.

Ég óska eftir raunhæfum möguleika á því sama og almennt stendur öðrum leigjendum Félagsbústaða til boða:

að halda eitt gæludýr á eigin heimili með ábyrgð og eðlilegum skilyrðum.

Í mínu tilviki er það einn Chihuahua.

Stærri spurning en einn lítill hundur

Þess vegna finnst mér þetta mál á endanum snúast um meira en hvort ég fái að eiga hund.

Ef eitthvað sérstakt við húsnæðið, sameignina, öryggi eða þjónustuna gerir hundahald raunverulega ómögulegt á að vera hægt að útskýra það.

En ef ekkert sérstakt við húsnæðið sjálft myndi leiða til banns ef þar byggju almennir leigjendur, þá verðum við að þora að spyrja erfiðari spurningar:

Eru fatlaðir leigjendur í reynd að fá þrengri möguleika til að ráða daglegu lífi sínu á eigin heimili vegna þess að þeir búa í húsnæði sem þeim hefur verið úthlutað vegna fötlunar?

Ég fullyrði ekki að svarið sé sjálfkrafa já.

Ég bið um að spurningunni sé svarað.

Ég vil eiga Chihuahua. Ég er tilbúin að bera ábyrgð á honum.

En umfram allt vil ég fá svar við þessari einföldu spurningu:

Hvaða raunverulega og hlutlæga ástæða, önnur en sú staðreynd að ég bý í húsnæði sem ætlað er fötluðu fólki, réttlætir að ég fái ekki sama möguleika á að halda eitt gæludýr og almennt stendur öðrum leigjendum Félagsbústaða til boða?